MAŁY LEKSYKON HALEMBSKI

 

ABCDEFGHIJKLŁMNOPRSŚTUVWZŹŻ

 

P

 

 

PACIORKI NADZIEI

Gazetka parafii ►MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ W HALEMBIE, , powstała z inicjatywy ks. Bernarda Drozda; pierwszą redakcję tworzyły : Justyna Galeja, Teresa Kaptur, Weronika Szołtysek, Joanna Świtała-Mastalerz, Dorota Świtała-Trybek, Adam Wieloch; początkowo miesięcznik, obecnie czasopismo nieregularne, tematyka religijna, historyczna; stałe rubryki m.in. Halembskie akcenty, Z Życia Parafii;  pierwszy nr 3.10.1999.

B. Drozd , To już 50 numer i cztery lata istnienia, „Paciorki Nadziei” 2003, nr 9.; W. Szołtysek, Gazetka parafialna Paciorki Nadziei , “Paciorki Nadziei” 2007, nr 1

Redakcja Paciorków Nadziei 

PADEREWSKIEGO IGNACEGO

, w I poł. l. 50. XX w. nazwa ►RYBNICKIEJ Ulicy

B. Kopiec Ruda Śląska: zarys dziejów. Cz. 3, Kochłowice, Bykowina, Halemba, Kłodnica, Stara Kuźnica, Wirek. Ruda, 2009.

PAKUŁA Albert

(*17.07.1882, Bielszowice-†17.08.1919, Halemba), powstaniec śląski, górnik, działacz ►ZWIĄZKU ZAWODOWEGO POLSKIEGO; dowódca oddziału powstańczego w Halembie, zastrzelony przez oddział ►GRENZSCHUTZ (zob. ► PROWOKACJA HALEMBSKA), pierwsza ofiara ►POWSTAŃ ŚLĄSKICH, pochowany na ►CMENTARZU PARAFIALNYM W HALEMBIE, nazwisko upamiętnione na nagrobnej tablicy pamiątkowej; patron ulicy. Ojciec Gerarda ► P. i Romana ►P.

AKAD, księga ślubów parafii M.B. Różańcowej w Halembie; T.Wawoczny, Leksykon piłkarzy GKS Grunwald Ruda Śląska, Ruda Śląska 2005; inskrypcja na cmentarzu parafialnym w Halembie


PAKUŁA Gerard

(*12.09.1914, Halemba-†4.02.1995, Ruda Śl. Halemba), górnik,  piłkarz: zaw. ►ODDZIAŁU MŁODZIEŻY POWSTAŃCZEJ (1934-1939); po ►DRUGIEJ WOJNIE ŚWIATOWEJ –porządkowy na ►STADIONIE GKS GRUNWALD RUDA ŚLĄSKA; osiągnięcia 2 (2-0-0) medale w mistrzostwach Śląska OMP  1 m (1936 1938) w piłce nożnej, odznaczony Srebrną Odznaką Grunwaldu (1985). Syn Alberta ►P., brat Romana ►P. Pochowany na► CMENTARZU PARAFIALNYM W HALEMBIE.

T.Wawoczny, Leksykon piłkarzy GKS Grunwald Ruda Śląska, Ruda Śląska 2005.

PAKUŁA Roman

(*4.02.1910, Halemba -†7.10.1975, Ruda Śl.), działacz młodzieżowy. Prezes ►KATOLICKIEGO STOWARZYSZENIA MŁODZIEŻY MĘSKIEJ Stowarzyszenia Młodzieży Polskiej (1928-1930). Syn Alberta ►P., brat Gerarda P. Pochowany na ►CMENTARZU PARAFIALNYM W HALEMBIE.

Inskrypcja nagrobkowa na cmentarzu parafialnym w Halembie; A. Brzezina [i in.,] Halemba. historia i teraźniejszość parafii Matki Boskiej Różańcowej , Ruda Śląska 1997.

PAKUŁY Alberta

, ul. w ►HALEMBIE STAREJ, dł. ok 500 m.w układzie południkowym; z niewielkim pd.-zach. rozgałęzieniem; łączy ul. ►HARCERSKĄ z ►LEXA PAWŁA, ► HALEMBSKĄ; głównie domki jednorodzinne; dawniej Czwarta Kolonia, Wolności, Cipy i P., Józefa Janty;  ob. nazwa od 1961; gabinety lekarskie i stomatologiczne (prywatne), wytwórnia wyrobów z betonu (fontanny, rzeźby, figury ogrodowe, krasnale, sztukaterie itp.); dawniej ►KALETNICTWO (wytwórnie torebek damskich-Marta Konderla); w pobliżu ►STADNINA, ►BOISKO, ►GIMNAZJUM NR 8 IM. STANISŁAWA LIGONIA; mieszkańcy Marian► DĄBROWSKI, Tomasz ►KRZYKOWSKI.

AP Katowice, zesp. Starostwo Powiatowe Katowice, sygn. 642; Izba Rzemieślnicza Katowice sygn. 469; AKAD księga pogrzebowa parafii Matki Boskiej Różańcowej; B. Kopiec Ruda Śląska: zarys dziejów. Cz. 3, Kochłowice, Bykowina, Halemba, Kłodnica, Stara Kuźnica, Wirek. Ruda, 2009.

PALANT

, popularna od pocz. XX w. gra ludowa o korzeniach górnośląskich: w Halembie od 1905 w programie Akcji ►VOLKS UND JUGENDSPIELE; uprawiana w ► SPIELVEREIN; w l.1920-1921 sekcja w KS ►GWIAZDA HALEMBA, od 1926 w ►KATOLICKIM STOWARZYSZENIU MŁODZIEŻY MĘSKIEJ; organizatorem  ►GÓRNOŚLĄSKIEGO ZWIĄZKU PALANTA w Zabrzu i pierwszym jego prezesem był Piotr ►MIKA.

A. Steuer: Z dziejów rudzkiego sportu Ruda Śl. 2004; A. Steuer: Z dziejów kultury fizycznej w Halembie (1905-2003). Rudzki Rocznik Muzealny 2002.

PAŁACYK DONNERSMARCKÓW

, budowla w stylu klasycystycznym ( ok.1763), przy ►PIERWSZEGO MAJA ULICY wzniesiony w miejscu drewnianego zamku (1610) ; budynek piętrowy murowany, klasycystyczny z mansardowym dachem i lukarnami, zbudowany na rzucie prostokąta. Skromną elewację zdobią pionowe lizeny; trójkątny przyczółek na fasadzie budynku łączy się z dachem łamanym polskim, pokrytym dachówką. Wewnątrz budynku zachowały się piwnice sklepione kolebkowo z lunetami, klatka schodowa w części sklepiona jest żaglasto i krzyżowo.W cz. środ. fasady przedniej znajduje się lekko wysunięty ryzalit zwieńczony tympanonem. Siedziba sądu (ok. 1826) Od W II poł. XIX w. do 1924 siedzibą nadleśnictwa ►LASÓW wchodzących w skład dworskiego obszarów ►HENCKEL VON DONNERSMARCKÓW linii bytomsko-siemianowickiej; po 1924 m.in. hodowla psów myśliwskich;  następnie zaś służył celom mieszkalno-handlowym: w l. 1945- 1967 siedziba ► KONSUMU, jednym z lokatorów był miejscowy leśniczy lub gajowy; siedziba ► MŁODZIEŻOWEGO DOMU KULTURY i licznych organizacji społecznych; od 2010 ►FILIA NR 18 MIEJSKIEJ BIBLIOTEKI PUBLICZNEJ W RUDZIE ŚLĄSKIEJ;i ► MIĘDZYNARODOWY INSTYTUT DIALOGU I TOLERANCJI IMIENIA JANA KARSKIEGO.

Strony internetowe: http://www.jankolodziej.neostrada.pl http:// www. kochlowiczanie. fora. pl /halemba,3/palacyk-lesny-donnersmarckow-halemba; wikipedia; J.S. Dworak, A, Ratka, Ruda Śląska .  Przewodnik Ruda Śl., 1985;

Zdjęcia z 2015 r i 1973 r.

 

PANACEUM

, Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej przy ul SOLIDARNOŚCI; Poradnie Leczenia Dorosłych, Leczenia Dzieci, Specjalistyczne: ginekologiczna, stomatologiczna,dermatologiczna,diabetologiczna; diagnostyka:pracownie badań Usg(Ogólnych, Ginekologicznych, Noworodkowych); Badań Ekg, ciśnienia Tętniczego, poziomu glikemii; Punkt Badań Laboratoryjnych. Profilaktyka i Lecznictwo: Pracownia Rehabilitacji i Fizykoterapii, gabinet zabiegowy, punkt szczepień; Pracownie: Badań Kierowców na Prawo Jazdy, Badań Słuchu. Kierownik Ewa Choroba; 14 lekarzy. Do l. 90. XX w. jedyna przychodnia rejonowa w ►HALEMBIE; aktualny stan prawny od 2011.




PANCERNYCH

, jedna z  ul. (wraz z ►CZWARTAKÓW  i Hubalczyków sławiących oddziały konne wojska polskiego); ok. 100 m.; warsztat stolarski; dawniej ul Armii Ludowej (zob. ► NOWY ŚWIAT)

B. Kopiec Ruda Śląska: zarys dziejów. Cz. 3, Kochłowice, Bykowina, Halemba, Kłodnica, Stara Kuźnica, Wirek. Ruda, 2009.

Ogród przy ul.Pancernych

PANCZEK Jan

(9.04.1914-†22.12.1996), nauczyciel: przed 1939 nauczyciel szkoły nr 1 w Bielszowicach; pierwszy kierownik (od 1961) Szkoły Podstawowej nr 26 w Halembie (zob. ►GIMNAZJUM NR 8 IM. STANISŁAWA LIGONIA); działacz Towarzystwa Przyjaciół Rudy Śląskiej. Pochowany na ►CMENTARZU KOMUNALNYM W HALEMBIE.

Inskrypcja  nagrobkowa na cmentarzu komunalnym w Halembie; J. Prażmowski, Szkolnictwo w województwie śląskim : przedszkola, szkoły wszelkiego typu, nauczycielstwo : opracowane na podstawie materiałów urzędowych i innych źródeł, Katowice  (1936)

Dyrektor Jan Panczek z klasa

PANEK Henryk

(*12.08.1942, Szopienice-†26.09.2008, Żory), ksiądz – po święceniach kapłańskich (1967) wikary ►MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ PARAFII W HALEMBIE (1967-1971); rekolekcjonista diecezjalny przy Domu Prowincjalnym Sióstr Służebniczek NMP w Panewnikach (1971-1977) studia zaoczne w Prymasowskim Instytucie Życia Wewnętrznego w Warszawie (1970-1973). wikariusz w parafiach: Ducha Św. w Czarnym Lesie (1977-1980), św Cyryla i Metodego w Knurowie (1980-1982) oraz św. Apostołów Filipa i Jakuba w Żorach (1982-1983). proboszcz w Kleszczowie-budowniczy kościoła;  Pochowany został w Kleszczowie.

PANEWNICKA

, ul. w ►KŁODNICY, dł. ok. 800 m., układ równoleżnikowy przebiega przez ► SKÓRKI; po stronie pn. i pd. wsch zalesiona; zabudowana w cz. pd.-zach.; Ul. przecinają tory kolejowe ►HALEMBA – WIREK KOPALNIA – hałda ► PANEWNIK, wytwórnia wafli, w pobliżu ścieżka rowerowa; do 1950 ul. Leśna.

B. Kopiec Ruda Śląska: zarys dziejów. Cz. 3, Kochłowice, Bykowina, Halemba, Kłodnica, Stara Kuźnica, Wirek. Ruda, 2009.

PANEWNICKA HAŁDA

, jedno z większych składowisk odpadów pokopalnianych na Górnym Śląsku, znajdujące się na styku Katowic, Mikołowa i Rudy Śląskiej, ma w najwyższym punkcie wys. względną 12 m, pow. ok. 100 ha. Wchodzi  w skład Centralnego Składowiska Odpadów Górniczych w Knurowie. Odpady składowane na P.H. pochodzą z KOPALNI WĘGLA KAMIENNEGO  ►HALEMBA-WIREK  Składowano je w l.  1969- 2000, łącznie ok. 20 mln t. odpadów (w tym ok. 2 mln t. węgla, 1 mln t. mułu węglowego i 16 mln t. kamienia); obecnie ich eksploatacją zajmuje się firma Haldex z Katowic. Planuje się, iż prace rekultywacyjne potrwają do 2026. Wartość wdrażanej inwestycji ze środków pochodzących m.in. z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach sięga 25-30 mln zł.. Na terenie ma zostać urządzony zieleniec. Z hałdy wydzielane są do wód gruntowych szkodliwe siarczany i chlorki. Jej istnienie negatywnie wpływa na stężenie szkodliwych substancji w powietrzu. Hałdę wykorzystywali miłośnicy quadów i motocykli. Wikipedia pl.

Hałda kop.Halemba rekultywowana przez firmę HALDEX.SA

PANEWNICKA KUŹNIA

, manufaktura; czynna od 1650 do XVII w. ; własność zarządu dóbr dominialnych (kuźnia, z piecem niskim lupowym, młotownia).

Lit.   Zarys dziejów Ligoty i Panewnik od zarania do czasów współczesnych : praca zbiorowa pod red. Grzegorza Płonki. Katowice 2010.

PANEWNICKIE" LASY

P.-Halembskie” lasy; kompleks leśny położony między pd. Katowicami (Piotrowicami),  ►HALEMBĄ i pn. ►MIKOŁOWEM; cz. kompleksu ►GÓRNE LASY PSZCZYŃSKIE, w miejscu pradawnej ► LUBNIOWSKIEJ PUSZCZY w ►LEŚNYM PASIE OCHRONNYM GOP;  zarządzane są przez ► NADLEŚNICTWO KATOWICE z Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Katowicach (leśnictwa: Zadole, ►PANEWNIK i ► ŚMIŁOWICE);  Na terenie lasów znajduje się Zespół przyrodniczo-krajobrazowy UROCZYSKO BUCZYNA, ZESPÓŁ ŹRÓDLISKOWY POTOKU KOKOCINIEC, zbiornik wodny Starganiec (dawny ośrodek wodno-rekreacyjny katowickiej Huty Baildon). Przez lasy przepływają: ►KŁODNICA, Ślepotka i Potok ► JAMNA; siedlisko dużej liczby dzików; niemieckie lotnisko wojskowe z czasów ►PIERWSZEJ WOJNY ŚWIATOWEJ, w l. 1923-1926 odgrywało rolę pierwszego lotniska sportowego (lądowanie samolotu Silesia I, braci Sopora zapoczątkowało rozwój lotnictwa sportowego w województwie śląskim) pod koniec l. 30 XX w.  zbudowano na terenie P.L. cz. pd. fortyfikacji (►URBANY)  ►ZESPOŁU WAROWNEGO ŚLĄSK , miejsce masowych egzekucji powstańców śląskich, obrońców Katowic. Działalność partyzancka Armii Krajowej; ekshumacje grobów ofiar terroru hitlerowskich (1947); ► PANEWNICKA HAŁDA; szlaki turystyczne; ►BOHATERÓW WIEŻY SPADOCHRONOWEJ; Dwudziestopięciolecia PTTK, Szlak Krawędziowy GOP; ŚCIEŻKI ROWEROWE (nr: 2, 5 ,122), pomnik głaz (1994) upamiętniający. ►BUNKIER -ZIEMIANKĘ; teren odwiedzany przez miłośników   quadów i sportów motorowych; od XII 2013 drogowy łącznik, prowadzący z ulicy Panewnickiej w Katowicach do Chorzowa Batorego, przechodzący przez pn  cz. Panewnickich Lasów, w pobliżu Czarnego Stawu. Miejsce rozgrywanego od 2012   przez Akademię Wychowania Fizycznego im. Jerzego Kukuczki w Katowicach cykliczny Panewnickiego Dzikiego  Biegu.

pl.wikipedia. http://pelniakultury.pl/miejsca/poka/334/Lasy_Panewnickie_w_Rudzie_Slaskiej

PANEWNIK
punkt  oporu w ►ZESPOLE WAROWNYM ŚLĄSK; bezpośrednią przyczyną budowy P. w V 1939, była aneksja Czechosłowacji przez III Rzeszę; łączył rejon obrony ►KOCHŁOWIC, ►KŁODNICY i ►MIKOŁOWA. Zbudowany wzdłuż potoku ►JAMNA; na południu sięgał po rzekę Gostynkę. Z zaplanowanych 40 schronów – do wybuchu ►DRUGIEJ WOJNY ŚWIATOWEJ zbudowano 14.

http://www.rtpd.eu/pdf/tajemnice.pdf

PANEWNIKI

jedno z osiedli służebnych należące do ►STAREJ KUŹNICY; powstały ok. 1580  nad rz.► KŁODNICA przy ujściu ►ŚLEPIOTKI; w XVI w. manufaktura wytwarzająca panwie. W 1586 we wsi P. mieszkało 8, w 1620 - 9 zagrodników. W 1629 pierwszy. W 1700  5, a 1725 25. chałupnik; do poł. XIX w pracował młyn na Kłodnicy, (własność zarządu dóbr dominialnych ►PSZCZYŃSKIEGO KSIĘSTWA). Od 1650► PANEWNICKA KUŹNICA; w 1855 mieszkało w P. 648, a w 1861 718 osób. W 1905 roku gmina P. liczyła około 1000 mieszk..W l.1902-1908 budowa Klasztoru i kościoła oo Franciszkanów 1908-1913 budowa nowej szkoły na terenie ►KOKOCIŃCA; w  1924 włączono do P. cz. ► DWORSKICH OBSZARÓW   STARA KUŹNICA; od 1951 w granicach Katowic; od XIX w, miejsce wypoczynku niedzielnego mieszkańców Halemby (restauracje Schwertfegera, Sztajera, plaże nad Kłodnicą); oraz świąteczno-noworocznego – pasterka przy największej stajence betlejemskiej, kolędowanie m.in. koła ►ZWIĄZKU GÓRNOŚLĄSKIEGO W HALEMBIE)

Lit.   Zarys dziejów Ligoty i Panewnik od zarania do czasów współczesnych : praca zbiorowa pod red. Grzegorza Płonki. Katowice 2010.

