MAŁY LEKSYKON HALEMBSKI

 

ABCDEFGHIJKLŁMNOPRSŚTUVWZŹŻ

 

T

 

 

TANENSTRAßE


, w okresie DRUGIEJ WOJNY ŚWIATOWEJ nazwa ►ARMII KRAJOWEJ ULICY

inf. Stanisława Kiermesa

TARGOWISKO

, teren handlowy przylegający do pd. cz. ►BRODZIŃSKIEGO ULICY (był projekt przeniesienia T do ►DOLINY KŁODNICY); czynne od l. 90. XX w. początkowo handel obwoźny; na przełomie XX- XXI w. T.; w l. 2004-2014 zarządzane przez GKS ►GRUNWALD RUDA ŚLĄSKA; dwustronnie zagospodarowane: sklepy (spożywcze: mięsny, piekarnicze), chemii gospodarstwa domowego; kiosk z prasą, warsztat fryzjerski; stoiska (warzywa, owoce, słodycze), odzieżowe.

Wiadomości Rudzkie” 1995, nr 16, 2002, nr 10, strona internetowa: http://www.naszdom.info.pl/

Targowisko przy ul.Brodzińskiego

Więcej zdjęci  tutaj

TEATR AMATORSKI

, w ►HALEMBIE pionierską rolę w rozwoju T.A. odegrało ► TOWARZYSTWO ŚW. ALOJZEGO (znane z gościnnych występów w Świętochłowicach w 1894); od 1906 najbardziej aktywnym stała się ► TOWARZYSTWO KATOLICKICH  MĘŻÓW I MŁODZIEŃCÓW – pierwszą wystawioną przez tę organizację na scenie sztuką byli Sąsiedzi Piotra Kołodzieja; w 1908 Macocha; w okresie plebiscytowym rolę propagatora pol. teatru przejęło gniazdo ►TOWARZYSTWA GIMNASTYCZNEGO „SOKÓŁ” HALEMBA: w  l.1920-1921 wystawiło ono sztuki Walka kosyniera, Fatalna kiełbasa, oraz Filon i Laura, oraz kolejne sztuki P. Kołodzieja Pilnuj obowiązku swego, 1000 marek nagrody. W okresie  międzywojennym popularnością cieszyły się sztuki Aleksandra Fredry Zemsta, Śluby panieńskie, Aleksandra Bałuckiego Grube ryby; z religijnych Genowefa, Ósme przykazanie, Męka pańska; scena istniała w DOMU PARAFIALNYM; sztuki wystawiały: ►ODDZIAŁ MŁODZIEŻY POWSTAŃCZEJ, ►ZWIĄZEK POWSTAŃCÓW ŚLĄSKICH, STOWARZYSZENIE MŁODZIEŻY POLSKIEJ, chór ►DZWON, ►CHÓR KOŚCIELNY, ► SODALICJA MARIAŃSKA PANIEŃ, ►CARITAS, po II wojnie światowej, t.a. nadano formy strukturalno-organizacyjne; działalność prowadziła sekcja teatralna ►DOMU KULTURY W HALEMBIE, scena funkcjonowało w lokalu ►U NOCONIA; nową organizacją uczestniczącą w t.a. było Towarzystwo Hodowców Gołębi Pocztowych ►JASKÓŁKA; coraz częstsza ingerencja władz w repertuar od 1948 powodowała powolny kryzys amatorskiego ruchu teatralnego i jego likwidację w 1950; aktorzy: Henryk  Barda, Józef Bubała, Norbert Burek, Róża Całus, Sylwester Copik, Stanisław Glück, Józef Janota, Ryszard Jurczyk, Berta i Józef ►KANSY, Łucja Matla, Bibianna Pawlik, Emilia Pikos, Ernest ►POLOCZEK, Edmund Rzepka, Adelajda ►SZTAJERSKA, Paweł ►SZTAJERSKI, Pawlikowa.

C. Mykita-Glensk, Kalendarium polskich przedstawień amatorskich na Górnym Śląsku w latach 1919-1921 , Opole 1993; K. Olszewski, Kronika teatralna Górnego Śląska : 1848-1914 [przedm. Witold Nawrocki]. - Kraków 1979; A. Brzezina [i in.] Halemba. historia i teraźniejszość parafii Matki Boskiej Różańcowej Ruda Śląska 1997.

 

TECHNIKUM GÓRNICZE

, zał. 1980 w budynku ►ZASADNICZEJ SZKOŁY GÓRNICZEJ W HALEMBIE, przy ul. ►KŁODNICKIEJ; w l.90 XX w. w ►ZESPOLE SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH NR 3; p.n. TECHNIKUM NR 3 w 2012 przeniesione do ►WIRKU. Kształci techników górnictwa podziemnego. Dyrektorzy: Adam Dudek, Anna Witkowska.

