MAŁY LEKSYKON HALEMBSKI

 

ABCDEFGHIJKLŁMNOPRSŚTUVWZŹŻ

 

Z

 


ZABYTKI HALEMBY KŁODNICY, STAREJ KUŹNICY

, obiekty wprowadzone do rejestru z. przez Miejskiego Konserwatora Z.; 55 obiektów; sakralne: (kaplice i krzyże przydrożne, kościoły, instrument muzyczny), militarne (schrony), budynki mieszkalne oraz mieszkalno-usługowe, rozmieszczone w przy 14 ulicach dzielnicy ►HALEMBA.

strona internetowa http://www.mkzruda.pl/zabytki.htm

Kościół parafialny w Halembie (1942)

Jan Nepomucen -figura św.z 1894 roku,patron Halemby

ZACHARIASZ

Figura św. w MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ KOŚCIELE W HALEMBIE, z l. 90 XX w.; dawniej głównym ołtarzu; od l 50. XX w. wystawiany w okresie bożenarodzeniowo-noworocznym; od l 90. XX w. na balkonie po prawej stronie ołtarza; przedstawia starca z długą brodą, laską, w szatach kapłana żydowskiego (nawiązuje do wizerunku św. Z. przedstawionego w sztuce kościołów wsch.)

W. Szołtysek, Święci u Matki Bożej Różańcowej, „Paciorki Nadziei” 2003, nr 7-8.


ZACISZE

, ulica w ►KŁODNICY, dł. 200 m.; zaprojektowana na pocz. l. 60 XX w. na tzw. ►BREMEROWIŹNIE, nazwana w 1962 decyzją Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Rudzie Śląskiej; ►CMENTARZ PARAFIALNY W KŁODNICY. W końcu l. 40. XX w. boisko sportowe KS ►UNIA KŁODNICA.

B. Kopiec Ruda Śląska: zarys dziejów. Cz. 3, Kochłowice, Bykowina, Halemba, Kłodnica, Stara Kuźnica, Wirek. Ruda, 2009.

Ogród przy ul.Zacisze

Więcej zdjęć tutaj

 

ZADOŃ Feliks

(*20.05.1902-†20.04.1970, Ruda Śląska-Halemba), leśniczy; w okresie międzywojennym działacz sport. czł. Bractwa Strzeleckiego na Obwód Kochłowice - Niedźwiedziniec; czł. Komisji Leśnictwa Miejskiej Radzie Narodowej w Rudzie Śląskiej; mieszkał przy ul. ►MYŚLIWSKIEJ 2.

AKAD Księga pogrzebowa parafii Matki Boskiej Różańcowej w Halembie; inskrypcja nagrobkowa na cmentarzu parafialnym w Kłodnicy.

Pogrzeb śp.Feliksa Zadonia( 1970)

 

ZAGRODNICY

,kat. ►CHŁOPÓW; występowali w ►HALEMBIE, ►KŁODNICY, ►STAREJ KUŹNICY, osadzeni na gruntach leżących blisko wsi albo na dawniejszych gruntach wspólnych poza niwą; wielkość w przybliżeniu równa gruntom ►SIODŁAKÓW, z opłatą czynszową o połowę mniejszą – hodowcy koni, (zob. ►KONI HODOWLA) wołów; byli zobowiązani do pracy przy omłotach w okresie żniw, za drobna zapłatą (14-17 szaflików) wymłóconego zboża i wikt; kategoria z. wolnych (była całkowicie zwolniona lub z mocno ograniczoną robocizną); do tej kategorii zaliczali się protoplasci wiejskiego ►RZEMIOSŁA: młynarze (zob. ►MŁYNY), karczmarze (zob. ►KARCZMY), ►SZEWCY, kołodzieje, rybacy, węglarze w Starej Kuźnicy – rudni kopacze; inni byli zmuszeni do pracy przy żniwach. W Kłodnicy – zamieszkiwało 4 z (1749), w PANEWNIKACH – 8; w► FOLWARKU HALEMBA- KŁODNICA - 24 (1865). Najbardziej znanym z. był młynarz Kuna (zob. ►KUNY MŁYN) na Zemłowym.

A. Koziołek, Kochłowice i Kłodnica, Nowa Wieś, Bykowina, Halemba oraz Stara Kuźnica maszynop. w Śląskim Seminariom Duchownym w Katowicach.