PANIOK

, las między ►STARĄ KUŹNICĄ i ►ŚMIŁOWICAMI, po obydwu stronach ► ŚMIŁOWICKIEJ ulicy; zaznaczony na mapie Pruskiego Sztabu Generalnego (1827); krzyż przydrożny

Lit. Piotr Greiner, Andrzej Złoty,Ruda Śląska w dawnej kartografii / Katowice 2006.

PANIOWSKIE MYTO

, punkt poboru opłat od przewozu towarów w ►BYTOMSKIM KSIĘSTWIE na terytorium wielkich  ►KOCHŁOWIC (► KOCHŁOWICKI OBSZAR OSADNICZY), nazwa pochodzi od Paniówek (wówczas Małe Paniowy= Klein Paniow); obecnie na skraju ►HALEMBY (droga ►CHUDÓW-ZABRZE) i  Paniówek; wymieniony w ►URBARZU KOCHŁOWICKIM (1532).

B i A. Podgórscy, Nazwy terenowe i miejscowe w Rudzie Śląskiej : od Abesynii do Żylety : leksykon toponimiczno-ojkonimiczny z antologią tekstów źródłowych, Ruda Śląska, Szczecin :2014;

PANZERJÄGER-ABTEILUNG 88

,schwere P.-A.88; batalion Ciężkich Niszczycieli Czołgów utworzony 29. 09.1943. W XII 1943 przeniesiony do Mławy z 26. fo IX   1944   z 49   lawetami samobieżnymi "Nashorn" udział w walkach na froncie wsch. we XI  1944 włączony do  17. Armii. Od 27. 01.1945 w  ramach 20. Dywizji Pancernej (Panzer-Division in Oberschlesien); brała udział w walkach o Przyszowice-skąd  wyruszył leutnant Wojatzki  z lawetą samobieżną HORNISE na WZGÓRZA MIKOŁOWSKIE, gdzie nie dotarł ginąc w HALEMBIE 28.01.1945.

Strony interetowe: lexikon-der-wehrmacht; http://www.izba.centrum.zarow.pl/artykuly/159-poszukiwania-wojennych-mogil-z-1945-roku-na-obszarze-gminy-zarow

PAPKAŁA Jan

(*29.05.1935, Halemba-†1.11.2009, Gdańsk), pallotyn

,abs.: Niższego Seminarium Duchownego w Wadowicach (1954), Wyższego Seminarium duchownego w Ołtarzewie (1959), po św. kapł. kapelan szpitalny w Gdańsku; studia psychologiczne i psychoterapeutyczne. Wykładowca psychologii i psychoterapeutyki w seminarium pallotyńskim  w Ołtarzewie, seminarium diecezjalnym, w Gdańsku-Oliwie; współtwórca jednego z pierwszych w Polsce „telefonów zaufania”; praca formacyjna w nieformalnych ruchach psllotyńskich współpracował ze Solidarnością.

R. Pawłowska, Gdańska uroczystość jubileuszowa 50-lecia kapłaństwa księdza Jana Papkały. Syna rodziny śląskiej. „Paciorki Nadziei” .2009, nr 7.

PARAFIE

, zob. ►BOŻEGO NARODZENIA P. W HALEMBIE, ►MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ P. W HALEMBIE, ► PODWYŻSZENIA KRZYŻA ŚW. P W KŁODNICY ► TRÓJCY PRZENAJŚWIĘTSZEJ P, W KOCHŁOWICACH , ► WOJCIECHA ŚW. P. W MIKOŁOWIE.

PARANDOWSKIEGO JANA

, ul. w ►HALEMBIE dł. ok. 100 m, firma grawerska (cięcie laserem; m.in. napisy nagrobkowe, grawerowanie zdjęć tabliczek okolicznościowych, wyrób kartek świątecznych; fotostandy i ścianki reklamowe z otworem na głowę itp.)

B. Kopiec Ruda Śląska: zarys dziejów. Cz. 3, Kochłowice, Bykowina, Halemba, Kłodnica, Stara Kuźnica, Wirek. Ruda, 2009.

PARTIE POLITYCZNE (do 1989)

Skąpe informacje źródłowe nie pozwalają w sposób zadawalający na odtworzenie panoramy polit. ►HALEMBY, ►KŁODNICY i ►STAREJ KUŹNICY; Wiadomo jedynie, że przed wybuchem ►PIERWSZEJ WOJNY ŚWIATOWEJ, największą popularnością cieszył się Wojciech Korfanty; w wyborach 1905 r. do parlamentu w Berlinie uzyskał on 150 głosów; na drugim miejscu znaglała się partia Centrum reprezentowana przez ks. Jana Kapicę; po podziale Górnego Śląska – ok. 1926 w Halembie największe notowania zakończone zwycięstwem wyborczym notował► ZWIĄZEK OBRONY GÓRNOŚLĄZAKÓW, z kolei bastion Polskiej Partii Socjalistycznej mieścił się w KŁODNICY gdzie w wyborach 1930 padły za nią 34 głosy Liderami tej partii byli: Jan Bubała II, Franciszek Hubrych, Józef Kubaty, Ignacy ►KACZMAREK; zebrania partyjne odbywały się w ►GOSPODZIE KŁODNICKIEJ, w W HALEMBIE zaś ►U NOCONIA, gdzie w 1934 miała też siedzibę faszyzujący na wzór włoski-Ruch Radykalnego Uzdrowienia (centrum w Lipinach); drugim silnym ugrupowaniem w Kłodnicy było ►NARODOWO-CHRZEŚCIJAŃSKIE ZJEDNOCZENIE PRACY; po zakończeniu ►DRUGIEJ WOJNY ŚWIATOWEJ: związana z ruchem komunistycznym Polska Partia Robotnicza (przedstawiciele Jan ►GÓRNY, Jan ►MIESZCZANIN; Karol ►MRUKWA, Paweł ► PICHLAK, Wincenty ► PRZELIORZ, Michał ►WOJTUSZEK) miała najwięcej przedstawicieli we władzach gminnych i Radzie Narodowej Halemby; powoli traciła swoją dawną przedwojenną pozycję Polska Partia Socjalistyczna: w STAREJ KUŹNICY reprezentował ją wójt Stanisław ►KRACZLA, w Halembie Konrad BŁAŻYCA, Józef Moroń, Adolf WIDACH, Józef Krzysteczko, Miler. Ludwik Chwoła, Alfred Pawełczyk, Karol ►HUBRYCH, Ryszard ► KRZYKOWSKI, Franciszek ►WAWRZYNEK Jan ►WAWRZYNEK, Alfred Pawełczyk, Stronnictwo Pracy reprezentowali: Paweł► SZTAJERSKI, Ryszard ► WAWRZYNEK, Maksymilian ► ŻYMEŁKA; Polskie Stronnictwo Ludowe reprezentował Józef ►POGAN; po 1949 jedyną partią była Polska Zjednoczona Partia Robotnicza, z jej komitetem gminnym, a od 1957 zakładowym przy kopalni HALEMBA-WIREK
APK, zesp. Starostwo Powiatowe Katowice, sygn. 252, 535, 550, 623; Starostwo Katowickie, sygn. 499; Komitet Miejski Polskiej Zjednoczonej Partii w Rudzie Śl., sygn. 423, Urząd Wojewódzki Śląski, sygn. 810.

PASSEK Herbert

, znany też jako Paszek, (*30.05.1907, Stara Kuźnica-†7.05.1980, Ruda Śl.); właściciel dużego ogrodnictwa w ►STAREJ KUŹNICY; kolarz, zapaśnik; zaw. KS „Strzelec” Nowy Bytom, KS „Kopalnia Pokój” Nowy Bytom; Towarzystwa Cyklistów „Strzała” Pszczyna; z Szamperą (prawdopodobnie mieszkańcem Halemby) – (brak imienia w dostępnych źródłach) mistrz Polski w piłce rowerowej (1933); po ► DRUGIEJ WOJNIE ŚWIATOWEJ został  czasowo ogrodnictwa pozbawiony (uznany rzekomym Niemcem); ewangelik zasłużył się dla ►MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ PARAFII (m.in z okazji  dnia chorego bezinteresownie dostarczał samochodu do przewozu potrzebujących).

Dziennik Zachodni 1980, nr 105. A. Steuer, Ruch sportowy w województwie śląskim 1922-1939, Opole 2008.

PASTERNIK

, nazwa bliżej niezlokalizowanego gminnego pastwiska gęsi w  ►STAREJ KUŹNICY.

B i A. Podgórscy, Nazwy terenowe i miejscowe w Rudzie Śląskiej : od Abesynii do Żylety : leksykon toponimiczno-ojkonimiczny z antologią tekstów źródłowych, Ruda Śląska, Szczecin 2014.

PASZKOWE

(Paskowe, Paszkowizna), od nazwiska Passek; nazwa topograf. terenu w ► STAREJ KUŹNICY ZACHODNIEJ (właściciele: Gottlib, Zygfryd ► PASSEK); obecnie w granicach osiedla ►HALEMBA II; ogrodnictwo; w 1945 jako dobro rzekomo poniemieckie zostało przejściowo oddane w ręce Jana Nowaka z Zagłębia Dąbrowskiego; w l. 50. XX w. zwrócone  prawowitym właścicielom; miejsce wytypowane przez ks. Józefa ►GARUSA pod budowę nowego kościoła  w Halembie; obecnie zajęte przez najwyższy wieżowiec w ►HALEMBIE.

B. i A. Podgórscy, Nazwy terenowe i miejscowe w Rudzie Śląskiej : od Abesynii do Żylety : leksykon toponimiczno-ojkonimiczny z antologią tekstów źródłowych, Ruda Śląska,  Szczecin :2014.

PETEJA  Wawrzyniec

(*8.08.1872, Halemba-26.08.1948, Halemba), działacz narodowy, szef ► KOMITETU PLEBISCYTOWEGO w Halembie, prezes ►KATOLICKIEGO STOWARZYSZENIA MĘŻÓW, czł.: ►RADY PARAFIALNEJ PRZY KOŚCIELE MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ,  Radny ►GMINY HALEMBA

AKAD księga pogrzebowa parafii Matki Boskiej Różańcowej w Halembie; Encyklopedia Powstań Śląskich ,Opole 1982.

PFEIFFER, Franciszek Edward

ps. „Radwan”, „Wilhelm”, „Gustaw” (*21.01. 1895,  Łódź - 13.06.1964, Londyn ) od 16.08.1939 dowódca samodzielnego ►BATALIONU FORTECZNEGO  MIKOŁÓW, (na prawach d-cy pułku) w ramach Armii „Kraków” 21 09. 1939  skapitulował wraz z nią pod Tomaszowem Lubelskim; kontynuował działalność w konspiracji jako dowódca I Obwodu Śródmieście w Warszawskim Okręgu AK w powstaniu warszawskim

PIASEK Franciszek

(* 3 12.1900, Chojna-†IV 1940 Miednoje), policjant . żołnierz 3 pułku lotniczego Wojska Polskiego (1919- 1922) W Policji Państwowej Województwa Śląskiego. (od 15. 04. 1924.), początkowo służył w  Komendzie Rezerw  w Katowicach, następnie w pow. katowickim – w Komisariacie w Mysłowicach (do 9 VII 1925), na posterunku w Makoszowach do IX 1939. St. post. mianowany 31. 03. 1939; .mieszkał w ►HALEMBIE przy ul ►HARCERSKIEJ; rozstrzelany w Miednoje. Nazwisko upamiętnione w Katedrze Wojska Polskiego w Warszawie i na tablicy pamiątkowej postawionej na ►CMENTARZU KOMUNALNYM W HALEMBIE. Odznaczony Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918-1921.

http://nekropole.info/pl/Franciszek-Piasek; www.katedrapolowa.pl/

PIASKI

, jedna z potocznych nazw ►PIASKOWEJ ulicy w ►BOROWEJ WSI.

P. Noparlik, Historia szkoły w Mikołowie-Borowej Wsi na tle dziejów miejscowości. Mikołów 2009

PIASKI

dzikie kąpielisko, w ►BOROWSKIM LESIE, na pd. od drogi leśnej łączącej  OSIEDLE ►HALEMBA II z ►PIASKOWĄ ULICĄ w► BOROWEJ WSI; chętnie nawiedzane w okresie letnim, przez mieszkańców Halemby; zalewisko na czynnych do l.90 XX w. wyrobiskach piaskowych (zob. ► PIASKOWNIE).

Strona internetowa rtpd. eu

PIASKOWA

, do końca l. 50 XX. w nazwa ►ŚMIŁOWICKIEJ Ulicy

AKAD księga pogrzebowa Matki Boskiej Różańcowej w Halembie.

PIASKOWA

, (Korzyniec, Korzyniorze, Piaski, Sahara), ul w ►BOROWEJ WSI, dł. ok. 2.1 km., przebieg południkowy, liczne odgałęzienia; łączy ul Gliwicką od pd. , przechodzi w drogę leśną (na pn.), która dociera do osiedla ►HALEMBA II; ośrodek dla niepełnosprawnych, z zespołem szkół specjalnych nr 1 w Mikołowie, boisko KS Burza Borowa Wieś, stadnina,  sklep spożywczy, staw hodowlany, w pobliżu hałdy ►BOROWA I i ►BOROWA II ulubione miejsce rekreacyjne mieszkańców ►HALEMBY (trasa rowerowa); dawniej ►BOCIANIE GNIAZDO; , w okresie międzywojennym zasiedlona przez bezrobotnych, do 1967 granica między► MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ PARAFIĄ W HALEMBIE i św. Mikołaja Parafią w Borowej Wsi. Mieszkańcem P. był Zygfryd ►NOCOŃ.