J. Dworak, A, Ratka, Ruda Śląska. Przewodnik, Ruda Śl., 1985; Witraż Rudzki : rocznik informacyjno- teleadresowy Ruda Śląska na rok 1999 / [red. Krystian Gałuszka, Grzegorz Sikora ] http://www.zsp7.pl/informator/t3_zs5.html

TENIS STOŁOWY

, gra sportowa; do jej rozwoju (w skali górnośląskiej) przyczynił się ks. Paweł ► LEX; ok. 1927-1929 pierwsze stoły pingpongowe ustawiono w ►DOMU PARAFIALNYM; formy organizacyjne przyjął w XXI w w KS ► HALEMBIANKA- organizatora turniejów regionalnych.

W. Pięta: Tenis stołowy na Górnym Śląsku w latach 1929-2004, Częstochowa 2005; A. Steuer, Ruch sportowy w województwie śląskim, Opole 2009.

TETLA  Jadwiga

(٭18.09.1897, Studzionka-†4.07.1942, Wirek), wychowawczyni przedszkola (zob. ►PRZEDSZKOLE NR 24 W HALEMBIE) ; w 1920 na kursach freblowskich (w Krakowie) finansowanych przez Polski Komisariat Plebiscytowy i Naczelną Radę Ludową; pracowała w ochronkach w Kolonii Boera (Kostuchna), Dąbrówce Małej, Załęskiej Hałdzie, Wiśle Wielkiej, w l. 1929-1939 w Halembie, bardzo lubiana przez dzieci; w aktach wzmianka o prelekcji dla przedszkolaków z Halemby na temat kultu św. Barbary; udzielała się w ►KRUCJACIE EUCHARYSTYCZNEJ, założycielka i prezeska ►TOWARZYSTWA MŁODYCH POLEK W HALEMBIE. Przeniesiona w stan spoczynku ze względów zdrowotnych.

APK, zespół Urząd Wojewódzki Śląski Wydział Oświecenia Publicznego I Wyznań Religijnych-nauczyciele.

THURZO

, huta w HALEMBIE, zał. 1836 po wsch. cz. GOŚCIŃCA, nad rz. KŁODNICĄ i Górnym Stawem (OBER TEICH); należała do HENCKEL VON DONNERSMARCKÓW; wielki piec, z napędem wodnym, opalany węglem drzewnym; walcownia ; produkcja 20400 tys. (1840 )centnarów surówki, 4,9 tys. centnarów wyrobów walcowanych ; 13 (1840) 18 robotników(1864) zlikwidowana w poł. l. 60. XIX w.

H. Buszman,  Z dziejów Halemby, „Wiadomości Rudzkie” 1996, nr 47; B. i A. Podgórscy, Nazwy terenowe i miejscowe w Rudzie Śląskiej : od Abesynii do Żylety : leksykon toponimiczno-ojkonimiczny z antologią tekstów źródłowychRuda Śląska, Szczecin :2014.

TORY KOLEJOWE

, dwie szyny podtrzymujące i prowadzące koła pojazdów szynowych,  ułożone na podkładach lub zainstalowane w specjalnej płycie betonowej, służą jako droga kolejowa, tramwajowa lub metro, w określonej odległości od siebie; w ► HALEMBIE budowę t.k. związaną z powstawaniem ►GODULLAGRUBBE  i ►GODULLAKRAFTWERKE w 1942 rozpoczęły władze okupacyjne; siłą roboczą byli jeńcy wojenni (Anglicy, Rosjanie); do poł. l. 60. XX w. linia kolejowa łącząca  stację kolejową Bielszowice i kopalnię Bielszowice przecinała ul. ► SOKOLSKĄ ►ARMII KRAJOWEJ, ►JADWIGI ŚLĄSKIEJ, ► PIERWSZEGO MAJA (szlabany  zamykane przez dróżnika), wzdłuż ul. ► MYŚLIWSKIEJ, przecinała ul. ►SKOŚNĄ; łączyła z Kopalnią Węgla Kamiennego ►HALEMBA-WIREK; w związku z budową ►ELEKTROWNI HALEMBA, po wybudowaniu mostów przecinała ul.: ►KŁODNICKA,  ► SKARGI PIOTRA; w poł. l. 60. XX w po wybudowaniu mostu na ul 1 Maja linia kolejowa została zredukowana w początkowym odcinku (biegła przez ►HALEMBSKI LAS), dwutorowa, zelektryfikowana ; od 2012 jeden tor (likwidacja  Elektrowni Halemba); t.k. zakładowe: kopalni Bielszowice: wąskotorowe –łączyły (wcześniejsza) zakład z hałdą ►BOROWA I,  (późniejsza) z hałdą BOROWA II, przebiegały przez ►BIELSZOWSKI LAS; kopalni Halemba – wąskotorowa - biegła w kierunku ►WYCIĘTEGO (I poł. l. 60. XX w.); od l. 70. XX w. do  dziś łączyła kopalnię z► PANEWNICKĄ HAŁDĄ (biegnie pod mostem przy ul. ► KOCHŁOWICKIEJ (w ►KŁODNICY). W poł. l. 70. XX w. w miejsce stacji Ruda-Bielszowice powstała stacja ►RUDA – HALEMBA.