ZAJĄC Andrzej

(*17.02.1879 Ligota Prudnicka-†10.04.1954, Żory), ksiądz, proboszcz w Gierałtowicach k. Koźla; aktywny działacz plebiscytowy; 1919 został wiceprezesem, a później prezesem polskiej Powiatowej Rady Ludowej w Koźlu. (szczególnie przyczynił się do powstawania i organizacji kółek rolniczych na terenie pow. kozielskiego. 1920-1921 wybrany został na wiceprezesa Zarządu Głównego Śląskiego Związku Kółek Rolniczych (ŚZKR). Ze względu na zagrożenie życia (przed plebiscytem został pobity, a bezpośrednio przed wybuchem III powstania śląskiego strzelano do jego mieszkania) ze strony bojówek niemieckich został zmuszony przez polskie władze powstańcze do opuszczenia swojej parafii; jako komorant wraz z rodzicami i bratem w l. 1923-1924 osiedlił się na ►PROBOSTWIE PARAFII MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ W HALEMBIE; pracownik Wydziału Pracy i Opieki Społecznej Naczelnej Rady Ludowej na Górnym Śląsku – (Urzędu Kolonizacyjnego, którego zadaniem była opieka nad uchodźcami z przyznanej Niemcom części Górnego Śląska). Od 1924 - proboszcz parafii św. Piotra i Pawła w Woszczycach (powiat pszczyński), gdzie pozostał aż do wybuchu II wojny światowej. Przez pewien czas pełnił funkcję wicedziekana dekanatu żorskiego. Kilkakrotnie aresztowany w czasie ►DRUGIEJ WOJNY ŚWIATOWEJ, wysiedlony do Generalnej Guberni; w l. 1945-1954 nadal jako proboszcz w Woszczycach; zajmował się m.in. jedwabnictwem i uszlachetnianiem zbóż.

A. Steuer, Zając Andrzej [w:] Słownik biograficzny Ziemi Pszczyńskiej, Pszczyna [dr. 1994].

Ks.Andrzej Zając


ZAMEK HALEMBSKI

, drewniana budowla -dworek; siedziba zarządców ►DWORSKIEGO OBSZARU W HALEMBIE z XVII w.; w jego miejscu w 1610 stanął ► PAŁACYK DONNERSMARCKÓW.

http://www.rtpd.eu/pdf/s08_halembskiedeby.pdf.


ZAMENHOFFA Ludwika

, ul. na Osiedlu ►HALEMBA II, układ równoleżnikowy; dł. ok. 300 m; ► GIMNAZJUM NR 9 IM. JANA PAWŁA II, ►PRZEDSZKOLE NR 35; Prywatne Liceum dla Dorosłych; sklep meblowy Alex; zakład stomatologii dziecięcej, siedziba klubu Capoeira, szkolne boiska sportowe.

B. Kopiec Ruda Śląska: zarys dziejów. Cz. 3, Kochłowice, Bykowina, Halemba, Kłodnica, Stara Kuźnica, Wirek. Ruda, 2009.


ZAPAŚNICZE MISTRZOSTWA POLSKI W STYLU WOLNYM 1992

, najbardziej prestiżowe zawody sport. rozegrane w IV 1992 w HALI MIEJSKIEGO RUDZKIEGO OŚRODKA SPORTU I REKREACJI IM OLIMPIJCZYKÓW POLSKICH W HALEMBIE. Medale zawodów zdobyli: Waga 48 kg Medal złoty – Stanisław Szostecki (Stal Rzeszów), Medal srebrny – Sławomir Słubik (Budowlani Łódź), Medal brązowy – Edward Szałęga (Stal Rzeszów) Waga 52 kg, Medal złoty – Stanisław Dziopak (ZKS Stal Rzeszów), Medal srebrny – Ryszard Fiege (KS Boruta Zgierz), Medal brązowy – Lucjan Gralak (KS Budowlani Koszalin), Waga 57 kg, Medal złoty – Dariusz Grzywiński (WKS Grunwald Poznań) Medal srebrny – Tadeusz Kowalski (LKS Włodawianka Włodawa), Medal brązowy – Piotr Atłasik (KS Budowlani Koszalin), Waga 62 kg, Medal złoty – Jan Krzesiak (KS Slavia Ruda Śląska), Medal srebrny – Grzegorz Atłasik (KS Budowlani Koszalin) Medal brązowy – Bogdan Strzałka (KS Slavia Ruda Śląska), Waga 68 kg Medal złoty – Dariusz Czarnecki (SKS Start Krasnstaw), Medal srebrny – Artur Albinowski (WKS Orzeł-WAM Łódź), Medal brązowy – Dariusz Kamiński (WPKS Gwardia Warszawa), Waga 74 kg, Medal złoty – Krzysztof Walencik (GKS Czeczott Wola), Medal srebrny – Zbigniew Frąckiewicz (KS Slavia Ruda Śląska), Medal brązowy – Zbigniew Strzelczyk (WPKS Gwardia Warszawa), Waga 82 kg Medal złoty – Robert Kostecki (AZS-AWF Warszawa) Medal srebrny – Piotr Bojarski (GKS Czeczott Wola) Medal brązowy – Jan Pawlak (KS Boruta Zgierz) Waga 90 kgMedal złoty – Marek Garmulewicz (KS Slavia Ruda Śląska) Medal srebrny – Józef Niemiec (WPKS Gwardia Warszawa) Medal brązowy – Wojcech Szawan (Stal Rzeszów) Waga 100 kg Medal złoty – Andrzej Radomski (KS Budowlani Łódź) Medal srebrny – Marek Paczków (LKS Ceramik Krotoszyn) Medal brązowy – Jerzy Nieć (ŁKS Tęcza Kraśnik) Waga 130 kg Medal złoty – Tomasz Kupis (KS Boruta Zgierz) Medal srebrny – Zbigniew Grudzień (ŁKS Znicz Podzamcze) Medal brązowy – Ryszard Krupa (ZKS Stal Rzeszów)