P. Noparlik, Historia szkoły w Mikołowie-Borowej Wsi na tle dziejów miejscowości. Mikołów 2009


PIASKOWNIE W STAREJ KUŹNICY

, tereny eksploatacyjne złóż piasku 1. eksploatowana przez ELEKTROWNIĘ HALEMBA; a/ w rejonie ul SZCZUDLAKA WAWRZYŃCA- LIGOCKIEJ; b/ zob OZ; oraz. w STAROKUŹNICZYM LESIE , pomiędzy wsch. krawędzią PIERWSZEGO MAJA ULICY i ŚMIŁOWICKĄ ULICĄ

D. Szmidt, Stara Kuźnica , „Wiadomości Rudzkie” 1999, nr 8.; Informacje Wernera Wesołego.

PIASZCZYSTE GLEBY

, popularna nazwa gleb bielicowych, pochodzenia polodowcowego; dominujące   stosowana w dokumentach do l. 50. XX w.; duże obszary na terenie ► KŁODNICY zwłaszcza w jej zach. cz.; o znacznym zasięgu tych gleb świadczą nazwy topograf. ► PIASKI, ►PIASEK; decydowały o dominacji ziemniaków i żyta w ►UPRAWIE ROŚLIN UŻYTKOWYCH.

APK, zesp. Śląska Izba Rolnicza, sygn.  136.

PICHLAK Paweł

(10.01.1894, Parcice-†25.04.1956, Pilchowice), członek Rady Gminnej w Halembie 1945-1950 (Komisja Zdrowia, Sanitarna); działacz ►POLSKIEJ PARTII ROBOTNICZEJ, PZPR, strażnik, zmarł w Szpitalu Bonifratrów. Pochowany na ► CMENTARZU PARAFIALNYM W HALEMBIE.

AKAD Księga pogrzebowa parafii M.B. Różańcowej; APK zesp.: Starostwo Powiatowe Katowice, sygn.550, Gmina Halemba. Sygn.3-7.

PIECUCHA Konrada

, do 1990 nazwa ul. Sejmu Śląskiego (zob.też ►ULICE HALEMBY, KŁODNICY I STAREJ KUŹNICY)

Ul.Konrada Piecucha

PIEKARSTWO

,jedno z najbardziej popularnych rzemiosł w ►HALEMBIE, ►KŁODNICY i ► STAREJ KUŹNICY; pierwszy jego przedstawiciel (nie znany z nazwiska) na terenie H. był wymieniany w 1859.; w okresie międzywojennym- najbardziej znanymi przedstawicielami tego rzemiosła byli: Jan► BUREK, Stanisław ► CZAJA, Adolf Schneider, Józef ►SZYMECZKO, Paweł ►ERNST, Adolf Besler, , E. Szczygieł; w 1949 po Janie Burku, obiekt przy  ► PIERWSZEGO MAJA ULICY przejął Walenty Burek; przy ul. Damrota (zob. ►JADWIGI ŚW. ulica) Romuald Lorek; Przy ul.►HALEMBSKIEJ: Jadwiga Nowak i Robert Samol; źródła z 1947 wymieniają także Alfonsa Dudzińskiego; w ► KŁODNICY do 1932 jedynym p. był Józef Wowro, od 1932 renomę zyskał Józef Leder; (► TRAUGUTTA Romualda Ulica), w ► Starej Kuźnicy: Józef Martini (w okresie międzywojennym), Gerard Martini (1945)  Wojciech Katarzyński (1946); obecnie rzemiosło to praktykują: Krzysztof Poloczek (piekarnia w Kochłowicach, sklep na ►TARGOWISKU PRZY UL. BRODZIŃSKIEGO), Zbigniew  Wiśniewski (ul. ► JADWIGI ŚLĄSKIEJ), Krystian Stefański (►SOLIDARNOŚCI), Łucjan Żogała (►SKARGI PIOTRA; piekarnia Gerlach (►ENERGETYKÓW.); przemysłowe formy p. reprezentował ►GIGANT.

APK Starostwo Powiatowe Katowice sygn 376, APK OT Pszczyna, Starostwo Powiatowe Pszczyna 375; Księga adresowa województwa śląskiego., Katowice 1949; Księga adresowa Polski (wraz z W[olnym] M[iastem] Gdańskiem) dla handlu, przemysłu, rzemiosł i rolnictwa : 1930. - Warszawa[1929]; Księga adresowa przemysłu, handlu i finansów polskiego Górnego Śląska : 1924-1925 / , Katowice 1924; Podręcznik powiatu pszczyńskiego (wojew[ództwo] śląskie) : styczeń 1933,Pszczyna 1935.

Więcej zdjęć tutaj

Piekarnia wł.Samol (l.międzywojenne)

PIELGRZYMKA ŚLUBOWANA DO  PIEKAR ŚLĄSKICH

, doroczna p. mieszkańców ►HALEMBY organizowana od 1883 jako dziękczynna, po złożeniu ich ślubowania po cofnięciu się epidemii dezynterii (zob. ► EPIDEMIA 1882); organizowana początkowo jako dwudniowa, piesza; w l. 50 -60 XX w. z udziałem ►ORKIESTRY PARAFIALNEJ; obecnie autokarowa, jednodniowa;  Trasa p. ulegała zmianie; klasyczna prowadziła z Halemby przez►WIREK, ►NOWY BYTOM, Chebzie, Godulę, Szombierki, Bytom, Rozbark, Szarlej, Piekary; w l.1922-1939 omijała Bytom - Rozbark i biegła przez Łagiewniki, Brzeziny Śląskie; w l. 60 XX w. niekiedy przebiegała przez Czarny Las- ►RUDĘ ŚLĄSKĄ - Orzegów.

A. Brzezina [i in.] Halemba. historia i teraźniejszość parafii Matki Boskiej Różańcowej Ruda Śląska 1997.


PIERACKIEGO BRONISŁAWA

, nazwa ulicy ►ODRZAŃSKIEJ w okresie międzywojennym.

B. Kopiec Ruda Śląska: zarys dziejów. Cz. 3, Kochłowice, Bykowina, Halemba, Kłodnica, Stara Kuźnica, Wirek. Ruda, 2009.

PIERNIKARCZYKA JÓZEFA

, pierwotna nazwa ulicy ►ASNYKA

B. Kopiec Ruda Śląska: zarys dziejów. Cz. 3, Kochłowice, Bykowina, Halemba, Kłodnica, Stara Kuźnica, Wirek. Ruda, 2009.

PIERWSZA KOLONIA

, najstarsza nazwa ►JADWIGI ŚLĄSKIEJ ulicy

B. Kopiec Ruda Śląska: zarys dziejów. Cz. 3, Kochłowice, Bykowina, Halemba, Kłodnica, Stara Kuźnica, Wirek. Ruda, 2009.

PIERWSZA MĘSKA DRUŻYNA HARCERSKA IM. JANA III SOBIESKIEGO KRÓLA

, zał. 1930, (drużynowy Stypa), 15 druhów, 20 zuchów; dzielił się na zastępy (np. Wilki, Byki, Orły Jastrzębie); drużyna tenisa stołowego obozy pod namiotami;, udział w marszach do Knurowa, Bujakowa; obozy wędrowne (do Żywca), działalność sceniczno-teatralna;  reaktywowana wiosną 1945 (70 czł.), uległa likwidacji 1949 (majątek przekazano Związkowi Młodzieży Polskiej); należała do Męskiego Hufca  Harcerskiego w Wirku; harcówka (klasa, pokój nauczycielski (tzw. Wieża) w ►SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 24 IM POWSTAŃCÓW ŚLĄSKICH W HALEMBIE; sztandar pośw.  1946; członkowie:  Rudolf Świeży, Stanisław Kiermes, Henryk Pawełczyk, Romuald Wawrzynek, Ewald Cipa, Henryk ► GAZDA, Norbert ►DYRDA, Jerzy Besler.

APK zesp. Gmina Halemba, sygn,6; 160 lat szkoły w Halembie, red. M. Lorens, A.Ratka, D.Świtała-Trybek, Ruda Śląska 2001

Obóz ZHP w Ornontowicach 1948 r

Pierwsza Drużyna Harcerska im Jana III Sobieskiego w Halembie (l. 30. XX w.)

PIERWSZA WOJNA ŚWIATOWA

, globalny konflikt zbrojny w l.1914-1918 pomiędzy państwami Ententy i państwami  centralnymi; na terenie► HALEMBY ►KŁODNICY i ►STAREJ KUŹNICY działań zbrojnych nie było; jednak ich skutki były widoczne; na różnych frontach poległo 65-66 mieszkańców  naszej miejscowości; w wyniku epidemii ►HISZPANKI zmarło 16 osób; wystąpiły braki kadrowe w wielu instytucjach życia publicznego m. in. w szkolnictwie: brak nauczycieli mężczyzn  zmusił rząd niem. do zatrudnienia kobiet; utworzony został posterunek żandarmerii (zob. ►POLICJANCI) dla kontroli przemiału zboża i HODOWLI TRZODY CHLEWNEJ; z kościoła ►MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ zostały zabrane dzwony z 1890; zimą 1917-1918 z powodu trudności komunikacyjnych w domach mieszkańców brakowało opału. P.W.Ś. była jedną z przyczyń przekształcenia się ruchu narodowego na niepodległościowy (miało to również miejsce w Halembie Kłodnicy i Starej Kuźnicy).

A. Ratka, Halemba i nasza parafia podczas I wojny światowej 1914-1918, „Paciorki nadziei” 2014, nr 6.; tablica upamiętniająca poległych w czasie I wojny światowej  na cmentarzu  komunalnym w Halembie.

Wincenty Mazurek w mundurze niemieckim podczas I wojny światowej 1918 rok

Posiłek żołnierzy(między innymi z Halemby) podczas I wojny światowej

Alfabetyczny spis poległych mieszkańców Halemby (1914 - 1918)
kliknij tutaj

PIERWSZE POWSTANIE ŚLĄSKIE

, zob. ►POWSTANIA ŚLĄSKIE

PIERWSZEGO (1-GO) MAJA

,  od ok. 1950 do ok 1955 nazwa ul ►SKARGI PIOTRA.

AKAD księga pogrzebowa parafii Matki Boskiej Różańcowej w Halembie

PIERWSZEGO (1-GO) MAJA

, droga wojewódzka DW 925; ulica przelotowa, łącząca ►HALEMBĘ z ► BOROWĄ WSIĄ (w cz. pd. przecina granicę m. RUDA ŚLĄSKA) i ► WIRKIEM,  dł.2,3 km (w granicach dzielnicy); zalesiona (zob. ►BOROWSKI LAS, ►GÓRNE LASY PSZCZYŃSKIE, ► HALEMBSKI LAS,) wiadukt kolejowy,  most (zob. ►MOSTY) nad ► KŁODNICĄ; zabudowania ( m. in: z XIX w. m.in. murowane z 1870, (12 obiektów wpisanych na listę przez Miejskiego Konserwatora Zabytków min. ► MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ KOŚCIÓŁ P.W. (1890), ► PROBOSTWO (1907), ►PAŁAC DONNERSMARCKÓW; Restauracja ►U ZIMNEGO ►CMENTARZ: KOMUNALNY, ► CMENTARZ PARAFIALNY; dawny Urząd Gminy (zob ► GMINY GMACH); osiedla: ►AWARYJNE OSIEDLE, ► HALEMBA I, ► HALEMBA II; 2► KRZYŻE PRZYDROŻNE, 2 ► RONDA; most (zob. MOSTY) nad KŁODNICĄ, wiadukt kolejowy; ► AUTOBUSOWE LINIE; transport samochodowy (w pobliżu zjazd na ►A 4), stacja benzynowa, postój taksówek; placówki bankowe i finansowe: (Alior, Crédit Agricole, Kasa Skok Śląsk, Kasa Stewczyka, agencje PZU, Orion) ► PRZEDSZKOLA, przychodnie: okulistyczne,  weterynaryjna, laboratorium analityczne, poradnia psychologiczna; biuro turystyczne Halina, agencja pracy tymczasowej; sklepy: (placówki sieci handlowej Żabka, Aldi) spożywcze (m.in. zielarskie), przemysłowe (technik  oświetleniowych i sanitarnych, farb i lakierów, meblowy, odzieżowe, rowerowy, tapety), zoologiczny; kolektury gier liczbowych, zakłady bukmacherskie; restauracje i kawiarnie ► EDEN, Smakomania, Tradycja, ► WIŚNIOWY SAD, Zagłoba; przedsiębiorstwo ► KONSBAK hotel (Inter Stop), zakłady: pogrzebowy, rzemieślnicze i usługowe: (szklarski, cukierniczo-lodziarski, elektrotechniczny, fryzjerski, pogrzebowy, wyroby z papieru m.in. sztuczne kwiaty warsztaty obsługi samochodowej;), 2 kwieciarnie, 2 solaria, kioski (sprzedaż prasy); budowa Osiedla Majowego (2016-2017)

Historia: Fragment średniowiecznego traktu łączącego Cieszyn z Bytomiem; dawne nazwy ►GOŚCINIEC, Trzeciego Maja, marszałka Józefa Piłsudskiego, Hindenburgstraße, Oświęcimska, (część halembska); w l.1945-1958, nazwa P.M. obejmowała cz. pd. ul na ►STAREJ KUŹNICY; od 1848 szosa, pierwotnie brukowana – jednopasmowa, z rowem przydrożnym; w 1922 przemarsz wojsk polskich w związku z przyłączeniem Górnego Śląska do Polski; do 1924 granica pomiędzy ► DWORSKIM OBSZAREM HALEMBA i ► GMINĄ HALEMBA;  27.01. 1945 walki między oddziałami sowieckimi (zob ► ARMII CZERWONEJ DZIAŁANIA W 1945) i niemieckimi oddziałami (von Wojatzki); do końca l. 60 XX w. tory kolejowe z przejazdem strzeżonym; od pocz. l. 70 XX w. dwupasmowa, asfaltowa; nieistniejące zakłady przemysłowe: huta ► TURZO, fabryka przerobu kości zwierzęcych tzw. „kościarnia”; placówki: ► POCZTOWE, ► SZKOŁA LUDOWA, przychodnia lekarsko-dentystyczna (zob. ►SŁUŻBA  ZDROWIA), rzemieślnicze (zob. ► RZEMIOSŁO): warsztaty i zakłady: cukiernia, attelier fotograficzne, fryzjerskie (4), kowalski, krawieckie, murarski, piekarnie, repasacja,  samochodowe, szewskie (2); pralnia chemiczna;  ogrodnictwo (zob. ► PASSEK Herbert); ►HODOWLA (kury zielononóżki);  restauracje: Czaja, Wiktor Golasz, Karol Wawrzynek, Szczygieł, Zimny; sklepy KONSUM, spożywcze, warzywne, obuwnicze, tekstylne; kioski spożywcze „Antek” (A. Chwoła), I.Sitek; obiekty sportowe: pierwsze ► BOISKO piłkarskie, (zob, ►HASIOKI); kulturalne ( kino ► LUDOWE), siedziba koła ► ZWIĄZKU BOJOWNIKÓW O WOLNOŚĆ I DEMOKRACJĘ; mieszkańcy m.inn.: ► BUREK Jan, ► BUREK TADEUSZ, ► DUSSA Johannes, ►GAZDA Henryk, ►KEMPKA Hubert ►LEX Paweł, ► MERCIK Robert, ►MUSIALIK Paweł, ► PAKUŁA Gerard, ► RZEPKA Edmund, ► SKUPNIK Franciszek, ► SKUTELLA Alojzy, ►SZKLORZ Józef, ► WAWRZYNEK Karol; nauczyciele: Maria Engler,  Maria Esperhann, Wanda Kajdas, Helena Wawrzynek.

B. Kopiec Ruda Śląska: zarys dziejów. Cz. 3, Kochłowice, Bykowina, Halemba, Kłodnica, Stara Kuźnica, Wirek. Ruda, 2009.

ul.Pierwszego Maja w okolicy Pałacu Donnersmarków (l.30 XX w.)

Mieszkańcy pn-zach skrawka ul.Pierwszego Maja(l.50 XX w)

Więcej zdjęć tutaj

PIERWSZY FRONT UKRAIŃSKI

, wielkie zgrupowanie wojsk sowieckich o kompetencjach administracyjnych i operacyjnych (d-ca Iwan Koniew); w ramach operacji wiślańsko- odrzańskiej 28.01.1945 ►HALEMBĘ, ►KŁODNICĘ i ►STARĄ KUŹNICĘ zajął 7 korpus pancerny; bądź planowo wojska 59 Armii. (zob. też► ARMII CZERWONEJ DZIAŁALNOŚĆ W HALEMBIE W 1945)

H.Stańczyk Od Sandomierza do Opola i Raciborza ,Warszawa 1998.