APK, zesp. Gmina Halemba , sygn 12; Strona internetowa http://infra. atlaskolejowy.pl/?id=linia&poz=894; http:// bazakolejowa. pl/index.php?dzial= stacje&id=16467; B. Kopiec Ruda Śląska: zarys dziejów. Cz. 3, Kochłowice, Bykowina, Halemba, Kłodnica, Stara Kuźnica, Wirek. Ruda, 2009.

Pod ul.Pierwszego  Maja

Więcej zdjęć tutaj


TOWARZYSTWO CZYTELNI LUDOWYCH HALEMBA

, pol. organizacja oświatowa z centralą (Sekretariatem w Królewskiej Hucie), zał. 1918, z inicjatywy ks. Pawła LEXA, pierwsza bibliotekarka Maria Bresler; reaktywowana 1927 (Wypożyczalnia biblioteczna, odczyty) 292 książki 12 wykładów (1929) rocznie; 365 książek 31 czytelników: działacze Marian FURGALSKI m., Jan LIPOWCZYK, Jan Podulka, Maria Olesieówna, P. Lex,

APK, zesp. Towarzystwo Czytelni Ludowych, sygn. 1; A. Brzezina [i in.,] Halemba. historia i teraźniejszość parafii Matki Boskiej Różańcowej , Ruda Śląska 1997..

 

TOWARZYSTWO CZYTELNI LUDOWYCH KŁODNICA

, pol. organizacja oświatowa z centralą (Sekretariatem w Królewskiej Hucie), zał. ok. 1929; 115 książek i 26 czytelników. 94 wypożyczenia rocznie; Kierownictwo Jan MIESZCZANIN. od 1933 Emil KWAŚNY

APK, zesp. Towarzystwo Czytelni Ludowych, sygn. 4.


TOWARZYSTWO CZYTELNI LUDOWYCH STARA KUŹNICA

2 placówki należące do okręgu mikołowskiego TCL: STARA KUŹNICA WSCHODNIA (zał. 1928) w SZKOLE POWSZECHNEJ NR 2 (Jan Kaleta), 60 książek, 40 czytelników, 56 wypożyczeń; STARA KUŹNICA ZACHODNIA (ZAŁ. 1929), w SZKOLE POWSZECHNEJ NR 1 (JózefBLICHARCZYK), 120 książek, 47 czytelników, 81 wypożyczeń (1930)

TOWARZYSTWO GIMNASTYCZNE SOKÓŁ

, gniazdo w ►HALEMBIE, zał. 9.03.1919 (ks. Paweł ►LEX, Jan ►BUREK); włączone do III Królewskohuckiego od (1926) Rudzkiego Okręgu Dzielnicy Śląskiej Towarzystwa Gimnastyccnego „Sokół” w Polsce; Śląskiego Okręgowego Związku Lekkoatletycznego (1926-1927); sekretariat U NOCONIA ; wpisany do rejestru stowarzyszeń województwa śląskiego 13.08.1934; 25 (1925), 46 czł.(1935); sekcje: gimastyczna, lekkoatletyczna (1926-1927), strzelecka (1938-1939); teatralna (zob. ►TEATR AMATORSKI W HALEMBIE); działacze: Ryszard► ADAMIOK, Ryszard ►BARTNIK, Henryk Bola, Józef Brol, Tadeusz ►BUREK, Stanisław Burek, Walerian ►BUREK, Stanisław ► CZAJA, Paweł ►KISIELA, Jan► KOZUB, Walter Krajczy, Wilhelm Krawuczki, Gerard Krzysteczko, Wiktor Kurzeja, Tomasz MAJOWSKI, Karol ►MRUKWA, Henryk Olszynka, Jan Olszynka, Jan Tatarczyk, Henryk Tomanek, Paweł Ursoń; zlikwidowane (1950); posiadało sztandar – zniszczony (wycięty „sokolik”) znajduje się w Muzeum Czynu Powstańczego w Leśnicy-Górze Św. Anny

W. Ogrodziński, Dzieje dzielnicy śląskiej „Sokoła” Katowice 1937; A. Steuer, Z dziejów kultury fizycznej w Halembie, Rudzki Rocznik Muzealny 2002, Ruda Śląska 2003.

Druk firmowy  TG Sokół


TOWARZYSTWO HODOWCÓW DROBNEGO INWENTARZA W HALEMBIE

, organizacja społeczna zał. w 1931 z inicjatywy czł. ►GMINY HALEMBA (Alojzy ►SKUTELLA), jako antidotum na skutki► WIELKIEGO KRYZYSU GOSPODARCZEGO (►HODOWLA DROBIU –zwłaszcza kur niosek lenghornów białych amerykańskich), należała do centrali wojewódzkiej w Chebziu; prezesem był A. Skutella, sekr. Ludwik ►CIPA.