http://zapasy.org.pl/include/user_file/2014/02_luty/historia_polskich_zapasow_1922__2012.pdf


ZAPOLSKIEJ Gabrieli

, nazwa jednej z najdłuższych ulic w KŁODNICY, dł. ok. 1,4 km; 4 zabytkowe schrony bojowe; HAŁDA PRZYKOPALNIANA, w pobliżu TORY KOLEJOWE z HALEMBA – WIREK KOPALNI na PANEWNICKĄ HAŁDĘ; dawniej tworzyła jedną całość z NOWOWIEJSKĄ ULICĄ; miejsce egzekucji niem. oddziału wojsk., wziętego do niewoli przez jednostki wojska sowieckiego (28.01.1945), zob. ARMII CZERWONEJ DZIAŁALNOŚĆ W 1945.

Strony internetowe: http://www.rtpd.eu/pdf/tajemnice.pdf; http://www.mkzruda.pl/zabytki.htm


ul. Zapolskiej Gabrieli odcinek południowo-zachodni

ZARĘBA Walenty

, pierwszy nauczyciel halembski, sprowadzony z Pszczyny; prowadził szkołę prywatną dla dzieci pracowników kuźnic: halembskiej i starokuźnickiej (1678-1698).

160 lat szkoły w Halembie, red. M. Lorens, A.Ratka, D.Świtała-Trybek, Ruda Śląska 2001

ZARZĄD RESZTEK DÓBR RYCERSKICH HALEMBA-BIELSZOWICE

, struktura administracji terenowej; do 1939 zarządzała lasem alodialnym 116 (►BIELSZOWICKI LAS, ►HALEMBSKI LAS) ha., na zach. od drogi z ► HALEMBY do ►NOWEJ WSI (przez ►BIELSZOWICE); udzielał zezwoleń na polowanie w lasach w.w. (leśniczy Horsekorn).

APK zesp. Skarboferm, sygn. 945.


ZASADNICZA SZKOŁA GÓRNICZA KOPALNI HALEMBA,

zał. 1957 z siedzibą w Orzegowie przy ul. Orzegowskiej 22 (m.in. sala kinowa), ; podlegała Zarządowi Szkolenia Zawodowego przy Ministerstwie Górnictwa i Energetyki w Katowicach; od 18.02. 1976 w nowo wybudowanym w gmachu przy ul KŁODNICKIEJ W HALEMBIE; kształcenie 3 letnie w zakresie p. górnik technicznej eksploatacji, elektromonter do pracy pod ziemią mechanik maszynowy i urządzeń przeróbki .górnik. Przekształcona w ZESPÓŁ SZKÓŁ GÓRNICZYCH NR 3 w RUDZIE ŚLĄSKIM. Dyr. Karol Prass.

APK Zesp. Komitet Miejski Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej Ruda Śl. sygn. 424; L. Kuś, R. Marek, 10 lat Kopalni Węgla Kamiennego "Halemba" : Ruda Śląska, lipiec 1967 r; H. Buszman, [et.al.] 40 lecie KWK "Halemba" 1957 – 1997, Chorzów 1997.

Uczniowie ZSG kop.Halemba (k1b 1968) przed budynkiem szkoły

ZDEBEL

, ośr. wypoczynkowy w HALEMBSKIM LESIE, pomiędzy ul. PIERWSZEGO MAJA ULICĄ, A-4, oraz ul. Gościnną; pocz. w l. 30. XX w. (ośrodek Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Nowej Wsi; czynny (z przerwą wojenną ?) do 1954; zamknięty przez Sanepid; odbudowany jako wspólna inwestycja Kopalni „Pokój” w Nowym Bytomiu i HALEMBY - WIREK KOPALNI, otwarty 22.07.1964, z przystanią kajakową (1967) później stawem wędkarskim; miejsce licznych festynów zakładowych, dzielnicowych, atrakcyjny ze względu na przystępne ceny; do 1970 z udziałem kopalni Halemba, po 1989 finansowany przez miasto RUDA ŚLĄSKA; w l. 2006-2010 przez Stowarzyszenie Z., zlikwidowany po odcięciu dotacji przez miasto.