PIETREK

, nazwa topograficzna terenu bagnistego na pd. od ►OSADNIKÓW ELEKTROWNI HALEMBA, występuje na Mapie Topograficznej PWK z 2002

Mapa topograficzna w Zbiorach Specjalnych Biblioteki Śląskiej.

PIĘKNA

, ul. w ► STAREJ KUŹNICY, dł. 300 m.; przebieg południkowy; hurtownia artykułów kosmetycznych.

B. Kopiec Ruda Śląska: zarys dziejów. Cz. 3, Kochłowice, Bykowina, Halemba, Kłodnica, Stara Kuźnica, Wirek. Ruda, 2009.

PIŁKA NOŻNA

, najbardziej popularna dyscyplina sportu; pionierzy: Piotr ►MIKA, Paweł► MOROŃ, Augustyn► WICIK, w 1920 utworzyli KS ►GWIAZDA HALEMBA; w l. 1926-1929 do jej rozwoju przyczyniła się sekcja w Stowarzyszeniu Młodzieży Polskiej (zob. ►KATOLICKIE STOWARZYSZENIE MŁODZIEŻY POLSKIEJ W HALEMBIE), od 1930 RKS Gwiazda (w 1934 p.n. Widzew) Halemba; udział organizacji paramilitarnych w rozwoju p.n. w ►STAREJ KUŹNICY (zob. ► STRZELEC STARA KUŹNIA); w okresie DRUGIEJ WOJNY ŚWIATOWEJ w strukturach ►SPORTGEMEINDE HALEMBA); w 1945 w ►KŁODNICY (zob. ►UNIA KŁODNICA), w 1946 reaktywowana w ►HALEMBIE (RKS Gwiazda), od 1957 GKS ►GRUNWALD RUDA ŚLĄSKA; na pocz. XXI w. p.n. kobiet w Stowarzyszeniu Rekreacyjno-Sportowym ►GWIAZDA RUDA ŚLĄSKA. Osiągnięcia: II liga (1998-2000) , ¹/8  Pucharu Polski GKS Grunwald, II liga piłkarek SRS Gwiazda (aktualnie).

B. Kopiec Ruda Śląska: zarys dziejów. Cz. 3, Kochłowice, Bykowina, Halemba, Kłodnica, Stara Kuźnica, Wirek. Ruda, 2009.

A. Steuer, Z dziejów  kultury fizycznej  w Halembie, Rudzki Rocznik Muzealny 2002, Ruda Śląska 2003; A. Steuer, Z dziejów  rudzkiego sportu Ruda Śl. 2004. T.Wawoczny, Leksykon piłkarzy GKS Grunwald Ruda Śląska, Ruda Śląska 2005.


Mecz piłki nożnej na starym boisku Grunwaldu Ruda Śl.(ok.1960 r

PIŁKA RĘCZNA

, dyscyplina sportu uprawiana w ►HALEMBIE od 1959.1960 początkowo w odmianie jedenastoosobowej (szczypiorniak) i siedmioosobowej, w strukturach GKS ►GRUNWALD RUDA ŚLĄSKA do 1961 przez kobiety; na boiskach otwartych; od poł. l. 60. XX w. tylko w „siódemce”,  od 1985 w ► HALI MIEJSKIEGO OŚRODKA SPORTU REKREACJI; (1974-1975, 1986-1988 i 1989-1992); od 2008 Stowarzyszenie Piłki Ręcznej GRUNWALD RUDA ŚLĄSKA sportowcy: Krystian ►KŁOSEK, Engelbert Szolc, trener: Jan ► SUSKI. Jan Wrzeski.

A. Steuer, Z dziejów  kultury fizycznej w Halembie (1905-2003), w: Rudzki Rocznik Muzealny 2002, Ruda Śl. 2003.

Drużyna piłki ręcznej Grunwald Halemba (ok.1959 r)

Drużyna piłki ręcznej GKS Grunwald Ruda Ślaska (lata 80 XX w)

PIŁSUDSKIEGO, JÓZEFA MARSZAŁKA

, nazwa ►PIERWSZEGO MAJA ul. pod koniec l. 30. XX

B.Kopiec Ruda Śląska: zarys dziejów. Cz. 3, Kochłowice, Bykowina, Halemba,

PIOTR HALEMBOWICZ DE FABRICA

, zob. ► PIOTR HALEMBOWICZ DE KLODNICZE.

PIOTR HALEMBOWICZ DE KLODNICZE.

, Piotr Halembowicz de Fabrica; ksiądz, altartsta , najważniejszy w kościele Wszystkich Świętych w Pszczynie [1478-1512]; odprawiał opłacone (za 3 guldeny) msze za dobrodziejów (ks. KAZIMIERZA CIESZYŃSKIEGO – fundatora odnowionego Ołtarza św. Krzyża, Annę MERTKO )przekazała mu dochody z Bierunia Starego; Wojciecha Panicza z Pszczyny) trzy razy w tygodniu; wg niektórych historyków utożsamiany z ► PIOTREM KUŹNIKIEM;  jest jedną  z pierwszych osób znanych z imienia wywodzących się z ►HALEMBY lub ►KŁODNICY, był synem mistrza ► HALEMBSKIEJ KUŹNICY, niewykluczone, że był bratem ►JURKA HALEMBY.
L. Musioł , Z dziejów Kochłowic, Halemby, Bykowiny, Kłodnicy oraz Starej Kuźnicy /; wstępem opatrzył i do dr. przygot. Bernard Szczech, Ruda Śl. 2010; J.Koserczyk Kronika Parafii Wszystkich Świętych w Pszczynie od jej początków do 1950 roku /, Pszczyna 2008

PIOTR KUŹNIK,

syn Wojtka ►NYKI , właściciel ►KUŹNICY STAREJ, którą po śmierci ojca sprzedał► BALTAZAROWI  PROMNITZOWI wg Ludwika  ►MUSIOŁA    osoba tożsama  z ►PIOTREM HALEMBOWICZEM DE KLODNICZE.

    L. Musiał,  Z dziejów Kochłowic, Halemby, Bykowiny, Kłodnicy oraz Starej Kuźnicy /; wstępem opatrzył i do dr. przygot. Bernard Szczech, Ruda Śl. 2010.

PIPREK Kazimierz

(*19.08.1934, Żory-†15.06.1988, Nierodzim), wikary w ►MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ PARAFII W HALEMBIE, proboszcz w Nierodzimiu syn burmistrza Bierunia Rudolfa i Magdaleny z d. Kulas; W 1939  z chwilą wybuchu ►DRUGIEJ WOJNY ŚWIATOWEJ razem z rodziną musiał uchodzić na Wschód. Po powrocie zamieszkał wraz z matką i siostrą u krewnych w Strumieniu, gdzie uczęszczał do szkoły powszechnej. Po święceniach kapłańskich 22 06.1958 pracował jako wikariusz w parafiach: MB Różańcowej w Halembie (1958-1962), NSPJ w Wyrach, św. Jadwigi w Szopienicach, MB Wszechpośredniczki Łask i św. Antoniego w Jedłowniku, Nawiedzenia NMP w Brzezince oraz NSPJ w Mysłowicach. Od 1973 mianowany rektorem i pierwszym proboszczem kościoła św. Anny w Nierodzimiu. Wicedziekan  dekanatu skoczowskiego. – delegat  duchowieństwa dekanatu skoczowskiego na Sesjach Plenarnych I Synodu Diecezji Katowickiej. Pochowany w Nierodzimiu.

E-ncyklopedia. Historia Kościoła na Śląsku (dostęp. 12.08.2014).


Ks.Piprek Kazimierz z mieszkankami Halemby w Kochłowicach

PISAREK Paweł

(* 1942 -†18.07.2013, Katowice), dyrektor kopalń Pokój i Halemba; inicjator powstania ►KLUBU HONOROWYCH DAWCÓW KRWI w kopalni ►HALEMBA-WIREK; i ośrodka NAJŚWIĘTSZE SERCE JEZUSA (przekazał hotel robotniczy na ten cel); pochowany na Cmentarzu Komunalnym w Ligocie.

Paweł Pisarek trzeci z lewej

PITOLA

, młyn w ►STAREJ KUŹNICY (młynarze: Maciej Tajstra –XVII w, Jakub Pytloch – XVIII w.), nad rz. ►JAMNA, zaznaczony na mapie ►HOMANNA(1736),  także nazwa osady (jej wiejska zabudowa –chaty kryte strzechą istniały do końca l. 30 XX w.).

J.S. Dworak, A, Ratka, Ruda    Śląska .   Przewodnik Ruda Śl., 1985; J. Kołodziej, Jesteśmy z żelaza czyli rzecz o Starej Kuźnicy i Kłodnicy. Ruda Śląska, 2009; P. Greiner, Andrzej Złoty,.Ruda Śląska w dawnej kartografii / Katowice 2006.

PIWNA

, ul. , dług.,ok. 100 m. boczna od ul ►NOWY ŚWIAT, sklep wielobranżowy.

PLACE ZABAW

, dostępne publicznie obiekty rekreacji dziecięcej wyposażony w małe karuzele, huśtawki, piaskownice, zjeżdżalnie; ich rozwój związany  z uprzemysłowieniem terenu i nowym budownictwem w Halembie; najstarszym i największym był już nie istniejący P.Z. na ►POLANIE (1959); w l. 60 XX w. P.Z. z  brodzikiem funkcjonował na Osiedlu► HALEMBA I (w rejonie ul ►GRODZKIEJ); obecne na terenie ►HALEMBY funkcjonuje 22 tego typu obiektów na osiedlu ► HALEMBA II (8-9) przy ul.: (►ENERGETYKÓW, ► GRABOWEJ, ►KOSYNIERÓW, ► MIĘDZYBLOKOWEJ,  ►OLSZYNOWEJ, ► RACŁAWICKIEJ, ► SOLIDARNOŚCI; Osiedlu ►HALEMBA I (4), ul ► GRODZKA i ► KUKUCZKI Jerzego, ►LEXA PAWŁA KS.), osiedlach ► AWARYJNYM ► BRODZIŃSKIEGO KAZIMIERZA ULICY i na obszarze ul.: ►GOJAWICZYŃSKIEJ (4) Jana ►BRZECHWY, Konstantego Ildefonsa ► GAŁCZYŃSKIEGO; oraz w pobliżu ► NAJŚWIĘTSZE  SERCA JEZUSA OŚRODEK (1). Pierwszym oparkaniony P.Z. powstał w 2013 p.n. Muszkieterowie  przy ul Solidarności. W planach jest utworzenie P.Z. przy ul ►SOKOLSKIEJ

PLEBANIA PARAFII MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ W HALEMBIE

, budynek piętrowy, z czerwonej cegły, kryty spadzistym dachem, budowany w l. 1906-1907, na terenie ofiarowanym ►GMINIE HALEMBA przez ► HENCKEL VON DONNERSMARCK, w ramach kompleksu sakralnego obejmującego ►KOŚCIÓŁ MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ P.W. budynki dawnego ►BENEFICJUM oraz ►DOM ZWIĄZKOWY; uszkodzona w I 1945 w wyniku działań wojennych; odbudowana; w l. 70 XX w z dobudowanymi salkami katechetycznymi; w 1919 miejsce zebrań konspiracyjnych ►POLSKIEJ ORGANIZACJI WOJSKOWEJ W HALEMBIE, skład broni, medykamentów; w 1922  miejsce zamieszkania ks. Andrzeja ►ZAJĄCA – komoranta; w 1945 azyl dla jednego z jeńców włoskich.

A. Brzezina [i in.,] Halemba. historia i teraźniejszość parafii Matki Boskiej Różańcowej , Ruda Śląska 1997.


Więcej zdjęć  tutaj

PLEBISCYT GÓRNOŚLĄSKI

głosowanie przeprowadzone 20.03. 1921 na całym Górnośląskim Obszarze  Plebiscytowym, pod kontrolą Międzysojuszniczej Komisji Plebiscytowej i Rządzącej, miało zadecydować o przynależności państwowej Górnego Śląska. W W każdej wsi i w obszarze dworskim działały komitety plebiscytowe na czele Polskiego Komitetu Plebiscytowego stali m.in.: w ►HALEMBIE (Wawrzyniec ►PETEJA, Karol Pakura), w ►KŁODNICY Franciszek ► BURSZKA i Piotr Zdebel); w ►HALEMBIE do uprawnionych należało 867 zamieszkałych i 39 niezamieszkałych oraz  9 nieurodzonych; w głosowaniu wzięło udział 916 mieszkańców za Polską oddało głosów 759, za Niemcami 155, nieważnych 2; w ►DWORSKIM OBSZARZE HALEMBA do uprawnionych należało 86 zamieszkałych,  10 niezamieszkałych oraz 2 nieurodzonych; na 92 głosujących 70 oddało głosów za Polską, za Niemcami 21, nieważnych 1; w Kłodnicy na 250 zamieszkałych i 5 niezamieszkałych w głosowaniu wzięło udział 251 mieszkańców za Polską oddało głosów 228, za Niemcami 22 i 1 nieważny; w ► STAREJ KUŹNICY do uprawnionych należało 488 zamieszkałych, 30 niezamieszkałych i 3 nieurodzonych; na 521 oddanych głosów 458 osób opowiedziało się za Polską a 63 za Niemcami.

Encyklopedia Powstań Śląskich, Opole 1982. H. Buszman, [et.al.] 40 lecie KWK "Halemba"

1957 – 1997 , Chorzów 1997.

PŁYNOR

, nazwa progu wodnego, pod koniec XIX w. na rz. ► KŁODNICY, wybudowanego w związku z jej  regulacją, na wsch. od ► GOŚCIŃCA .

A. Ratka, Jeszcze raz o 600 leciu kuźnictwa nad Kłodnicą. „Wiadomości Rudzkie”1994, nr 8

POCZTA

Do 1888 obsługa poczty w Mikołowie (jednostka pomocnicza poczty w Pszczynie); od  1888 punkt, 1902 filia pomocnicza agencji pocztowej, w ► szkole, kier. Schinke, Johannes ►DUSSA; od 1904 w domu przy ul PIERWSZEGO MAJA 38, od 1922 – naczelnik Monika Pyka (córka Jana ► BURKA) w jednym lokum o pow. 21 m² (obsługiwała ►KŁODNICĘ i ► STARĄ KUŹNICĘ) następnie w domu rodziny Kłosków (ul ►PIERWSZEGO MAJA 77), od 1967 w gmachu dawnej ►GMINY HALEMBSKIEJ; od 1974 w bloku przy ul ►GRODZKIEJ (osiedle ►HALEMBA I); od l.70 XX w. druga placówka na osiedlu ►HALEMBA II (w 2011 zagrożona likwidacją dzięki akcji społecznego protestu utrzymała się) . Obydwie wystepują pod nazwą Urząd Pocztowo-Telekomunikacyjny.

L. Boberski. Spis wszystkich miejscowości województwa śląskiego z wyszczególnieniem gminy, parafji kościoła rzymskokatolickiego i ewangelickiego, okręgów urzędowych powiatu, sądu, urzędu stanu cywilnego, najbliższej stacji kolejowej i poczty. Alfabetyczny spis ulic miasta Katowic wraz z pocztowym urzędem oddawczym : administracyjny podział                 województwa śląskiego z podaniem władz i urzędów : alfabetyczny spis urzędów i agencji pocztowych w województwie śląskiem / Poznań ok 1930; J. Olchowik, Poczta na Górnym       Ślasku do 1923 r. Das Postwesen in Oberschlesien bis 1923 Ruda Śląska 2009; Halembska poczta, „Wiadomości Rudzkie” 2000, nr 13

Karta pocztowa

Listonoszka z Halemby Martini Małgorzata Rok około1948


POD LASEM

osiedle w zach. cz. ►HALEMBY STAREJ (ulice: Makoszowska, Miedziana, ► PODLASKA, Spiżowa, Srebrna, Złota, Żelazna), wybudowane na pocz. XXI w przez firmę Petrokol z Chorzowa. W pobliżu ►BIELSZOWICKIEGO LASU; 9 domów w zabudowie szeregowej;  domy dwukondygnacyjne z garażami i własnym ogródkiem.