APK, zesp.: Dyrekcja Policji Katowic, sygn. 42; Śląska Izba Rolnicza, sygn. 274; Rolnik Śląski 1930, nr 17.

TOWARZYSTWO MŁODYCH POLEK

, organizacja młodzieży żeńskiej, zał. 1927 w ►SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 24; zał. i pierwszą przewodniczącą była Jadwiga ►TETLA ; ok. 1939 Aniceta ►Cipa; 200 czł.; sekcje oświaty, śpiewu, robót kobiecych, gimnastyki, gier(siatkówki) i zabawy.

APK, zespół Urząd Wojewódzki Śląski Wydział Oświecenia Publicznego i Wyznań Religijnych-nauczyciele, zesp. Starostwo Powiatowe Katowice, sygn. 145.

Towarzystwo Młodych Polek (l.30 XX w.)

Towarzystwo Młodych Polek - drużyna siatkówki

TOWARZYSTWO POLEK

, narodowa i katolicka organizacja kobieca, zał. III 1919 w HALEMBIE (Ema KOZOK, Marta Kulawik, Matylda Mucha, RozaliaWITAŁOWA) z inicjatywy ks. Pawła ►LEXA; 30 czł. (1927), podlegało jejTOWARZYSTWO MŁODYCH POLEK W HALEMBIE, własny sztandar, kursy kroju i szycia; prezesem była Luiza ►SZOMBARA. (1927).

Głos Polek” 1927, wyd. jubileuszowe.

Towarzystwo Polek (okres międzywojenny)

TOWARZYSTWO PRZYJACIÓŁ ŻOŁNIERZA

, organizacja paramilitarna ; w l. 40. XX w. koła tej organizacji istniały przy ►GMINIE HALEMBA i ►GMINIE KŁODNICA (działacze: Józef Grycz, Alojzy Witała, Antoni ►MUSKIETORZ Emanuel ►URSOŃ, Ryszard Szal, Henryk Kasperek), prowadziła szkolenie ludności w zakresie używania sprzętu (masek przeciwgazowych); po przekształceniach organizacyjnych stały się oddziałami► LIGI OBRONY KRAJU

APK, zesp. Starostwo Powiatowe Katowice, sygn. 265, 265 a.

TOWARZYSTWO ŚW. ALOJZEGO W HALEMBIE

, ALOJZJANIE; najstarsza pol. organizacja młodzieżowa (zob. ►MŁODZIEŻOWY RUCH) w Halembie; zał. ok. 1893, zapoczątkowała rozwój ►TEATRU AMATORSKIEGO w HALEMBIE  (1894); działało w strukturach parafii ► TRÓJCY PRZENAJŚWIĘTSZEJ W KOCHŁOWICACH.

C.Mykita-Glensk, Melpomena w śląskiej mazelonce : szkice z dziejów polskiego życia teatralnego na Śląsku do roku 1939 Opole 2003; J. Galeja,  Bractwa i stowarzyszenia w Halembie, w: Rudzki Rocznik Muzealny 2006, Ruda Śl. 2007.


TOWARZYSTWO ŚW. JACKA

, organizacja oświatowa, zał. 1919 przez ks. Pawła LEXA, uczestniczyła w akcji plebiscytowej (plakatowanie, roznoszenie ulotek); wymieniana w dokumentach kościelnych – w 1923, podobnie jak wszystkie inne TŚJ. rozwiązana (1924)
AKAD, zesp. AL. 00786, J. Reiter, Towarzystwo Oświaty na Śląsku im. św. Jacka, Opole 1968; A. Brzezina [i in.,]

TRADYTOR

stały element fortyfikacji przeznaczony do prowadzenia ognia bocznego. W twierdzy bastionowej był to schron bojowy dla dział do ostrzału rowu twierdzy, w forcie do ostrzału międzypól, przedpola lub dzieła pośredniego; największy schron bojowy w punkcie oporu ►KŁODNICA.

J. Kołodziej, Jesteśmy z żelaza czyli rzecz o Starej Kuźnicy i Kłodnicy, Ruda Śląska, 2009.

TRAKTATY HALEMBSKIE

, spisane w w l. 1685-1687 przed ►PATRYMONIALNYM SĄDEM  w PAŁACYKU VON DONNERSMARCKÓW W HALEMBIE kończyły wieloletnie spory chłopów z mieszkańcami Czarnego Lasu Miejskiego w Bytomiu

, strona internetowa Rudzkiego Towarzystwa Przyjaciół Drzew.