APK zesp. Komitet Miejski Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej Ruda Śląska, sygn. 421, „Wiadomości Rudzkie” 2006, nr 25; J. Dworak, A, Ratka, Ruda Śląska .  Przewodnik , Ruda Śl., 1985.

ZDEBEL Paweł

(*14 .VI. 1890, Kochłowice- †1940, Twer), st. post. Policji Województwa Śląskiego; od 5 X 1918 w Armii gen. Hallera; Do 17 X 1920 walczył na froncie bolszewickim. Uczestnik III POWSTANIA ŚLĄSKIEGO. W Policji Państwowej Województwa Śląskiego(od 18 .06. 1922). Służył w pow. katowickim na Posterunku. Wirek (1923), w Komisariacie Siemianowice (do 30 .09.1926), na Posterunku HALEMBA (do 15.10. 1930) i Dąbrówka Mała (do 1 04. 1933), w Komisariacie Nowa Wieś (do 12.06. 1933), skąd przeniesiony na posterunek Halemba, następnie nadal w pow. katowickim i Katowicach. Mieszkaniec Halemby; Odznaczony Medalem Niepodległości, Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918-1921. Grób na cmentarzu w Twerze.
Strona internetowa http://nekropole.info/ru/

ZDEBEL Piotr

(*26.06.1901-†2.12.1968), działacz samorządowy i rolniczy z Kłodnicy; górnik, egzekutor gminny [1924], czł. Komisji do Spraw Ubogich [1925]; radny z ramienia Narodowo-Chrześcijańskiego Zjednoczenia Pracy (do 1939); czł. Zarządu Oddziału ZWIĄZKU POWSTAŃCÓW ŚLĄSKICH W KŁODNICY [1936], zał., prezes KÓŁKA ROLNICZEGO W KŁODNICY.

APK, zesp.: Wydział Powiatowy Katowice, sygn.: 238, 565, Śląska Izba Rolnicza sygn. 136.


ZDEŃ

, jeden z najstarszych rodów chłopskich ►HALEMBY; od 1532 do poł. XVIII w. dzierżawcy najstarszej► KARCZMY w Halembie.

A. Koziołek, Kochłowice i Kłodnica, Nowa Wieś, Bykowina, Halemba oraz Stara Kuźnica maszynop. w Śląskim Seminariom Duchownym w Katowicach.


ZDROWAŚ MARYJA

, cykl 4 witraży w ►MIŁOSIERDZIA BOŻEGO KAPLICY ►MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ PARAFII W HALEMBIE oparty na scenach nawiązujących do poszczególnych słów modlitwy, ufundowany (2002) przez ► ŻYWY RÓŻANIEC.

Więcej zdjęć tutaj

 

ZESPÓŁ SZKÓŁ PONADPODSTAWOWYCH NR 3 IM. KAROLA GODULA W RUDZIE ŚLĄSKIEJ;


, placówka oświatowa stopnia średniego – zawodowego, resortu górnictwa i energetyki wyrosła z ►ZASADNICZEJ SZKOŁY GÓRNICZEJ i ► TECHNIKUM GÓRNICZEGO; w l. 1980-1995 p.n. Zasadnicza Szkoła Górnicza i Technikum Górnicze Kopalni Halemba (zob. Halemba-Wirek); z internatem (przekazany ► NAJŚWIĘTSZEMU SERCU JEZUSOOWEMU) od 1995 pod zarządem miejskim; p.n. Zespół Szkół Techniczno-Ekonomicznych z: Liceum Ekonomicznym (ekonomiczna organizacja przedsiębiorstw) i Technikum Elektronicznym (elektronik, elektroenergetyk, elektromechanik, technik budowy maszyn.), od 2004 z Technikum Górniczym; od 2008 z patronem z ostatnim używanym szyldem występował do likwidacji placówki w 2012; Technikum Górnicze przekazane do Zespołu Szkół Ponadpodstawowych Nr 5 w Rudzie Śląskiej 10. W szkole działał m.in. Kabaret Młodzieżowy; dyrektorzy: Adam Dudek, Anna Witkowska; Budynek ZSP nr 3 został wyburzony (2015).

H. Buszman, [et.al.] 40 lecie KWK "Halemba" 1957 – 1997, Chorzów 1997; ,J. Osmenda, Być albo nie być szkół górniczych „Wiadomości Rudzkie” 1995, nr 14; Rudzki Informator dla ośmioklasistów, cz.2 Wiadomości Rudzkie” 1997, nr 14; „Witraż rudzki” 1998, Ruda Śl. 1998; „Goniec Górnośląski” 1980, nr 36.