Strona internetowa http://osiedlepodlasem.com


PODLASKA

, ul. w ►HALEMBIE STAREJ, dł. ok. 900 m (w linii głównej). przebieg południkowy, kręty; liczne odgałęzienia; sady,►ŚCIEŻKA ROWEROWA; łączy ul ►MŁYŃSKĄ z ►BIELSZOWSKIM LASEM. Przed ►DRUGĄ WOJNĄ ŚWIATOWĄ i w 1945  Leśna, do 1955 Ignacego Daszyńskiego ul.; mieszkańcy: Józef ►KANSY, Paweł ►MOROŃ; Mariola ►SIWCZYK-TUŁAJ, hodowcy (zob. ►HODOWLA GOŁĘBI POCZTOWYCH): Franciszek Krawczyk, Władysław Sujewicz; działacz sportowy Norbert Burek.

B. Kopiec Ruda Śląska: zarys dziejów. Cz. 3, Kochłowice, Bykowina, Halemba, Kłodnica, Stara Kuźnica, Wirek. Ruda, 2009.

Podlaska ulica(na drugim planie)

PODWYŻSZENIA KRZYŻA ŚWIĘTEGO KOMPLEKS SAKRALNY W KŁODNICY

, zespół budowli sakralnych przy ul ►KOCHŁOWICKIEJ w► KŁODNICY składa się z Kościoła p.w. P.K Ś. , budowanego od VI .1946 ( poświęcenie kamienia węgielnego,  głównie z materiałów uzyskanych z rozbiórki baraku po filii oświęcimskiego obozu koncentracyjnego (zob. ► AUSCHWITZ III (Monowice)-ALTHAMMER ARBEITS LAGER )w ► STAREJ KUŹNICY; po zniszczeniu 12.09.1947 murów przez huragan,  od 12.05.1948, oficjalnie rozpoczęcie budowy nowego k., (pośw. 4.12.1949), z kaplicą i figurą Maryi Niepokalanej (pośw. 15.08.1995), z witrażami (XXI w), wieżą (2003);  probostwa budowanego od 16.06.1957; domu katechetycznego (1990 –1992), kaplicy przedpogrzebowej pośw. 19.10.1997 (z elewacją z 2001) ; dzwonnicy ( campanilla) z  III.1999.
M. Grychtoł [et al.] Krzyża znak naszą chlubą : 1949-2009 - 60 lat kościoła pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Kłodnicy / [oprac. i tekst]. - Ruda Śląska ; Kłodnica, 2010.

Więcej zdjęć tutaj

PODWYŻSZENIA KRZYŻA ŚWIĘTEGO PARAFIA W KŁODNICY

; jednostka administracji kościelnej w Archidiecezji (Diecezji) Katowickiej; graniczy z parafiami MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ W HALEMBIE, TRÓJCY PRZENAJŚWIĘTSZEJ W KOCHŁOWICACH, Antoniego Padewskiego w PANEWNIKACH; wyodrębniana w paru etapach z ►TRÓJCY ŚW. PARAFII W KOCHŁOWICACH; jej zalążkiem od 1908- była ►JÓZEFA ŚW.KAPLICA; przy której w 1942 rozwinęła się lokalia, od 1945 kuracja, od 1947 z własnym cmentarzem (zob. ►CMENTARZ PARAFIALNY W KŁODNICY), z budowanym 1947-49► P. K. KOŚCIOŁEM.; od 1950 z włączoną ►STARĄ KUŹNICĄ WSCHODNIĄ; od 1957 p., od 1990 z domem katechetycznym; od 1997 z domem przedpogrzebowym; grupy parafialne: ► KÓŁKO RODZINNE, Wieczernik Pallotyński, Czciciele Miłosierdzia Bożego, Róże Różańcowe, czciciele św. Antoniego, Oaza Rodzin, Zespół Charytatywny, ►KATOLICKIE STOWARZYSZENIE MŁODZIEŻY, Dzieci Maryi, Ministranci, Grupa Lednicka. Inne istniejące obiekty sakralne: ►JÓZEFA ŚW KAPLICA ►KRZYŻ NA SKRZYŻOWANIU ULIC ORZESZKOWEJ ELIZY I KOCHŁOWICKIEJ, ►KRZYŻ NA SKRZYŻOWANIU ULIC ► PONIATOWSKIEGO JÓZEFA I ►LIGOCKIEJ KRZYŻ PRZY ► KACZMARKA IGNACEGO ULICY ►KRZYŻ PRZY NOWOWIEJSKIEJ ULICY
Duchowni kierujący parafią (1942-do dziś)

1.Jerominek Franciszek 1942 - lokalista.

2.Aleksa Paweł I-III 1945 – kuratus.

3.Mucha Wilhelm IV 1945 – kuratus.

4.Mazurek Henryk 1945 - 1957 – kuratus. 1957 – 1994 proboszcz.

5.Iersz Henryk 1994 – 2012 – proboszcz.

6.Myśliwiec Jan - 2012 – nadal proboszcz

Kościół w Kłodnicy rok 1949

Boże Ciało


Grymel Gertruda Z ZAKONU SALEZJAŃSKIEGO (1947)

POGAN Józef

(*30.01.1895, Jerzmanowice k. Krakowa, -†14 03.1988 Katowice), pisarz, poeta; od 1945 mieszkał w ►HALEMBIE, przy ul Bielszowickiej (zob. ► HALEMBSKA ULICA), działał w komisji referendum ludowego (1946) z ramienia Stronnictwa Ludowego (zob. ►POLITYCZNE PARTIE) W twórczości początkowo dominował naturalizm opisujące realia życia na wsi polskiej okresu międzywojennego; od końca  lat 40. XX w. przeszedł na pozycje socrealistyczne Wydał Głos, zbiór wierszy, (1938), Ugory, (z przedmową Stanisława Pigonia), powieść, (1947);Dekret niebieski. Biedny i bogaty zbiór, opowiadań, 1948;  Cierpki owoc, zbiór opowiadań, (1948), Na głodnym zagonie, powieść, 1950.

APK zesp. Powiatowa Rada Narodowa Katowice sygn. 167; wikipedia.

POGOŃ RUDA ŚLĄSKA

, Towarzystwo Lekkoatletyczne, zał. 2002 przy ►SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 15 im. Olimpijczyków Rudy Śląskiej; rodowodem sięga do zał. 1923 KS Pogoń Nowy Bytom i jego sekcji lekkoatletycznej zał. 1962 (została przeniesiona z GKS Zgoda Bielszowice) – w istocie działalność lekkoatletyczna w P.R. miała miejsce jeszcze przed ►DRUGĄ WOJNĄ ŚWIATOWĄ i w 1945; własny ►STADION LEKKOATLETYCZNY; organizator ►BIEGÓW NIEPODLEGŁOŚCI; osiągnięcia: 7 (1-3-3) medali MP (1970-2009)w biegach przełajowych, średnio i długodystansowych (ultramaratonów); działacze: Konrad Czepala, Henryk Kopeć, Henryk Wyleżoł, trenerzy: Henryk Andres, Janusz Iskra, sportowcy: Anna Bubała, Adam Jagieła, August Jakubik, Zuzanna Radecka, Krystyna Sładek, Wojciech Theimer.
POGRÓDKA

, nazwa dawnego miejsca pomiędzy PAŁACYKIEM VON DONNERSMARCKÓW i brzegiem rz. KŁODNICA, zajęte przez Aldig; miejsce rekreacji zwłaszcza ludzi starszych; niewielkie wzniesienie zadrzewienie (wysokie drzewa), dwa domy.

B. i A. Podgórscy, Nazwy terenowe i miejscowe w Rudzie Śląskiej : od Abesynii do Żylety : leksykon toponimiczno-ojkonimiczny z antologią tekstów źródłowychRuda Śląska, Szczecin :2014.

Przemarsz orkiestry górniczej ul. Maja (po prawej stronie Podgródka

 

POLANA

, miejsce rekreacji  mieszkańców w ►HALEMBSKIM LESIE, pomiędzy ► BRODZIŃSKIEGO Kazimierza i ►BRZECHWY Jana ulicami, uporządkowane w 1959 przez KOPALNIĘ ►HALEMBA-NOWY WIREK; miejsce festonów z okazji świąt państwowych; plac zabaw dla dzieci (karuzele, huśtawki, piaskownice); na pocz. l. 70.  XX w. podupadło; obecnie teren spacerowy.

APK, zesp. KM PZPR, sygn. 421, 422; „Goniec Górnośląski” 1960, nr 29.

Polana (1968)

POLCZYK

Firma Budowlana w ►KŁODNICY przy ul ►KOCHŁOEICKIEJ zał. 1994; usługi ogólnobudowlane: budowa domów w systemie tradycyjnym, kanadyjskim, roboty wykończeniowe, instalacje elektryczne, instalacje wod-kan. ocieplanie budynków styropianem, roboty wyburzeniowe, wykonanie tarasów oraz chodników z kostki brukowej, adaptacja terenów zielonych: altany, ogrody, płoty, zaopatrzenie w materiały budowlane i wykończeniowe, sprzedaż więźby dachowej.
Strona internetowa www.firmapolczyk.pl/page.php?s


POLICJANCI

, z zachowanych źródeł metrykalnych w Archiwum Kurii Archidiecezjalnej w Katowicach wynika iż pierwszym p. zamieszkałym w Halembie był Carl Goletz z posterunku żandarmerii w Nowej Wsi;  w 1917 po raz pierwszy został urządzony posterunek w Halembie (w budynku starej szkoły), drugim p. zamieszkałym w Halembie przed zmianą przynależności państwowej w 1922 był Wilhelm Depta z Gliwic; do 1938 posterunek p. istniał w budynku gminy (posterunkowym był Józef ►NOWAK); w tymże roku załoga została przeniesiona do Nowej Wsi; p. wówczas byli  Paweł ►ZDEBEL z Kochłowic, Michał Jeżowski, Gwidon► WITAŁA oraz Antoni Muskietorz z ► KŁODNICY; śmiercią męczeńską na terenie b. Związku  Radzieckiego polegli: Jan ►KUKLA, Jan ►PRZYBYŁA, oraz mieszkający w Halembie Franciszek  ►PIASEK (z posterunku w Makoszowach); budynek gminny służył niem. policji okupacyjnej do 1945; po 1989 posterunek p. został przejęty po komisariacie Milicji Obywatelskiej przy ul. ►SOLIDARNOŚCI; nazwiska halembskich p. zostały upamiętnione na  tablicy znajdującej się na ► CMENTARZU KOMUNALNYM W HALEMBIE.

AKAD, księga ślubów parafii Matki Boskiej Różańcowej; A. Ratka, Halemba i nasza parafia podczas I wojny światowej 1914-1918, „Paciorki nadziei” 2014, nr 6; informacja ustna Zygmunta Lipowczyka.

POLNA

, do ok. 1936 nazwa ►CHŁOPSKIEJ ul.

POLOCZEK Ernest

(*12.01.1922, Bujaków-†20.06.1990, Orzesze),  działacz społeczny, czł. Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego; jeden z organizatorów życia społ. w Bujakowie; wiosną 1945 mieszkał w ►HALEMBIE; założyciel KS „45” Bujaków (1945), chóru „Chopin” w Bujakowie; występował gościnnie w ► TEATRZE AMATORSKIM W HALEMBIE (grał  zawsze rolę Zygfryda w „Genowefie”).

A. Brzezina [i in.] Halemba. historia i teraźniejszość parafii Matki Boskiej Różańcowej Ruda Śląska 1997.

Poloczek Ernest

POLOCZEK Henryk

(* 27.05.1942, Chorzów-†6.02.2002, Ruda Śl.), piłkarz, czł. drużyn: AKS Chorzów, Kolejarz Katowice, Górnik Wesoła, GRUNWALD RUDA ŚLĄSKA (1968-1973); jeden z najlepszych piłkarzy na Górnym Śląsku w grze głową; pochowany na CMENTARZU KOMUNALNYM W HALEMBIE; na nagrobku rysunek piłkarza grającego głową.

T. Wawoczny, Leksykon piłkarzy GKS Grunwald Ruda Śląska, Ruda Śląska 2005.

Nagrobek z wizerunkiem piłkarza główkującego piłkę.

POLOK Józef

(1.03.1913, Świętochłowice-†19.03.1944, Pomezia k. Rzymu), fryzjer, właściciel zakładu rzemieślniczego w Wirku (1935-1939), piłkarz RKS ►GWIAZDA (1932-1934) i ►ODDZIAŁU MŁODZIEŻY POWSTAŃCZEJ W HALEMBIE (1934-1939); osiągnięcia: 2 (2-0-0) medale MŚl. OMP w ►PIŁCE NOŻNEJ; zołnierz Wehrmachtu, zginął w walce pod Rzymem, tam pochowany).

Lit. T. Wawoczny, Leksykon piłkarzy GKS Grunwald Ruda Śląska, Ruda Śląska 2005.

POLOK (Pollok) Wilhelm

( *6 04,1912 , Bielszowice - †21 10 1993, Krasowy), ksiądz,  studia na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego, ( 1935-1939)  i równocześnie alumn Śląskiego Seminarium Duchownego w Krakowie. Święcenia kapłańskie przyjął 10. 12.1939; dezerter z wojska niemieckiego. Po opuszczeniu jednostki wojskowej ukrywał się do końca ►DRUGIEJ WOJNY. ŚWIATOWEJ W l. 1946-1949 PARAFII ►MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ W HALEMBIE. Reaktywował  (1946) ►SODALICJĘ MARIAŃSKĄ DZIEWCZĄT, był czł. Komisji Przeciwalkoholowej, Sanitarno-Obyczajowej Gminnej Rady Narodowej w Halembie (1948),   w l.  1949-1957 duszpasterska działalność na różnych parafiach diecezji śląskiej;  od 1957  w parafii św. Józefa w Krasowach, w l. 1966 -1978 pochowany na cmentarzu parafialnym w Krasowach.

APK, zesp. Gmina Halemba sygn, 9. E-nncyklopedia  Historia  Kościoła na  Śląsku.

POLSKI CZERWONY KRZYŻ.

, koło na kopalni ►HALEMBA-WIREK, zał. 8.03.1960; czł. Rekrutowali się pierwotnie gł. z ► ZASADNICZEJ SZKOŁY GÓRNICZEJ KOPALNI WĘGLA KAMIENNEGO HALEMBA, ►MŁODZIEŻOWEGO DOMU GÓRNIKA;, współpraca przy budowie ośrodka wczasowego ►ZDEBEL ; honorowe krwiodawstwo- od 1967 ►KLUB HONOROWEGO DAWCY KRWI; 2 drużyny sanitarne (1985), siedziba w ► MŁODZIEŻOWYM DOMU KULTURY; w l. 1991-1994 zawiesił działalność;  obecnie największy oddział PCK w Polsce - 562 czł. (2000); regularny pobór krwi (co 2 miesiące). przeznaczony dla dzieci chorych na hemofilię , na rzecz Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy, dla powodzian, dla pracowników kopalni lub na konto Wojewódzkiej Stacji Krwiodawstwa. Klub rozwija kontakty z krwiodawcami w całym kraju , organizuje spotkania , które służą propagowaniu idei krwiodawstwa , bierze udział w Ogólnokrajowych Pielgrzymkach Honorowych Dawców Krwi do Częstochowy; prezesi Wanot, Kot, Henryk Wyleżoł.

APK zesp. KM PZPR Ruda Śl. ,sygn. 427; L. Kuś, R. Marek, 10 lat Kopalni Węgla Kamiennego "Halemba" : Ruda Śląska, lipiec 1967 r;

POLSKI ZWIĄZEK MOTOROWY

, oddział w ►HALEMBIE, przy ul ► SOLIDARNOŚCI ( Ośrodek Szkolenia Kierowców, szkolenie kierowców- w kategoriach:  B, C, C+E; ok. 500 kursantów rocznie), stacja diagnostyczna (od 1997), dobrze wyposażone zaplecze, myjnia.