TRANSPORT

dział gospodarki;od założenia osad ►HALEMBA, ►KŁODNICA i ►STARA KUŹNICA użytkowane były: ►GOŚCINIEC, ►WIELKA DROGA, ►DROGA BIELSZOWICKA; do poł. XX w. dominował transport pociągowy m.in. rudy żelaznej do ►HALEMBSKIEJ KUŹNICY i ►KUŹNICY STAREJ; do XVIII w. wołami pociągowymi (zob. ►BYDŁA ROGATEGO HODOWLA); następnie zaprzęgami konnymi (zob. ►KONI HODOWLA)- w tym specjalnie wytyczonymi w XVIII w. drogami węglowymi (►CZARNA SMUGA,); t. konny nie był zapewne nieznany dla 17 niemieckich rodzin , które budowały w 1718 ►CARLSHÜTTE; zmiany następowały w l. 20. XX w. (zob. ►AUTOBUSOWE LINIE), w l. 30 XX w. pierwszym samochodem w Halembie i Starej Kuźnicy dysponował Stanisław BIEGAŃSKI; od 1931 t. szynowy przez ►ALODIALNY LAS do ►BOROWEJ WSI uruchomiła kopalnia Bielszowice- wąskotorowa kolejka piaskowa; w l. ►DRUGIEJ WOJNY ŚWIATOWEJ, budowano ►TORY KOLEJOWE, łączące ►BIELSZOWICE z budowanymi ►GODULLA GRUBE, ►GODULLA KRAFTWERK; w planach pozostały linia tramwajowa z► ŚMIŁOWIC przez ►STARĄ KUŹNICĘ, ► HALEMBĘ do Nowej Wsi (►WIRKU); wykonano pierwsze roboty przy projektowanym kanale wodnym łączącym► JAMNĘ z ►GLIWICAMI; od poł. l. 50 XX w. stopniowo dominującym stał się t. samochodowy.

Landauer w rodzinie Mryka(l. 30XX w)

Bracia Maksymilian i Józef Cyganek; transport wyrobów masarsko-wędliniarskich do Hali Targowej w Chorzowie (1940)

TRAUGUTTA Romualda

, ulica w ►KŁODNICY; dawne nazwy: Friedrichstraße, Głowackiego, Kościuszki, ok. 0,5 km, przebieg równoleżnikowy; łączy ul. ►KOCHŁOWICKĄ z ► CMENTARZEM PARAFIALNYM W KŁODNICY; w okresie międzywojennym (droga prywatna Szarloty Bremerowej,) i powojennym reomowana piekarnia Józefa Ledera, obecnie: firmy: budowlana, motoryzacyjna, placówka handlowa.

APK, zesp. Starostwo Powiatowe Katowickie, sygn. 64, 203 M. Grychtoł et al., .Krzyża znak naszą chlubą : 1949-2009 - 60 lat kościoła pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Kłodnicy, Kłodnica 2010

TRÓJCY PRZENAJŚWIĘTSZEJ KOŚCIÓŁ W KOCHŁOWICACH

, obiekt sakralny, drewniany, budowany w kwadrat, orientowany, stał na cmentarzu ogrodzonym gontem; z drewnianą zakrystią; ołtarze: Trójcy Przenajświętszej (główny), Maryi i św. Józefa; dzwonnica (1786) dar ŁAZARZA HENCKEL VON DONNERSMARCK przejęty w 1648 (jako zbór protestancki), poświęcony 1670, kościół parafialny do 1806 (także dla HALEMBY i KŁODNICY.

TRÓJCY PRZENAJŚWIĘTSZEJ PARAFIA,

zalążki p. powstały ok. 1595 przy kaplicy katolickiej w Bielszowicach (zob. WSZYSTKICH ŚWIĘTYCH PARAFIA W BIELSZOWICACH), niektóre posługi religijne sprawowałPUSTELNIK; od 1648 rozwój parafii przy przejętym zborze poprotestanckim; od 1662 ze SZKOŁĄ PARAFIALNĄ W KOCHŁOWICACH; od 1670 nowa budowla, konsekrowana przez biskupa krakowskiego; graniczyła z parafiami: bogucicką, mikołowską, paniowską i przyszowicką (w diecezji wrocławskiej), bielszowicką i bytomską; w latach 1648-1890 do T.P.P. należała HALEMBA, a do 1949KŁODNICA.

Protokoły wizytacyjne dekanatu bytomskiego z lat 1792-1793.wyd. Józef Pater, Wrocław 2003; J. Knosała , Dekanat Beuthen O/S [Oberschlesien] in seinem Schlesischen Teil. Katowice 1935.


TRÓJPOLÓWKA

, sposób uprawy roli polegający na podzieleniu pola na trzy części. Każdego roku uprawiane są tylko dwie z nich, a trzecia ugoruje, co pozwala na "odpoczywanie" ziemi. Jedno pole obsiewano jesienią zbożem ozimym, drugie obsiewano wiosną zbożem jarym, a trzecie pole ugorowane stanowiło pastwisko. T. była stosowana na CZWARTEJ i TRZECIEJ NIWIE.
A. Koziołek, Kochłowice i Kłodnica, Nowa Wieś, Bykowina, Halemba oraz Stara Kuźnica, masynop. w Śląskim Seminarium Duchownym w Katowicach.