 

 

ZESPÓŁ SZKÓŁ SZKOLNO-PRZEDSZKOLNYCH NR 2 W RUDZIE ŚLĄSKIEJ IM JULIUSZA SŁOWACKIEGO,

struktura utworzona w 2000 przez połączenie SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 25 W RUDZIE ŚLĄSKIEJ i PRZEDSZKOLA NR 2; od 2004 Gimnazjum Nr 18, w budynku Szkoły Podstawowej Nr 25, od 2014 również w budynku przy ul PONIATOWSKIEGO JÓZEFA (STARA KUŹNICA WSCHODNIA); 33 nauczycieli; boisko szkolne z tartanem, sala gimnastyczna (największa w Rudzie Śląskiej), basen pływacki.

B.Kopiec Z biegiem lat- kłodnickie wczoraj i dziś, Ruda Śl. 2008. strona internetowa http://www.zsp2ruda.edu.pl/


 

ZESPÓŁ TANECZNY KOPALNI HALEMBA

, zał. 31.05.1970 przy Młodzieżowym Domu Kultury, 29 czł. (1970), wystepy na festynach załadowych, m. in. w Świerklańcu, w Amfiteatrze ►DOLINA KŁODNICY, z okazji Święta Kobiet, 22 lipca, Dnia Zwycięstwa, i in.; repertuar ludowy, walce, kier. Krystyna Bytom, pierwsi tancerze: Maria Komander, Gabriela Kuśnierz, Teresa Marcol, Czesława Pośpiecch, Grażyna Pośpiech, Jolanta Swoboda, Barbara Śniegocka, Magdalena Wyder, Henryk Magdziok, Leon Sklorz.

Zespoły taneczne (1.05.1971 r)

Kronika Zespołu Tanecznego przy kopalni Halemba.

Zdjęcia z kronik tutaj

ZESPÓŁ WAROWNY ŚLĄSK

, zob. OBÓZ WAROWNY ŚLĄSK

Grupa zwiedzających przy jednym z bunkrów zespołu warownego Śląsk (2009)

Bunkier nr 18 tutaj

Bunkier nr 17  tutaj

Bunkier pozorny nr 15 tutaj

Bunkier nr 14 tutaj

ZIEMNIAKÓW UPRAWA

, zaprowadzona ok. 1718 przez 17 budowniczych CARLHÜTTE w HALEMBIE, ze względu na PIASZCZYSTE GLEBY zdominowała wraz z ŻYTA UPRAWĄ ROLNICTWO Halemby. W l.30. XXw. producentami byli:: Szczygieł Roman (ul. Bielszowicka- Kościelna), Pyka Wincenty (Bielszowicka) Wojtyczka Jan (Młyńska), Besler i Spadkobiercy (Wiejska), Kałuża Henryk (Młyńska),, Szczygieł Szczepan (Paderewskiego) Szołtysek Teodor, Cipa Stanisław (Ligonia), na Kłodnicy: Wycisło Franciszek (Józefa), Mieszczanin (Józefa) Straszak Zofia, Pyka Józef (wszyscy Kochłowicka), Witalińska Anna (Wolności), Zawadzka Elfryda (Kościuszki), Leder Józef, (Kościuszki), Bromboszcz Emanuel (Kochłowicka), Skarbowski Jerzy (Józefa), Rzymła Józefa (Józefa), Ursoń Monika (Halembska), Bubała Jan II (Halembska), Grafik Antoni (Halembska); z pośród chorób groźnych dla z.u. występował (Halemba Stara Kuźnica) rak ziemniaczany (1935) wg danych spisu rolnego w 1946 obszar z. u. w Halembie i Kłodnicy wynosił 78,22 ha.

APK zesp. Starostwo Powiatowe Katowice sygn. 62, 64; Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Katowice-Wydział Statystyczny sygn. 14.


ZIMOCH Michał

( ٭ 5.09.1904 Kępno Wlkp.-†4.07.1942 Auschwitz), górnik na kopalni „Pokój” w Nowym Bytomiu; członek podziemia antyhitlerowskiego; aresztowany 24.04.1942; rozstrzelany pod ścianą śmierci bez sądu. Mieszkał przy PIERWSZEGO MAJA ULICY.
APK, zesp. Śląski Instytut Naukowy Katowice, Spis zdawczo-odbiorczy 1, sygn. 2364.


ZIVIER Ezechiel

(*22.09.1868, Wrocław-22.08.1925. Wrocław), historyk pochodzenia żyd.; dr. filozofii, slawista, dyrektor Książęcego Archiwum w Pszczynie, autor Geschichte der Fürstentum Pleß (1906) i setek artykułów w czasopiśmie Oberschlesien; z informacjami dotyczącymi► STAREJ KUŹNICY.

J.Polak, Ziwier Ezechiel w: Słownik biograficzny Ziemi Pszczyńskiej, Pszczyna 1994


ZJEDNOCZENIE ZAWODOWE POLSKIE,

, pierwszy pol. związek zawodowy w HALEMBIE; zał. 1892 p.n. WZAJEMNA POMOC , od 1909 ZZP; organizowała strajk (1913) czł. był Albert PAKUŁA. Sztandar z 1939.