POLSKI ZWIĄZEK WĘDKARSKI KOŁO NR 92 PRZY KOPALNI HALEMBA-WIREK

, zał. 10.03.1981  (Konrad Ciura,  Henryk Paruzel, Zenon Serwański) 445 (1982) 735 (1996), 831 (1997) czł., skupia mężczyzn, kobiety, młodzież, niepełnosprawnych (pierwsze w Polsce oznakowanie stanowisk dla niepełnosprawnych); gopodarz ► KORYTNIKA I i II, ►KISZKI, hodowla karpia 90% szczupaka, okonia, suma, węgorza, jazi, bolenia, płocizawody z ok. 3 Maja, dnia dziecka). Specjalizacja-wędkarstwo spławikowe.

U miłośniaków moczenia kija, Gazeta Lokalna 1998 nr 1; 15 lat minęło, Wiadomości Rudzkie 2006, nr 12; T. Piątkowski, Srebrne wesele halembskich wędkarzy, Wiadomości Rudzkie 2006, nr 19.


POLSKI ZWIĄZEK ZACHODNI

Koło Stara Kuźnica; organizacja polit. , zajmowała się weryfikacją ludności pod względem narodowościowym na terenie gminy Stara Kuźnica ;zał. 4.03.45  (Maria Bednarenko, nauczycielka, Ignacy Janik, ślusarz, Alojzy Kalisz, strażak zawodowy, Franciszek Kalisz, strażak zawodowy, Kołodziej Ryszard, kolejarz, Kołodziej Tomasz, inwalida, Kocur Franciszek, górnik, ►KRACZLA Stanisław, maszynista, Pyszny Jan Kupiec, rawczyń Józef Hutnik Sobota Ignacy, hutnik); prezes Stanisław ► KRACZLA, wiceprezes Ludwik Janota, sekretarz Ludwik Mazurek; z-ca sekr. Karol ►PYTLOK, skarbnik Paweł Skórka czł.: Emil ►KAŃTOCH, Antoni Żogała; 26 czł (1945); siedziba Koła w SK. przy ul. 3 Maja  (zob. ► PIERWSZEGO MAJA ULICA); rodowodem sięga do działającego w tej miejscowości Związku Obrony Kresów Zachodnich w okresie międzywojennym.

APK OT PSZCZYNA Star. Pow. Pszczyna, 273.


POLSKI ZWIĄZEK ZACHODNI

Koło ►HALEMBA, zał. w l. 20. XX w. pocz. p.n. Związek Obrony Kresów Zachodnich; organizator kolonii dla dzieci szkolnych, organizował akcję wsparcia dla pol. kupiectwa na Śląsku; , ok. 1935 PZZ; reaktywowany 1945 zajmował się weryfikacją narodowościową ludności Halemby, uchronił wielu mieszkańców od wysiedlenia do Niemiec (m.in. ks. Hugona ►CEDZICHA). W 1950 zakończył działalność. Działacze: Anna Adamiok, Marta ►KIERMES, Jan ►KOZUB, Jan ►LIPOWCZYK, ks. Jan ►ROTHER, Paweł ►SZTAJERSKI, Ryszard ►WAWRZYNEK, Maksymilian ►ŻYMEŁKA. Siedziba przy ul Bielszowickiej (zob. ►HALEMBSKA ULICA).

APK, zesp.: Dyrekcja Policji Katowic, sygn. 42, Starostwo Powiatowe Katowice, sygn.: 145, 265 a, 376 a.


POLSKIE TOWARZYSTWO EKONOMICZNE

, koło przy kopalni ►HALEMBA-WIREK, zał. w I poł. l. 70. XX w. Celem było podnoszenie edukacji ekonomicznej załogi. 49 czł. (1974), prezes Eugeniusz Marszałek.
APK, zesp. KMPZPR, sygn. 427.

POLSKIE TOWARZYSTWO TURYSTYCZNO-KRAJOZNAWCZE KOŁO PRZY ELEKTROWNI HALEMBA

,zał. 1963, 30 czł. (1993), za sprawą tego koła ►ELEKTROWNIA HALEMBA została w 1973 udostępniona do zwiedzania. Działacze Stanisław Mazurek, Oswald Golasz, Jacek Stroka.

A. Ratka, Turystyka i krajoznawstwo w Rudzie Śląskiej w latach 1924 – 1993. Ruda Śl. 1993.

POLSKIEJ PARTII ROBOTNICZEJ (PPR)

,  od poł. l. 60 do 1989 nazwa ►SOLIDARNOŚCI ULICY.

B. Kopiec, Ruda Śląska: zarys dziejów. Cz. 3, Kochłowice, Bykowina, Halemba, Kłodnica, Stara Kuźnica, Wirek. Ruda, 2009.

POŁUDNIE

, inaczej odcinek C, na lewym skrzydle w  ►ZESPOLE WAROWNYM ŚLĄSK od stacji kolejowej Chebize do koryta rz. ►KŁODNICY, najlepiej ufortyfikowany teren ZWŚ, d-ca Jan ►Witkowski.

W. Steblik, Armia "Kraków" 1939, Warszawa 1989.

POMNIK POWSTAŃCÓW ŚLĄSKICH.

, erygowany 11.11 1934, postawiony na ►POWSTAŃCÓW PLACU. Na trójstopniowym postumencie stały trzy sześcienne bloki tworzące cokół. Na jednym z nich umieszczona była tablica z napisem pamiątkowym. Śląsk Polski 1922 – 11.11.1934” Całość wieńczyła rzeźba orla z rozpostartymi skrzydłami. Pomnik został zniszczony przez okupanta w 1939. W fundamenty tego p. wmurowano butelkę, a w jej środku umieszczono kartki z nazwiskami powstańców śląskich i ludzi zasłużonych dla Halemby. Niemcy wysadzili pomnik na początku drugiej wojny światowej, a znalezione nazwiska ułatwiły im prześladowanie Polaków

P. Nadolski: Pomniki Rudy Śląskiej do 1945 roku i ich późniejsze losy, w: „Rudzki Rocznik Muzealny 2001” Ruda Śląska 2002.

Plac przed pomnikiem powstańców śląskich 1934 r.

Cokół pomnika powstańców śląskich w Halembie

PONIATOWSKIEGO JÓZEFA KSIĘCIA

, ul. na pograniczu ►KŁODNICY i ►STAREJ KUŹNICY WSCHODNIEJ,  ok. 300 m. dł. (w przebiegu południkowym), liczne odgałęzienia; poprzednie nazwy; Powstańców (l.30 XX w. i w 1945), Adolf Hitlerstraße (1939-1945);  w jej pn. cz. most na ►KŁODNICY (zob. ►MOSTY), linia komunikacji autobusowej; budynek Zespołu Szkolno-Przedszkolnego nr 2 z ►PRZEDSZKOLEM NR 36; ►KRZYŻ PRZYDROŻNY; przedsiębiorstwo INTEX, hurtownia owocowo –warzywna, usługi samochodowe, agencja organizacji imprez dla dzieci (Clown Polska), biuro obrachunkowe; zachowane budownictwo typu wiejskiego (m.in stodoły) z l. 30. XX w.  grunty orne, łąki.

B. Kopiec Ruda Śląska: zarys dziejów. Cz. 3, Kochłowice, Bykowina, Halemba, Kłodnica, Stara Kuźnica, Wirek. Ruda, 2009.

PONIEDZIAŁEK

, jedna z grup modlitewnych w BOŻEGO NARODZENIA PARAFII, zał. 1.03. 2009; spotkania w nieparzyste poniedziałki każdego miesiąca; wspólna adoracja Najświętszego Sakramentu

Wspólnota parafialna Bożego Narodzenia w Halembie. Ruda Śląska 2013; strona internetowa http://www.parafia.halemba.pl

PONIEMIECKIE MIENIE

, termin stworzony na pocz. rządów komunistycznych w Polsce w 1944; oznaczał majątek (zakłady pracy, warsztaty rzemieślnicze, domy mieszkalne, pola uprawne i ogrody), które miały zostać odebrane osobom prawnym i fizycznym uznanych przez władze polityczne za Niemców (lub rzekomych Niemców); w Halembie lub Kłodnicy (ze Starej Kuźnicy brak danych) za takie osoby uznano: z ul. Oświęcimskiej (zob. ►PIERWSZEGO MAJA ULICA): Karola Mańkę, Kostkę i Spadkobierców, Wincentego Rajmana, Wilhelma Wieczorka, Adolfa Kucjasa (także warsztat masarski), Alojzego Skutellę, Ludwika Gryskę, Józefa Musialika, Józefa Zimnego (z restauracją); z ul Wyzwolenia (zob. ►NOWY ŚWIAT): Paweł i Berta Lörke, Agnieszka Szmata, z ul Bielszowickiej (zob. ►HALEMBSKA): Zuzanna Miler, Maria Musioł, Franciszek Steuer; z ul ►MŁYŃSKIEJ: Rogadzki i Spadkobiercy, Piotr Frajer, Ignacy Herisz, Jan Polus, z ul. Wolności (► PAKUŁY Alberta): Józef Konderla (także  warsztat masarski); z ul. Paderewskiego (►RYBNICKA): Zdeń Józef,  z ul Leśnej (►PODLASKA) Jan Polus, z ul. Szkolnej (►LEXA Pawła ks.), Marta Kopyciok z ul. Miarki Grzyśka Józef, z ulicy Wodnej (►GRANICZNA) Roberta Noconia (młyn) ; z ul. Kłodnicy: ul Halembska (zob. ►KŁODNICKA): Anna Krząkała, Alojzy Krząkała, Róża Pozner, Franciszek Wypiór, Wincenty Wypiór, z ul Kościuszki (►TRAUGUTTA Romualda) Paweł Herc, Piotr Wiecha, z ►KOCHŁOWICKIEJ: Paweł Mercik,  z Leśnej (► PANEWNICKA) Marta Kuczka; z ul Konopnickiej  (►ORZESZKOWEJ MARII) Ferdynand Raciok, z ul. ►NOWOWIEJSKIEJ Paździor Antoni, Piosek Paweł;  z ul Wolności (zob. ►BURSZKI Pawła), Hibszer Feliks, z ul. ►Żwirki i Wigury: Gruda Wilhelm, Sztejc Ferdynand; losy poniemieckiego mienia były różne; było przydzielone : ►EXPATRIANTOM, gminie i organizacjom społ. np. ► POLSKIEMU ZWIĄZKOWI ZACHODNIEMU (dom Józefa Musialika), pozostawiono dotychczasowym właścicielom.

APK zesp. Państwowy Urząd Repatriacyjny pow. katowicki, sygn.: 22, 52-53, 57-58.


POPRAWA Bogdan

(*1934 ?, Siemiatycze ?-4.02.2011, Ruda Śl.), działacz Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, poseł do Sejmu Polski Ludowej (1972-1976) z okręgu 22 (chorzowskiego) z ramienia Frontu Jedności Narodu; czł. Komisji Budżetu i Planu Gospodarczego; pracownik kopalni HALEMBA-WIREK; mieszkaniec HALEMBY; prezes Okręgu Śląskiego Polskiego Związku Emerytów i Rencistów w Katowicach. Pochowany na cmentarzu parafialnym w Goduli.

"Głos Zabrza i Rudy Śląskiej ", 1984, nr 12; strony internetowe: http://poslowie.cqc.pl/szosta-bogdan-poprawa.html; http:// www. wspomnij bliskich.pl/nekrologi/bogdan-poprawa.

POPRZECZNA

, ul w► BOROWEJ WSI, do 1967 tworzyła najbardziej na pd. wysunięty kraniec ►MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ PARAFII W HALEMBIE

AKAD sygn. AL 00786.

POŚWIATOWSKIEJ MARII

, zob.► ULICE HALEMBY, KŁODNICY I STAREJ KUŹNICY.

POWIATOWA DROGA

, w 1950 nazwa drogi z ►KOCHŁOWIC, przez ►KŁODNICĘ do ►STAREJ KUŹNICY (obejmowała ul.: ►KOCHŁOWICKĄ, Żwirki i Wigury, Ignacego ► KACZMARKA

APK, zesp. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, Katowice Wydział Wojskowy, sygn.: 6-7

POWIERZA Władysław Paweł

(*11 08.1891, w majątku Wilkowo pod Wysokiem Mazowieckiem- †17 .12. 1975, w Penrhos, Walia) – gen. brygady Wojska Polskiego. Od XI 1918 w Wojsku Polskim. Od  X 1936 dowódca piechoty dywizyjnej ►DWUDZIESTEJ TRZECIEJ 23 DYWIZJI PIECHOTY W KATOWICACH. We IX 1939 walczył w składzie ►GRUPY OPERACYJNEJ "ŚLĄSK". Po kampanii wrześniowej w niewoli niemieckiej. Po uwolnieniu z niewoli od VII 1945 II-gi zastępca dowódcy 3 Dywizji Strzelców Karpackich w II Korpusie Polskim we Włoszech, potem w Wielkiej Brytanii. W 1947 roku, po demobilizacji, osiadł w Walii, gdzie zmarł.

Wrzesień 1939 na Górnym Śląsku / pod red. Grzegorza Bębnika,  Katowice 2008


POWINNOŚCI FEUDALNE CHŁOPÓW

, ciężary prawa feudalnego ponoszone przez ►CHŁOPÓW, na rzecz Pana od powstania folwarków do ►UWŁASZCZENIA CHŁOPÓW; było to: ► PAŃSZCZYZNA, w ►FOLWARKU W HALEMBIE; służba dzieci bez ekwiwalentu pieniężnego, na 3 lata, opłata pieniężna uiszczana przez pachołka (pastucha) do 6 florenów; deputaty ½ macy pszenicy, 6 miar żyta, 1 miara i 6 macy jęczmienia, 1 miara i 6 mac tatarki, 10 macy grochu, 8 kwart masła, 3 funty mięsa na wielkie święta, 1 grządka na mleko, 24 funty soli i 8 groszy na mleko; służące musiały uprząść 6 kawałków nici lnianych (3 przed i 3 po godach). Zob. też ►KOLENDA.

POWOL Hubert

(*22.08.1917,Halemba - †24.12.1994, Ruda Śl Bykowina), piłkarz, czł. ► ODDZIAŁU MŁODZIEŻY POWSTAŃCZEJ W HALEMBIE (1934-1936); osiągnięcia: 1 (1-0-0) medal mistrzostw Śląska OMP; 1 m (1935) w piłce nożnej. Pochowany na cmentarzu parafialnym w Bykowinie.

T.Wawoczny,Leksykon piłkarzy GKS Grunwald Ruda Śląska, Ruda Śląska 20

POWOL Stefan

(*15.11.1915, Stara Kuźnica-†1982, Nowy Bytom), poeta i kompozytor amator; uczestnik kampanii wrześniowej, żołnierz 26 pp. Kompanii Obrony Narodowej w Gródku Jagiellońskim; uczestnik obrony Lwowa (1939); do 1943 w niewoli niem.; w l.1943-1944 w Wehrmachcie (Francja, Belgia), w II korpusie PSZ na Zachodzie zajmował się szkoleniem rekrutów; od 1946 pracownik ► RUDZKIEGO  ZJEDNOCZENIA PRZEMYSŁU WĘGLOWEGO, od 1952 pracownik kopalni „Pokój”, działacz Stronnictwa Demokratycznego, czł. Kolegium Orzekającego Prezydium MRN w Rudzie Śląskiej. Autor tekstów piosenek W Mikołowie na ryneczku, ►W HALEMBSKIM MŁYNIE; współpracował z radiową Czelodką, Zespołem Pieśni i Tańca Śląsk . Pochowany w Nowym Bytomiu.