TRUPIARNIA

, nazwa topograficzna (zaznaczona na mapie Topograficznej Polskiej Służby Geodezyjnej na pograniczu  ►ŚMIŁOWIC i  ►STAREJ KUŹNICY w  ► ŚMIŁOWICKIM LESIE nieco na zach. od ► PROMNEJ; teren maksymalnie pd. eksploatacji górniczej (do 2020) kopalni  ►HALEMBA-WIREK

Zmiana Fragmentu Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta Mikołowa Zadania Polityki Przestrzennej I Gospodarczej -

Uwarunkowania Rozwoju Gminy strona internetowahttp://bip-arch. Mikolow .eu / zalaczniki/uchwala_20050628_xxxv_540_zal_b.pdf; mapa Mikołów 34-62 w: Zbiorach Specjalnych Biblioteki Śląskiej, sygn. M.3117.

TRZECIA KOLONIA

, pierwotna nazwa SOKOLSKIEJ ULICY (cz. pd.)

TRZECIA NIWA

, pole plebana kochłowickiego, 0,5 km od KUŹNICY STAREJ; łąka piaszczysta dł. 4 stajeń, położona pomiędzy przykopą Malordego i Krokową Grobelką, zajmowała łąkę należącą do Kroka do Sadzawek; z drugiej strony od Bartłomieja Zdeblika z KŁODNICY obok roli Jerzego Gruchło aż do drogi w stronę HALEMBSKIEGO LASU; dobra dzierżawione od HENCKEL VON DONNERSMARCKÓW. Teren ten prawdopodobnie znajdował się na pd. od dzisiejszego STADIONU GKS GRUNWALD RUDA ŚLĄSKA; wg Podgórskich na granicy KOCHŁOWIC i PANEWNIK.

B. i A. Podgórscy, Nazwy terenowe i miejscowe w Rudzie Śląskiej : od Abesynii do Żylety : leksykon toponimiczno-ojkonimiczny z antologią tekstów źródłowychRuda Śląska, Szczecin :2014.

TRZECI ZAKON ŚW. FRANCISZKA

, tercjarze; rozwój na Górnym Śląsku był ściśle związany z dziejami oo. Franciszkanów na Górnym Śląsku; celem ruchu było odrodzenia nabożeństwa Drogi Krzyżowej; zał. 1904 podlegało centrali Zakonu Braci Mniejszych prowincji św. Jadwigi we Wrocławiu-Karłowicach, po 1922 do centrali przy prowincji  Wniebowzięcia N.M.P. Zgromadzenia Braci Mniejszych w Panewnikach; erekcja (1929); 88 (1932) 44 (1944) czł.; powojenne losy nieznane; Zał. Walenty ►GRZYŚKA,  Maria ►BESLER, Leon Witała,.

A. Brzezina [i in.] Halemba. historia i teraźniejszość parafii Matki Boskiej Różańcowej Ruda Śląska 1997.


TRZECIEGO MAJA ULICA

, w okresie międzywojennym jedna z nazw ►PIERWSZEGO MAJA ULICY.

B. Kopiec Ruda Śląska: zarys dziejów. Cz. 3, Kochłowice, Bykowina, Halemba, Kłodnica, Stara Kuźnica, Wirek. Ruda, 2009.

TRZODY HODOWLA

, pierwsze wzmianki o hodowli świń w ►HALEMBIE i ►KŁODNICY pochodzą z I poł. XIX w.; w każdej miejscowości hodowano po 10 szt.; pogłowie t.h. wzrosło głównie w ►GMINIE HALEMBA do  60 szt. (1845), natomiast na jednakowym poziomie  10 szt. utrzymywało się w ►DWORSKIM OBSZARZE HALEMBA-KŁODNICA (1860); po utworzeniu ►MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ PARAFII t.h. była prowadzona w ►BENEFICJUM KOŚCIELNYM; odnotowano straty wskutek epidemii – m.in. pomoru świń w 1929; po ►DRUGIEJ WOJNIE ŚWIATOWEJ, wśród hodowców był wymieniany Oleś z ul ►PIERWSZEGO MAJA, świnie były hodowane w ► GOSPODARSTWIE ROLNYM KOPALNI HALEMBA, oraz początkowo w Pracowniczych Ogródkach Działkowych im. ►TYSIĄCLECIA PAŃSTWA POLSKIEGO.