J.S. Dworak: Halemba 1394-1950, Ruda Śląska 1977, msp..

ZŁOTA

, zob. ULICE HALEMBY, KŁODNICY, STAREJ KUŹNICY


ZNAK KRZYŻA

, czasopismo PODWYŻSZENIA KRZYŻA ŚW. PARAFII W KŁODNICY, periodyk, ukazuje się od 2004; od 2010 także w wersji elektronicznej; tematyka bieżąca, uroczystości i rocznice parafialne, sprawy istotne dla życia parafii. Komitet Redakcyjny: Jolanta Pączkowska, Tomasz Piechniczek, Weronika Szołtysek, Joanna Zaczek, Irena Kramarz.

M.Grychtoł et al., Krzyża znak naszą chlubą : 1949-2009 - 60 lat kościoła pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Kłodnicy / Ruda Śl. 2010.; strona internetowa http://klodnica.rudaslaska.org/znak-krzyza-archiwum


ZUFALL

, pole górnicze na terenie ►HALEMBY, nadane 1.02.1842, powiększone 14.01.1867. eksploatowane samodzielnie (1875-1881).

H. Buszman, [et.al.], 40 lecie KWK "Halemba" 1957 – 1997, Chorzów 1997.

ZWIĄZEK BOJOWNIKÓW O WOLNOŚĆ I DEMOKRACJĘ

, koło terenowe w HALEMBIE, zał. 1950 (na bazie Koła ZWIĄZKU WETERANÓW POWSTAŃ ŚLĄSKICH W HALEMBIE; 70 (1967), 136 (1969) czł. ; uczestnicy powstań śląskich, więźniowie obozów koncentracyjnych; żołnierze armii pol. na wsch., i zach., partyzanci, wdowy po kombatantach; zebrania okolicznościowe, odczyty, prelekcje i wizyty w szkołach, zakładach pracy. Siedziby w dawnej budce dróżnika kolejowego przy ul PIERWSZEGO MAJA, MŁODZIEŻOWY DOM KULTURY W HALEMBIE; pod patronatem kopalni Halemba; prezesi Karol MRUKWA Godurkiewicz; sekr. Paweł KISIELA.

L. Kuś, R. Marek, 10 lat Kopalni Węgla Kamiennego "Halemba" : Ruda Śląska, lipiec 1967 r.

Delegacja ZBOWID u dyrektora Elektrowni Halemba


Poczet sztandarowy KOŁA ZBOWID  HALEMBA (1964)

Awers Sztandar ZBOWID koło Halemba

Rewers Sztandaru ZBOWID koło Halemba

Dyplom uznania dla koła ZBOWID w Halembie

ZWIĄZEK GÓRNOŚLĄSKI KOŁO HALEMBA

, zał. 29.06.1990 (inicjatorzy: Marek Bartnik, Krzysztof Biegański, Marian ► DĄBROWSKI, Jerzy Skrzypczyk, Jan Surma, Bronisław Wątroba, Adam Wieczorek, Zygmunt Żymełka), zarejstr. 18.07.1990, pierwsze walne zebranie; siedziby i miejsca spotkań: salka w► DOMU ZWIĄZKOWYM MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ PARAFII W HALEMBIE, ►SZKOŁA PODSTAWOWA NR 24, Kawiarnia ►AS, ►KAPTUREK; wielopłaszczyznowa działalność na rzecz środowiska i dzielnicy; kulturalno-oświatowa (odzyty: dot. dziejów przemysłu, ►DRUGIEJ WOJNY ŚWIATOWEJ, sportu, pielgrzymek, biografistyki –Henryka ►BUSZMANA, inż. Oswalda Golasza, ks. dr. Jana Góreckiego, Aleksandra Leszczyny, Katarzyny Mateji, dr Antoniego Steuera, Marcina Śmierza, Antoniego Ratki, Bronisława Wątroby, Jerzego Żydka; społeczno-polityczna: (utworzenie wspólnej listy wyborczej ►KRAINA RUDZKA, spotkania przed i powyborcze z radymi i posłami); charytatywna (wigilie dla samotnych, Mikołaj dla niepełnosprawnych); mecenat nad inwestycjami dzielnicy (budowa hali gimnastycznej ►SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 24), inicjator odznaki Pszociel Śląskiej Godki; wycieczki; własna strona internetowa (od 2010), wydawca Małego Leksykonu Halembskiego. Prezesi: Krzysztof Biegański, Ludwik Poloczek, Adam Wieczorek.