POWSTANIA ŚLĄSKIE

, walka zbrojna o przyłączenie Górnego Śląska do Polski prowadzona w l. 1919-1921; poprzedzona tworzeniem struktur niepodległościowych: ►POLSKIEJ ORGANIZACJI WOJSKOWEJ GÓRNEGO ŚLĄSKA, gniazda ► TOWARZYSTWA GIMNASTYCZNEGO SOKÓŁ , powstało także ► TOWARZYSTWO POLEK; wśród przyczyn przedwczesnego, korzystnego dla Niemców wybuchu pierwszego powstania śląskiego 17.08.1919 była ► PROWOKACJA HALEMBSKA; z  rąk żołnierzy ►GRENZSCHUTZU polegli Jan ►CIPA i Albert ►PAKUŁA; wskutek terroru rozpętanego przez władze polityczne Górnego Śląska czł. Placówki ►POLSKIEJ ORGANIZACJI WOJSKOWEJ GÓRNEGO ŚLĄSKA zostało zmuszonych do opuszczenia miejscowości i ukrywania się: np. ks. Paweł ►LEX zbiegł do Gierałtowic; w walkach o ►MIKOŁÓW uczestniczył pluton 40 osób (d-ca Stanisław ► KRACZLA)  ze   ►STAREJ KUŹNICY; w wyborach komunalnych 2.11.1919 na listę polską oddano 678 głosów na 689; po powrocie uchodzców z obozów internowania, w V 1920 zaczęła się odradzać placówka POW GŚl (d-ca Augustyn ►OLSZYNKA); liczyła 30 osób; w strajku szkolnym uczestniczyło 100 %   dzieci w wieku szkolnym; sporządzona przez Gwidona ►WITAŁĘ lista uczestników II p. ś. liczyła 184 pozycji; pod jego dowódctwem brali oni udział w walkach o Wirek (drogę do Nowego Bytomia zagrodziły wojska komisji międzysojuczniczej i rządzącej; w przededniu jego wybuchu zginął Robert ► MERCIK; Halemba została zdobyta 21-22.08 1920; miejsowe Komitety Plebiscytowe rozpoczęły działalność w Halembie, ►KŁODNICY i Starej Kuźnicy; rozwinęła się propaganda plebiscytowa w której brały udział ► PLEBISCYTOWE ORGANIZACJI; w czasie II p.ś. powstały komórki ► CZERWONEGO KRZYŻA. W III p. ś. Halemba wraz z Kłodnicą zostały zajęte przez oddziały Grupy Wschód. ►STRAŻĄ OBYWATELSKĄ w HALEMBIE kierował Paweł ►SMORZ, jego zastępcą był Henryk ►PYKA, d-cą placu w Kłodnicy  był Karol ► HUBRYCH, w Halembie utworzono 120 osobowy II komp. Katowickiego Pułku im. Józefa Piłsudskiego (d-ca Ludwik ►CIPA), wraz z kompaniami z Nowej Wsi, Wirku, Bykowiny, 2 kompaniami z Kochłowic weszły  w skład jednego z baonów I pułku (d-a  Franciszek Sitek, z-ca G. Witała),  z po opanowaniu Halemby, pomocy udzielonej Wirkowi powstańcy walczyli w rejonie Góry św. Anny, pod Gogolinem, Kędzierzynem, Kalinowem; w walkach polegli Ignacy Falkus, Ryszard Krzykowski; baonem Kłodnickim dowodził Karol Hubrych. Halemba, Kłodnica, Stara Kuźnica została przyłączona do Polski 20.06.1922.
H. Buszman, [et.al.] 40 lecie KWK "Halemba" 1957 – 1997 , Chorzów 1997; Encyklopedia Powstań Śląskich, Opole 1982; J.Grzegorzek, Pierwsze powstanie śląskie 1919 roku w zarysie. Do druku podał. E.Długajczyk, Katowice 2010.

Celowniczy Alojzy Otrząsek w otoczeniu powstańców pod Górą św.Anny

Obraz Juliusza Marcisza Obława Niemców na Powstańców

Oddział marynarzy wśród nich mieszkaniec Halemby Franciszek Krzyścik - pierwszym rzędzie pierwszy z lewej

Grupa powstańców z Halemby internowani w obozie pod Gliwicami.(1919 rok)
Stoją od lewej Rybok Alojzy, Kuliga Józef, Juraszczyk Jan, Górny Walenty, Nawrat Jan, Olszynka Augustyn, Skupnik Klemens, Dyrda Teodor
siedzą od lewej Rybok ??, Gonsior Robert, Cipa Ludwik, Gołomb Jan, Wawrzynek Karol
leżą u dołu Olszynka Jan, Cipa Roman

POWSTAŃCÓW ŚLĄSKICH

, w okresie międzywojennym i w 1945 nazwa► KUŹNIKÓW ulicy

POWSTAŃCÓW ŚLĄSKICH

, nazwa► PONIATOWSKIEGO JÓZEFA KSIĘCIA ul. w okresie międzywojennym  i w 1945.

B. Kopiec Ruda Śląska: zarys dziejów. Cz. 3, Kochłowice, Bykowina, Halemba, Kłodnica, Stara Kuźnica, Wirek. Ruda, 2009.

POWSTAŃCY ŚLĄSCY

,122 uczestników powstań śląskich zHALEMBY, 53 z ►KŁODNICY, 24 z ► STAREJ KUŹNICY zweryfikowanych przez ►ZWIĄZEK POWSTAŃCÓW ŚLĄSKICH; z HALEMBY: Franciszek Adamiok, Robert ŚLĄSKICH; z HALEMBY: Franciszek Adamiok, Robert ►BANIK, Robert Bańczyk, Ryszard► BARTNIK, Henryk Bartoszek, Wiktor Bednarek, Józef ► BESLER, Paweł Besler, Konrad ► BŁAŻYCA, Paweł ►BŁAŻCA, Teofil Borczyk, Jan ►BREIZA, Franciszek Brol, Robert Brol, Wincenty ►BROL, Jan ►BUREK, Robert BUREK, Tadeusz ►BUREK, Edward Cipa, Ludwik ►CIPA, Roman ►CIPA, Wilhelm ►CIWIŚ, Emanuel Cop, Rudolf Copik, Franciszek Czaja, Robert Czaja, Stanisław CZAJA, Wilhelm Domin, Karol Duczek, Jan Fojt, Karol Fraj, Franciszek Fryc, Jan Gałuszka, Paweł ►GARBAS, Ernest Gis(z)a Jan Gitner, Augustyn Gonsior, Roman Gospodorz, Walenty ► GÓRNY, Franciszek Gryc, Franciszek Grzesiczek, Wiktor Grzesiok, Ryszard Heryś, Franciszek Janota, Wilhelm Janta, Ryszard Jureczko, Henryk Kałuża, Paweł ►KISIELA, Teodor Kiszel, Piotr Kopyciok, Teofil Kozala, Franciszek Krafczyk, Tomasz ►KRZYKOWSKI, Jan Krzymyk, Franciszek ►KRZYŚCIK, Tomasz► KRZYKOWSKI, Józef Kuś, Franciszek Loskot, Stanisław ► LOSKOT, Józef Madeja, Alojzy Makselon, Antoni Mandrela, Ryszard Mandrela, Paweł Marczok, Augustyn Mika, Karol Mira, Jan Młocek, Józef Moroń, Paweł Moroń, Rudolf Moroń, Ryszard Moroń, Stanisław Moroń, Augustyn Mrącz, Walenty Nawrat, Augustyn Niegel, Robert Nocoń, Roman Nowak, Wilhelm Oczko, Paweł Oleś, Wincenty Oleś, Augustyn Olszynka, Błażej Olszynka, Ignacy Olszynka, Jan Olszynka , Robert Olszynka, Alfred Orszulik, Franciszek Paździor, Piotr Peszka, Franciszek Pikos, Karol Pikos, Augustyn Polok, Jan Prudło, Henryk ►PYKA, Jan Pyka, Robert Rajwa, Adolf Roczniok, Alojzy Rybok, Teodor Rzepka, Ryszard Siekiera, Wacław Siekiera, Wilhelm Skiba, Paweł SMORZ, Hubert Spyra, Henryk Stańczyk, Jan Stanienda, Paweł Stein, Walenty ►STEUER, Stefan Szczygieł, Augustyn Sznajder, Stanisław Szombara, Józef Szyga, Alojzy Tomanek, Augustyn Tomanek, Aleksander Tyrała, Franciszek► WAWRZYNEK, Ryszard ► WAWRZYNEK, Franciszek Wicik, Jan Wicik, Alfred Widera, Paweł Wieczorek, Jan Wieloch, Franciszek Wiercioch, Piotr Wieszała, Florian Wilk, Jan Wojtyczka, Paweł Żeleźny; polegli: Jan ►CIPA, Ignacy Falkus, Ryszard Krzykowski, Józef Mańka, Robert ►MERCIK, Wiktor Moroń, Albert ►PAKUŁA. z KŁODNICY): Franciszek ►BIAŁAS, Piotr Bielica, Wojciech Brożek, Jan ► BURSZKA, Józef Chwoła, Józef Cipa, Jan Dyrda, Franciszek Fityka, Paweł Fraj, Wilhelm Froelich, Augustyn ►GALIOS, Grzegorz Graca, Emanuel ► GRUSZCZYK, Tomasz Gzryszka, Maksymilian Grześka, Karol► HUBRYCH, Antoni Kaczmarek, Ignacy ►KACZMAREK, Jan Kasparek, Henryk Kasperek, Józef Kilka, Paweł Krafczyk. Augustyn Mańka, Grzegorz Mieszczanin, Józef ► MIESZCZANIN, Jan► MIESZCZANIN, Paweł Mieszczanin, Wilhelm Nowok, Franciszek Paździor, Piotr Pilszczek, Florian Pyka, Adolf Roczniok, Alojzy Rybok, Teodor Rzepka, Adolf Saternus, Augustyn Sewera, Leopold Sewera, Wilhelm Skiba, Piotr Słupik, Franciszek Szajbel, Emanuel URSON, Emanuel Wicik, Jan Wicik, Paweł Wicik, Alojzy Witała, Wawrzyniec Wilk, Albertyn Wycisk, Grzegorz Wyciślik, Stanisław Wycislik, Alfons Zarzycki, Piotr ► ZDEBEL, Józef Żernik. ze ►STAREJ KUŹNICY: (4), Józef Błażyca, Stefan Bogdół, Jan Cipa, Paweł ► DYMARA, Edward Gongor, Teofil GRACKA, Jan Grymel, Franciszek Gryszka, Jan Hajok, Franciszek Janko, Teofil Janota, Antoni Kalisz, Józef Kalisz, Józef Kozyra, Augustyn Kraczla, Stanisław ►KRACZLA, Franciszek Mazurek, Jan Michalski, Franciszek Przybyła, Ignacy Sobota, Tomasz Spyra, Stanisław Wicik, Józef Wieczorek, Wiktor Wieczorek, Gwidon► WITAŁA, Juliusz ► WITAŁA, Augustyn WYWIOŁ.

po II wojnie światowej przybyli z innych miejscowości lub wyemigrowali z Halemby Józef ►BRYCH, Robert Gawoł, Karol ►MRUKWA i.in.

strona internetowa: muzeumslasiepl.

PÓŁNOCNY

, szyb kopalni ►HALEMBA-WIREK, 506 m. głębokości; na terenie ►WIRKA (ul. Katowicka); zgłębiony VII 1960-VII 1962 wentylacyjno-podsadzkowo-materiałowy, posiada przerobioną wieżę tymczasową P-V; zjazdowy i wydechowy.

H. Buszman, [et.al.] 40 lecie KWK "Halemba" 1957 – 1997 , Chorzów 1997.
PÓŁNOCNY II

,szyb kopalni ►HALEMBA-WIREK, na terenie ►WIRKA (ul. Robotnicza); w fazie drążenia 663 m gł., ø = 8.5 m. wentylacyjny ,wydechowy.
http://www.eksploratorzy.com.pl/;  siwz. pd

PPR OSIEDLE

, wprowadzona urzędowo w l. 60. XX w. , bojkotowana społecznie nazwa osiedla.► HALEMBA II.

PRAWO RODZINA OBYWATEL

Stowarzyszenie zarejestrowane 2002, z siedzibą przy ul ► SZCZUDLAKA Wawrzyńca w ► STAREJ KUŹNICY; jego celem jest integrowanie społeczności lokalnej wokół działań na rzecz miasta, kształtowanie lokalnego środowiska samorządowego, gospodarczego, kulturalnego, sportowego i oświatowego, działalność edukacyjna, organizacja Biesiad Śląskich. Zarząd tworzą: Grzegorz Tobiszewski, Rafał Kandziora, Antoni Bubała i Kazimierz Myszur.
Strona internetowa  http://www.pro-rudaslaska.pl/

PROBOSTWO PODWYŻSZENIA KRZYŻA ŚWIĘTEGO PARAFII W KŁODNICY

, budynek z cegły, kryty dachówką, otynkowany, budowany w l. 1948-1949, remontowany (1995).

AKAD, zesp. AL. 00998, strona internetowa http// kłodnica org/

Budowa

PROLNA

, nazwa topgraf. , prawdopodobnie z terenu ►HALEMBY; tędy przebiegał jeden z trzech szlaków transportowych węgla  (zob. ►CZARNA SMUGA, ► PRZYLASEK do ►CARLHÜTTE, wymieniony w ►URBARZU ► KOCHŁOWIC z 23.03.1789

B. i A. Podgórscy, Nazwy terenowe i miejscowe w Rudzie Śląskiej : od Abesynii do Żylety : leksykon toponimiczno-ojkonimiczny z antologią tekstów źródłowych, Ruda Śląska, Szczecin : 2014

PROMNA

,potok, - lewobrzeżny dopływ ►KŁODNICY. Źródła w rejonie Mokrego dł.  12,5 km, (w tym 0,5 km w granicach administracyjnych ►HALEMBY); koryto naturalne; na wysokości zwartej zabudowy posiada uzbrojenie techniczne;, ponadnormatywne, szczególnie wysokie stężenia fosforanów i azotanów. na całej długości potok P. tworzy bardzo malowniczą dolinę, otoczoną polami, zadrzewieniem  i łąkami, z których  wpływają liczne cieki zasilające P.. W średniowieczu  P. tworzyła pn.-zach. granicę ► PSZCZYŃSKIEGO KSIĘSTWA z ►BYTOMSKIM KSIĘSTWEM.; w planach niem. z okresu okupacji, miała stać się przedłużeniem Kanału Gliwickiego; do 1967 pd. zach. granicę parafii ►MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ W HALEMBIE.

AKAD, zesp. AL., sygn. 00786;  P. Noparlik, Historia szkoły w Mikołowie-Borowej Wsi na tle dziejów miejscowości Mikołów, 2009;

PROMNITZ

, herb rodowy PROMNITZÓW; w herbie srebrna strzała z grotem skierowanym skosem ku górze, między dwiema srebrnymi, pięcioramiennymi gwiazdkami na czerwonym polu.

A. Kuzio-Podrucki, P. Nadolski, D. Woźnicki, Herbarz bytomski, Bytom 2003.

PROMNITZOWIE

, dolnośląski ród szlachecki, herbu własnego; znany od pocz. XV w. Siedzibami rodowymi były Wichów, Lasocin oraz Dzietrzychowice koło Kożuchowa w księstwie głogowskim. Przedstawiciele: ►ABRAHAM  P., ►BALTAZAR, ► ERDAMAN I LEOPOLD  P. ►KAROL P. ►STANISŁAW, ► ZYGMUNT w 1539 został mianowany biskupem wrocławskim. Wprowadzili ► PROTESTANYZM jako religię panującą. Nabyli kilka majątków, m.in. ► WOLNE PAŃSTWA STANOWE PSZCZYNA (od 1550 ►STARĄ KUŹNICĘ) J. Górecki, Mikołowianie znani i nieznani, Ruda Śl. 2014,  J. Polak Poczet panów i książąt pszczyńskich. Cz.1. Od Heleny Korybutówny do Jana Erdmanna Promnitza.Pszczyna 2007.