AKAD, zesp. Akta Lokalne sygn AL. 786, APK zesp. Gmina Halemba, sygn. 10, KM PZPR Ruda Śl., sygn. 430. „Wiadomości Statystyczne” (dod.) „Gazety Urzędowej Powiatu Katowickiego” 1929 nr 1, cz.2.; Knie J.G. Alphabetisch-statistisch-topographische Uebersicht aller Dorfer, Flecken, Stadt und andern Orte der Konigl. Preuss. Provinz Schlesien, mit Einschluss des ganzen jetzt zur Provinz gehorenden Markgrafthus Ober-Lausitz, und der Grafschaft Glatz, nebst beigefugter Nachweisung von der Eintheilung des Landes nach den verschiedenen Zweigen der Civil-Verwaltung mit drei besonderen Tabellen Breslau 1830; B. i A. Podgórscy, Nazwy terenowe i miejscowe w Rudzie Śląskiej : od Abesynii do Żylety : leksykon toponimiczno-ojkonimiczny z antologią tekstów źródłowych, Ruda Śląska,  Szczecin , 2014.

Trzoda chlewna Józefa Czaji

TRZYDZIESTOLETNIA WOJNA

, konflikt zbrojny konflikt trwający 23.05 1618 -24 .10. 1648 pomiędzy protestanckimi państwami Świętego Cesarstwa Rzymskiego (I Rzeszy) wspieranymi przez inne państwa europejskie (takie jak Szwecja, Dania, Republika Zjednoczonych Prowincji, Francja) a katolicką dynastią Habsburgów. Mimo że wojna spowodowana była przyczynami natury religijnej, jednym z powodów jej długotrwałości stało się również dążenie mocarstw europejskich (nie tylko protestanckich) do osłabienia potęgi Habsburgów; jednym z epizodów w T.W. był przemarsz wojsk duńskich Eryka von Mansfelda oraz ich rozproszenie w WOLNYM PSZCZYŃSKIM PAŃSTWIE STANOWYM. O istnieniu obozu tych wojsk w ►STAREJ KUŹNICY może świadczyć nazwa topograficzna ► MANSFELD; toczonym walkom  towarzyszyły rujnujące ziemię pszczyńską kontrybucje wojenne, klęski głodu. W Halembie jak i na całej ziemi bytomskiej istotnym wydarzeniem była zmiana właściciela: miejsce ►JERZEGO HOHENZOLLERNA zajął ród HENCKEL VON DONNERSMARCK (za udzielanie finansowego poparcia katolickiemu cesarzowi Ferdynandowi II Habsburgowi); najważniejszym skutkiem  T.W. było utworzenie w 1648 ► TRÓJCY ŚWIĘTEJ PARAFII W KOCHŁOWICACH (z ►HALEMBĄ, ► KŁODNICĄ), likwidacja ► PROTESTANTYZMU w całej okolicy.

http://mojhistorycznyblog.blog.pl/2012/12/12/bytom-pod-rzadami-donnersmarckow-w-latach-1623-1740-okres-wojny-trzydziestoletniej-1618-1648/; J. Maroń, Wojna trzydziestoletnia na Śląsku-aspekty militarne, Wrocław 2008; I. Boroń, Handel Górnego Śląska z Krakowem w dobie wojny trzydziestoletniej [(1618-1648)] : na podstawie krakowskich ksiąg celnych, Gliwice 2005; B. i A. Podgórscy, Nazwy terenowe i miejscowe w Rudzie Śląskiej : od Abesynii do Żylety : leksykon toponimiczno-ojkonimiczny z antologią tekstów źródłowych, Ruda Śląska, Szczecin, 2014.

TUŁAJ Monika

, zob. ►SIWCZYK –TUŁAJ Monika

TUŁAK Marian

(*1901-†?), d-ca wojsk. kpt. sł. st. piech.[1938], w Wojsku Polskim od 1919; uczestnik  wojny polsko-bolszewickiej 1919-1920; od 1924 w  73 pp w Katowicach, gdzie pełni różne funkcje; do stopnia kpt. awansowany 19 III 1938; w l.1938-1939  był d-cą 4 (►CZWARTA KOMPANIA KOCHŁOWICE Obrony Narodowej) w składzie Chorzowskiego Batalionu Obrony Narodowej oraz jednocześnie kmdt powiatowy Przysposobienia Wojskowego Katowice z m. p. Kochłowice. We IX 1939 d-ca 11 komp. w IV batalionie fortecznym 73 pp. Przeszedł szlak  bojowy baonu od Katowic na Lubelszczyznę; w niewoli niemieckiej - uwolniony powrócił do kraju. Odznaczony: Srebrnym Krzyżem Zasługi

http://www.stankiewicze.com/index

TUNKEL Ludwik

(*3.10. 1862, Biedrzychowice- †28.02.1941, Kórnica) − duchowny katolicki, działacz społeczny; po święceniach kapłańskich (1886) został wikarym w parafii Trójcy Świętej w Bytomiu; w l. 1893-1922 proboszczem ►TRÓJCY PRZENAJŚWIĘTSZEJ PARAFII W KOCHŁOWICACH (do 1907 ►MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ KOŚCIOŁA W HALEMBIE), od 1908 dziekan ► KRÓLEWSKOHUCKIEGO DEKANATU.  W 1902 dzięki jego zaangażowaniu zbudowano kościół parafialny, probostwo oraz cmentarz; budowniczy nowego kościoła p.w. Trójcy Przenajświętszej w Kochłowicach (1902), domu starców (1905), sierocińca (1910); wraz z ks. Ludwikiem Skowronkiem z Bogucic, patronował budowie bazylice oo franciszkanów w Panewnikach; skonfliktowany na tle politycznym (był zwolennikiem partii Centrum) z ks. Pawłem ►LEXEM i polskimi mieszkańcami Kochłowic, został zmuszony do opuszczenia probostwa; do śmierci był proboszczem w Kórnicy, gdzie został pochowany.