L. Poloczek, A. Steuer, Związek Górnośląski. Koło Halemba „Paciorki Nadziei „2005 nr 5; Kalendarium Związku Górnośląskiego Koła Halemba na stronie internetowej zghhalemba. pl

Prelekcja z okazji wydania monografii parafii MBR zorganizowana przez nasze koło

Więcej zdjęć tutaj


Więcej zdjęć tutaj

Pierwszy numer biuletynu

ZWIĄZEK OBRONY GÓRNOŚLĄZAKÓW

, ugrupowanie separatystyczne; na przełomie l. 20 XX w. najsilniejsza partia w ► HALEMBIE, wygrała w ►WYBORACH KOMUNALNYCH 1926; zdobyła 5 na 9 mandatów; działacze: Paweł ►ERNST, Ignacy Herisz, Józef Krzysteczko, Tomasz Mryka, Wincenty Rajman, Wacław Siekiera; P. Ernst został naczelnikiem gminy; podobnie mocną pozycję Z.O..B. miał w ►STAREJ KUŹNICY; (Emil ► KAŃTOCH, Franz Motay, po 1929 spadła na znaczeniu (względy ekonomiczne); kilku działaczy zasiliło Volksbund.

APK, zesp. Urząd Wojewódzki Śląski, sygn. 220, „Głos Górnego Śląska” 1926, nr 74, vikipedia


ZWIĄZEK OBRONY KRESÓW ZACHODNICH, pierwotna nazwa ►POLSKIEGO ZWIĄZKU ZACHODNIEGO W HALEMBIE.


ZWIĄZEK POWSTAŃCÓW ŚLĄSKICH GRUPA HALEMBA

, w latach 20 i 30 XX w. organizacja ►POWSTAŃCÓW ŚLĄSKICH –uczestników ►POWSTAŃ ŚLĄSKICH mieszkańców ►HALEMBY, 35 czł. (1934), co najmniej 145 uczestników zweryfikowanych w okresie międzywojennym; inicjator budowy ►POMNIKA POWSTAŃ ŚLĄSKICH W HALEMBIE od 1934 pod opieką organizacji ►ODDZIAŁ MŁODZIEŻY POWSTAŃCZEJ (delegat Robert ►NOCOŃ). Prezes Stanisław ►CZAJA.

Powstaniec Śląski 1934, nr 10.

Pod pomnikiem Powstańców Śląskich w Halembie (1935)

Rok 1936

ZWIĄZEK POWSTAŃCÓW ŚLĄSKICH GRUPA STARA KUŹNICA

, w latach 20 i 30 XX w. organizacja ►POWSTAŃCÓW ŚLĄSKICH –uczestników ►POWSTAŃ ŚLĄSKICH mieszkańców ► STAREJ KUŹNICY, 10 czł. (1934), podlegała Komendzie Powiatowej Związku Powstańców Śląskich w Pszczynie; prezes Stanisław ►KRACZLA.

Powstaniec Śląski 1934, nr 10.


ZWIĄZEK ŚWIĘTEJ RODZINY

, stowarzyszenie dewocyjno-wychowawcze przy MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ PARAFII W HALEMBIE, zał.1904 pod hasłem Rodzina małym kościołem; jako przeciwwaga dla filozof. prądów liberalnych; ostatnia wzmianka (1923); działacz Walenty Grzyśka, w imieniu organizacji ofiarował dla MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ KOŚCIOŁOWI W HALEMBIE obraz św. WALENTEGO.

A. Brzezina [i in.,] Halemba. historia i teraźniejszość parafii Matki Boskiej Różańcowej , Ruda Śląska 1997.

 

ZWIĄZEK WETERANÓW POWSTAŃ ŚLĄSKICH W HALEMBIE

, organizacja kombatancka zał. 1945 62 (1946), 81 (1947) czł. prezesi Paweł ► BESLER, Józef Moroń; działacze: m. in.: Franciszek Adamiok, Konrad ► BŁAŻYCA, Jan ► BREJZA, Jan Czaja, Stanisław Czaja,, Paweł ►GARBAS, Walenty ►GÓRNY, Wiktor Grzesiok, Alfons Hercel, Ryszard Herysz, Nikodem Jonkisz, Ignacy Kulawik, Stanisław► LOSKOT, Paweł Miller, Ignacy Olszynka, Jan Olszynka, Franciszek Pikos, Karol Pikos, Paweł ►SMORZ, Franciszek ►WAWRZYNEK, Ryszard ►WAWRZYNEK, Franciszek ►WAWRZYNEK, Jan Wicik

APK, zesp. Związek Weteranów Powstań Śląskich, sygn. 17; Starostwo Powiatowe w Katowicach sygn. 265 a, 950,

Odcisk tłoka pieczątki (1945)

 

ZWIĄZEK WETERANÓW POWSTAŃ ŚLĄSKICH KŁODNICA

, organizacja kombatancka uczestników POWSTAŃ ŚLĄSKICH, mieszkańców ► KŁODNICY, ZAŁ. 1945, działacze Emanuel► GRUSZCZYK, Karol ►HUBRYCH, Józef Kuczera Jan ►MIESZCZANIN, Józef ► MIESZCZANIN, Piotr Miliczek, Emanuel ►URSOŃ . Alojzy Witała. 27 czł. (1946)