A. Brzezina [i in.] Halemba. historia i teraźniejszość parafii Matki Boskiej Różańcowej Ruda Śląska 1997 ; J. Kołodziej, Śląskie opowieści. Ksiądz Ludwik Tunkel, Kochłowice 2010 (wydanie elektroniczne).


TURZONOWIE

(Thurzo, Thurzonowie) lub Thurzo von Bethlenfalva – węgierski ród szlachecki z Betlanovic  na Spiszu (dziś Słowacja);  związana z węgierskim górnictwem, zawiązała spółkę handlową z Fuggerami (Ungarischer Handel). Na Śląsku w latach 1517-1548 władali ►PSZCZYŃSKIM PAŃSTWEM STANOWYM. Wygasł na początku XVII w. Fakt identyczności, z nieznaczną zmianą tynktur, rysunku herbu rodowego T. z herbem rodowym rodu ► HENCKEL VON DONNERSMARCK może być potwierdzeniem tezy, że obydwa rody są ze sobą bardzo blisko spokrewnione, a niewykluczone, iż miały wspólnego przodka, jak mówi jedna z rodzinnych legend.

L.Lepszy.Turzonowie w Polsce , przyczynek do historyi mieszczaństwa / Krakow 1890; J. Polak, Poczet panów i książąt pszczyńskich Cz. 1, Od Heleny Korybutówny do Jana Erdmanna Promnitza.

TUZY

, Klub Skata przy KOPALNI HALEMBA-WIREK zał. 1959 ; sięga do tradycji turniejów skata w siedzibieNACZELNEJ ORGANIZACJI TECHNICZNEJ, od 1967 w MŁODZIEŻOWYM DOMU KULTURY; od l. 70 XX w. w siedzibie Rudzkiej Spółdzielni Mieszkaniowej przy SOLIDARNOŚCI Ulicy; od 1982 w obecnych strukturach – współzałożyciel Polskiego Związku Skata w Mikołowie; od 1984 przyjęła zasady gry Jana Rakoczego, pod obecną nazwą; najw. liczba czł 168, 60 (1998), siedziba w kawiarni AS. Działacze: Alfred Zielinski, Jan Zieliński, Jan Dziegiel, Jan Wawrzyniak. Medaliści: Jerzy Szczurek, Karol Tyrała, Jolanta Wodarska Osiągnięcia: I liga (1982-1998] 1 (1-0-0) medal DMP (1990), 1(0-1-4) medal IMP (1989, 1997,2000-2001,2003), Drużynowy Puchar Polski (1985)

A. Zieliński, Tuzy, Gazeta Lokalna 1998, nr 1; strona internetowa http://www.pzskat.pl/

Legitymacja członkowskiej sekcji skatowej Tuzy Halemba na nazwisko Mercik Henryk

TYRAŁA Franciszek

, ps. Tirol ( * 4.12.1916, Gliwice-†22.05.1995, Wuppertal), sportowiec, piłkarz; czł. ► ODDZIAŁU MŁODZIEŻY POWSTAŃCZEJ W HALEMBIE (1937-1939); osiągnięcia 1 (1-0-0) medal mistrzostw Śląska OMP.

T. Wawoczny, Leksykon piłkarzy GKS Grunwald Ruda Śląska, Ruda Śląska 2005.

TYSIĄCLECIA PAŃSTWA POLSKIEGO

, Rodzinny Ogród Działkowy na Osiedlu HALEMBA II, im. przy końcu ul ENERGETYKÓW, zał. 1968. 62 działki (2009); działacze Ernest Szklorz, Franciszek Sobieszek, Ernest Sikora, Mieczysław Kryczka; pierwotnie uprawa ziemniaków, kapustę, rzodkiewkę, marchew, pomidorów; hodowla świń, nutrii, królików, drobiu, gołębi, kóz; obecnie ośrodek rekreacyjny (gril, baseniki, modne ławki), kwiaty ozdobne, drzewa; należy do Polskiego Związku Działkowców

A.i B. Podgórscy, Festyn halembskich działkowców, „Wiadomości Rudzkie” 2009, nr 32.

Wejście wschodnie do Rodzinny Ogród Działkowy im. 1000 - lecia Państwa Polskiego

 

 

Prześlij wiadomość.

 

 

ABCDEFGHIJKLŁMNOPRSŚTUVWZŹŻ

 

Poprawiony: poniedziałek, 12 października 2015 21:19