APK, zesp. Starostwo Powiatowe Katowice, sygn. 265 a

Odcisk tłoka pieczątki (1945)


ZWIĄZEK WETERANÓW POWSTAŃ ŚLĄSKICH STARA KUŹNICA

, organizacja kombatancka uczestników POWSTAŃ ŚLĄSKICH, mieszkańców STAREJ KUŹNICY; prezes Stanisław KRACZLA ; skarbnik Augustyn WICIK sekretarz Józef Kalisz; 42 czł – (1949).

APK, OT Pszczyna sygn. 279.

Awers sztandaru w Starej Kuźnicy (1947)


ZWIĄZKI ZAWODOWE

,organizacje robotnicze:pierwotnie niem:Gewerk Verein w hucie Antonia (1878) miał filię w► HALEMBIE; pionierem pol. ruchu zawodowego na skalę ponadregionalną był Wojciech ►WIECZOREK; od 1909 największy wpływ na robotników uzyskało związane z Narodową Partią Robotniczą (od 1926 z sanacją) Zjednoczenie Zawodowe Polskie (czł. był Albert ►PAKUŁA); w Halembie w okresie międzywojennym działały ZZP (Oddział Górników i Oddział Hutników); w ►KŁODNICY mocną organizacją działającą pod egida Polskiej Partii Socjalistycznej (zob. ►PARTIE POLITYCZNE) był Centralny Związek Zawodowy Polski; z obozem sanacyjnym kojarzył się Związek Związków Zawodowych – w Halembie prowadziła działalność filia górników; po drugiej wojnie światowej miejsce przedwojennych z.z. z siedzibą w poszczególnych miejscowościach, zajęły scentralizowane z.z. w zakładach pracy: w Halembie m.in. Z.Z. Nauczycieli (w szkołach), Z,.Z. Służby Zdrowia; największy rozmiar osiągnęły Z.Z. Górników, Z.Z. Energetyków; od 1980 i od 1989 Niezależny Samorządny Związek Zawodowy ►SOLIDARNOŚĆ.

APK, Dyrekcja Policji Katowic, sygn. 42; Urząd Wojewódzki Śląski, sygn. 809, 810; J.S. Dworak: Halemba 1394-1950, Ruda Śląska 1977, msp..

ZYGFRYD II MŁODSZY PROMNITZ

(1606, Niemodlin – 19.12.1650, Pszczyna), baron czeski, baron pszczyński; od I 1623 właściciel WOLNEGO STANOWEGO PAŃSTWA PSZCZYŃSKIEGO; od 1629 otrzymał inwestyturę cesarską; zastał państwo zadłużone, obciążane kontrybucjami wojennymi –napadane i łupione kolejno przez duńskie wojska Ernesta von Mansfelda, Kozaków Polskich. Lisowczyków, pułki cesarskie, Szwedów (zob. WOJNA TRZYDZIESTOLETNIA); zwolennik PROTESTANTYZMU- nie powstrzymał postępującej kontrreformacji; (pierwszym zborem odzyskanym w 1629 przez katolików był mikołowski kościół WOJCIECHA ŚW.), zwiększył wymiary PAŃSZCZYZNY; wzrosło wydobycie rud żelaza -nowe kopalnie (m.in.. ŚMIŁOWICE) i jej eksport z ziemi bytomskiej; nastąpił dalszy rozwój KUŹNICY STAREJ; zakończyła działalność warzelnia soli w Śmiłowicach. Z II. był inicjatorem opracowania HARDENBERGA MAPY.

J. Polak Poczet panów i książąt pszczyńskich. Cz.1. Od Heleny Korybutówny do Jana Erdmanna Promnitza.Pszczyna 2007; J.Bańka. Dekanat pszczyński w czasie reformacji protestanckiej i odrodzenia katolickiego na tle stosunków kościelnych Śląska, Chorzów 1937.


ZYGMUNT ZYGFRYD PROMNITZ

(*17.07.1595, Żary -†19.06.1654, Jelenia Góra); hrabia Rzeszy, w l. 1650-1654 pan na Pszczynie. Zwolennik ►PROTESTANTYZMU; dbał o rozwój KUŹNIC, postawił na► GÓRNICTWO.

J. Polak Poczet panów i książąt pszczyńskich. Cz.1. Od Heleny Korybutówny do Jana Erdmanna Promnitza.Pszczyna 2007.

 

 


. Prześlij wiadomość.

 

 

ABCDEFGHIJKLŁMNOPRSŚTUVWZŹŻ

 

Poprawiony: sobota, 13 lutego 2016 22:26