PROTESTANTYZM

,jedna z głównych gałęzi chrześcijaństwa, obok katolicyzmu i prawosławia, na którą składają się wspólnoty religijne powstałe na skutek ruchów reformacyjnych wewnątrz Kościoła rzymskokatolickiego rozpoczętych wystąpieniem Marcina Lutra w XVI w. oraz ruchów przebudzeniowych w łonie macierzystych wyznań protestanckich w kolejnych stuleciach. Na obszarze ►HALEMBY i ►STAREJ KUŹNICY wpływy uzyskał  Luteranizm; sprzyjały mu zasady pokoju augsburskiego (1555); jego propagatorem był  ►BALTAZAR PROMNITZ, oraz warstwy mieszczańskie; jeden z pierwszych ośrodków p. był  ►MIKOŁÓW; w 1568  ►KAROL PROMNIZ uznał go za religię panującą; w 1592 w Mikołowie został przejęty kościół katolicki p.w. św. Wojciecha; mieszkańcy Starej Kuźnicy stali się automatycznie protestantami co wywołało ich sprzeciwy; w  ► BYTOMIU reformacji sprzyjał  ►JERZY HOHENZOLLERN, w rękach luteranów znalazło się 9 kościołów katolickich – m.in. w ► KOCHŁOWICACH; w okresie kontrreformacji zapoczątkowanej po pokoju westfalskim (1648) i od 1654 obiekty kultu zostały odzyskane przez katolików; ewangelicy byli zmuszeni do uczęszczania do Kościoła Jezusowego w  Cieszynie lub w Kościele Zbawiciela w Tarnowskich Górach; później  także w Warszowicach, św. Trójcy w Hołdunowie; znaczne odległości były czynnikiem zmiany wyznania pionierów ► HUTNICTWA wielkopiecowego, którzy z głębi Niemiec dotarli do Halemby w 1718; w 1854 mieszkańcy Starej Kuźnicy zostali przydzieleni do parafii ewangelickiej św. Jana w Mikołowie  ; na pocz. XX w. w Halembie jedną z nielicznych rodzin p. była rodzina Lőrke, przydzielona do utworzonej w 1902 parafii  Odkupiciela w Nowej Wsi. W 1928 na terenie Halemby  mieszkało 6 osób wyznania p.; jednym z bardziej znanych przedstawicieli p. w Starej Kuźnicy był Zygfryd ► PASSEK, na Kłodnicy p. nie pozostawił śladów.

APK, zesp. Urząd Wojewódzki Śląski, Wydział Administracyjny, sygn.; J.A. Badura. Ewangelicy na Ziemi Pszczyńskiej / J.Bańka. Dekanat pszczyński w czasie reformacji protestanckiej i odrodzenia katolickiego na tle stosunków kościelnych Śląska / Dzieło łaski Boga : Diecezja Katowicka Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP : (historia i współczesność) / [aut. tekstów Szymon Czembor et al. ; zespół red. Tadeusz Szurman et al.].Katowice 2013.

PROWOKACJA HALEMBSKA

, wydarzenie 16-17.08.1919 zapoczątkowane przybyciem dwóch czł. ► GRENZSCHUTZU z oddziału stacjonującego w ► WALDSCHLOß w strojach cywilnych do mieszkania Jana ► CIPY w►  HALEMBIE; po krótkiej rozmowie została przyjęta ich propozycja zakupu broni przez grupę członków ► POLSKIEJ ORGANIZACJI WOJSKOWEJ GÓRNEGO ŚLĄSKA W HALEMBIE. W czasie transakcji o godz 3 00 rano  oddział żołnierzy niem. otwarł ogień zabijając J. Cipę, Alberta►  PAKUŁĘ. Całością operacji kierował gen. HÖRSING Wydarzenie to stało się jedną (obok masakry górników na kopalni Mysłowice 15.08.1919) z przyczyn przedwczesnego wybuchu I powstania śląskiego; stało się kanwą tekstu pieśni: W Halembie w Halembie przesmutno się dzieje.

J. Grzegorzek, Pierwsze powstanie śląskie w 1919 roku w zarysie (do druku przygotował Edward Długajczyk), Katowice 2010.

PRUS Konstanty

(14.04.1872, Wielopole k Rybnika-†5.10.1961, Pszczyna), pisarz, publicysta i działacz narodowy na Górnym Śląsku. Redaktor raciborskich "Nowin" w okresie 1901-1904, autor artykułów krytykujących politykę germanizacyjną. W 1913 założył Towarzystwo Kultury Polskiej na Śląsku z siedzibą w Bytomiu. W okresie Plebiscytu działał w Polskim Komisariacie Plebiscytowym. Autor Spisu Polskich Nazw Miejscowości Górnego Śląska. Od 1922 osiadł w Mikołowie, gdzie wydał m.in. dwa zeszyty "Silesianów"; zawarł informacje o ►STAREJ KUŹNICY w monografii "Z dziejów Mikołowa i jego okolic" (1932); redaktor "Gazety Mikołowskiej". Współorganizował Towarzystwo Przyjaciół Nauk na Śląsku a także Archiwum i Bibliotekę Wojewódzką, w którym pracował aż do przejścia na emeryturę w 1937. Więźień Auschwitz. W 1957 został odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.

E-ncyklopedia Historia Kościoła na Śląsku.

PRYSZCZ Emanuel

(*18.10.1912, Podlesie-19.05.1935, Katowice-Bogucice), nauczyciel w SZKOLE POWSZECHNEJ NR 1 W KŁODNICY (1933-1935), absolwent Gimnazjum Nauczycielskiego w Pszczynie, pionier harcerstwa w Kłodnicy

APK zesp. Urząd Wojewódzkiego Śląskiego w Katowicach Wydział Oświecenia Publicznego i Wyznań Religijnych Akta Osobowe, sygn. P.889.

 

PRZEDSZKOLNA EDUKACJA

, zapocz. w 1920 z inicjatywy Polskiego Komisariatu Plebiscytowego; pierwsze ochronki w 1921 powstały w HALEMBIE (Gertruda Morawcówna) i ► ► STAREJ KUŹNICY (Huczówna); od poł. l. 20. XX w. w budynkach szkół podstawowych: w 1926 zostało reaktywowane PRZEDSZKOLE NR 24 W HALEMBIE (Jadwiga TETLA)-jedyne do wybuchu DRUGIEJ WOJNY ŚWIATOWEJ, do 1945 p.n. Kindergarten; w 1945 utworzono MIEJSKIE PRZEDSZKOLE NR 36 W RUDZIE ŚLĄSKIEJ IM JULIUSZA SŁOWACKIEGO PRZEDSZKOLE, obejmujące STARĄ KUŹNICĘ WSCHODNIĄ ; w l. 60 XX w. w budynku filii Szkoły Podstawowej nr 24 w STAREJ KUŹNICY ZACHODNIEJ – MIEJSKIE PRZEDSZKOLE NR 25; od l. 70 XX w. (za wyjątkiem KŁODNICY) tendencja do tworzenia przedszkoli poza budynkami szkół: zob. BAJKOLANDIA, MIEJSKIE PRZEDSZKOLE NR 35, oraz prywatnych instytucji MIODOWA CHATKA, PRZEDSZKOLE EJBISI .


PRZEDSZKOLE NR 24

, jako ochronka, pod egidą Polskiego Komisariatu Plebiscytowego zostało utworzone w Halembie w l.1921-1922 (opiekun Gertruda Morawiec), reaktywowane VII 1926 przy szkole powszechnej nr 1; kierownik Jadwiga ► TETLA; w l. 30 XX w. (druga opiekunka Adelajda► MICHALSKA) w l.1940-1945 przeniesione do budynku narożnym przy ul ►GRANICZNEJ- ►PIERWSZEGO MAJA (2 drewniane pawilony i plac zabaw) ; od 1945 w przybudówce ►SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 24 IM POWSTAŃCÓW ŚLĄSKICH; na pocz. L. 50. XX w. filia p. nr 5 w Kochłowicach, 70 dzieci, 2 opiekunki, jednozmianowe (1953). Kier. Weronika Król; w l. 70 XX w. przy Spółdzielni Mieszkaniowej -250 dzieci ; w nowo wybudowanym gmachu przy ul ► ENERGETYKÓW. (6 oddziałów, plac zabaw).

APK zesp. : Polski Komisariat Plebiscytowy dla Górnego Śląska , sygn. 137; Inspektorat Szkolny Katowice, sygn. 109, ; Wydział Powiatowy Katowice sygn.478; Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Katowice Kuratorium Oświaty, sygn. 738; M. Lorens, ; A. Ratka, D. Świtała-Trybek,; (red.). 160 [sto sześćdziesiąt] lat szkoły w Halembie. Ruda Śląska 2001.; B. Stefaniak, M. Bista, Program i sieć placówek wychowania przedszkolnego w województwie katowickim / Katowice 1976.


Więcej zdjęć tutaj

PRZEDSZKOLE EJBISI

Przedszkole Lingwistyczne z Oddziałami Integracyjnymi, przy ul. ► KŁODNICKIEJ (w miejscu dawnej restauracji); specjalnymi; dla dzieci z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego autystycznymi, z zespołem Aspergera i niepełnosprawnościami sprzężonymi, intelektualnym (w stopniu lekkim i umiarkowanym), niepełnosprawnością ruchową, afazję; zgłoszonymi na wniosek rodziców (prawnych opiekunów dziecka) z orzeczeniem poradni psychologiczno – pedagogicznej bądź innej poradni specjalistycznej o potrzebie kształcenia specjalnego (w przypadku dziecka z zaburzeniami), w wieku 2,5 - 10 lat (w przypadku odroczenia od obowiązku szkolnego) z terenu miasta Ruda Śląska oraz z całej aglomeracji śląskiej. Placówka niepubliczna - działa na podstawie Ustawy o Systemie Oświaty z dn. 7 09 1991r. oraz ustawy z dn 5.08 2010 o zmianie ustawy o systemie oświaty (Dz. U. Nr 148, poz. 991). Jedyna tego typu placówka w województwie śląskim.

Strona internetowa http://www.ejbisi.pl/?o-nas,8

PRZELIORZ Wincenty

(*5.04.1909, Bujaków-†18.03.1951, Halemba), naczelnik ►GMINY HALEMBA (1945-1947); bezrobotny 1932-1940; 1941-1945 górnik na kopalni Bielszowice,  czł. Komunistycznej Partii Polski, działacz ruchu oporu, po 1945 działacz ►POLSKIEGO CZERWONEGO KRZYŻA. Mieszkał przy ul Wolności (zob. ►NOWY ŚWIAT). Zginął śmiercią samobójczą; pochowany na ►CMENTARZU PARAFIALNYM W HALEMBIE.

AKAD, księga pogrzebowa parafii M.B. Różańcowej; APK Starostwo Powiatowe Katowice, sygn.550

PRZEMYSŁ

, dział gospodarki i gł. miejsce pracy oraz utrzymania miejscowej ludności; najwcześniej rozwiniętą jego formą w ►STAREJ KUŹNICY i ►HALEMBIE było ►HUTNICTWO; pierwszą jego fazą rozwoju  od 1396 w Starej Kuźnicy był rozwój ►KUŹNIC (►KUŹNICA STARA, ►HALEMBSKA KUŹNICA);  w od 1718 hutnictwo wielkopiecowe: ► CARLSHÜTTE, huta w ► Starej Kuźnicy i ►TURZOHÜTTE;na pocz. XVIII w. w ►FOLWARKU STARA KUŹNICA zaczątki przemysłu spożywczego (► BROWAR, ►GORZELNIA) od XVIII w. na terenie ►KŁODNICY  i Starej Kuźnicy rozwój ►GÓRNICTWA węglowego, na przełomie XVIII-XIX w. w dobrach ►HENCKEL VON DONNERSMARCKÓW, materiałów budowlanych: kamienia budowlanego (zob. ►KAMIENIOŁOMY, ► KAMIŃSKA GORA),  piasku (zob. ►PIASKOWNIE) na terenie Starej Kuźnicy; przetwórstwo odpadów zwierzęcych ► KOŚCIARNIA; w l.1885-1943 okres bezprzemysłowy; od 1944 próba; od 1950 odbudowa p. wydobywczego na terenie Kłodnicy (► HALEMBA-WIREK KOPALNIA), w l. 1958- 1962 p. energetycznego (zob. (► ELEKTROWNIA HALEMBA); w l.70. XX w. p. spożywczy (►GIGANT) i zabawkarskiego  - Częstochowska Fabryka Zabawek.

H. Buszman, [et-al.] 40 lecie KWK "Halemba" 1957 – 1997 , Chorzów 1997.

Jerzy Sewina Elektrownia i Kopalnia Halemba

PRZEMYŚLIDZI  OPAWCY

,boczna, książęca, linia dynastyczna zał. 1269 przez Przemysła Otokara;  od Mikołaja I władcy księstwa Opawskiego, od 1337 ►OPAWSKO-RACIBORSKIEGO KSIĘSTWA; dla ►STAREJ KUŹNICY zasłużył  się ►JAN II ŻELAZNY –inicjator budowy ►KUŹNICY STAREJ (1396).

Gniew Boga : ekstremalne zjawiska przyrody w Raciborzu i okolicach na przestrzeni dziejów / [G.Wawoczny]. Przemyślidzi opawsko-raciborscy / [N.Mika]. Raciborska monstrancja 1495 roku / [P. Newerla]. Racibórz 2006.

PRZEWDZING Wilhelm

, pseud: Martyna, (*4.10.1916 Halemba†24.03.1945, Egersund w Norwegii), sportowiec –piłkarz ►ODDZIAŁU MŁODZIEŻY POWSTAŃCZEJ W HALEMBIE; wcielony do Kriegsmarine, zginął na Morzu Północnym. 2 (2-0-0)  medale mistrzostw Śląska OMP w piłce nożnej 1 m (1936, 1938) Nazwisko upamiętnione na tablicy pamiątkowej na ►CMENTARZU KOMUNALNYM W HALEMBIE.

T.Wawoczny, Leksykon piłkarzy GKS Grunwald Ruda Śląska, Ruda Śląska 2005; inskrypcja na na tablicy pamiątkowej na ►Cmentarzu Komunalnym w Halembie.

PRZEWIERCH

, zob. ►BAGNA

PRZYBORSKI Jan

(*23.05.1907, Halemba- †ok. 1943), , jeden z prekursorów HODOWLI GOŁĘBI POCZTOWYCH W HALEMBIE; żołnierz Wehrmachtu, poległ na terenie Związku Radzieckiego; nazwisko na tablicy pamiątkowej na CMENTARZU KOMUNALNYM W HALEMBIE

AKAD, zesp. Księga chrztów parafii Matki Boskiej Różańcowej w Halembie; inskrypcja na na   Cmentarzu Komunalnym W Halembie

PRZYBYŁA Jan

(*27 08. 1895 Zabrze- †IV 1940, Twer). Policjant. Starszy  posterunkowy Policji Województwa Śląskiego; od 18 VI 1922 pełnił służbę w powiecie katowickim, od 1934 w Komisariacie w Nowej Wsi, od 21 05. 1937 na Posterunku. w Halembie; we 09.1939 w Komisariacie w Nowej Wsi; wzięty do niewoli w ZSRR, zamordowany; nazwisko upamietnione w Katedrze Wojska Polskiego w Warszawie, na ►CMENTARZU KOMUNALNYM W HALEMBIE

Strony internetowe www.katedrapolowa.pl/ofiary_; nz24.pl/aktualnosci/uczcili-policjantow-zamordowanych-przez-nkwd/

PRZYBYŁA Jerzy

(*24.03.1750, Markowice k. Raciborza-† 4.06.1823, Kochłowice), ksiądz, święcenia kapłańskie przyjął w Ołomuńcu (1772), administrator (1777), proboszcz (1780) parafii ►TRÓJCY ŚWIĘTEJ W KOCHŁOWICACH; budowniczy nowego kościoła (1806), obecnie p.w. Nawiedzenia Maryji Panny; dziekan dekanatu Bytomskiego; właściciel obszarów rolnych  ►BRZEŹCE, ► CZWRATA NIWA, ►TRZECIA NIWA W KŁODNICY.

J.Kołodziej,  Historia Kochłowic, Zabrze 2011

PRZYBYŁA Zygmunt

(*17.03.1926, Nowa Wieś (ob. Wirek)-†7.08.1987, Ruda Śl. Halemba), sportowiec; piłkarz RKS ►GWIAZDA HALEMBA (1947-1950), pionier zorganizowanej koszykówki w GKS ►GRUNWALD RUDA ŚL. (czł. zespołu w l. 1964-1966)

T.Wawoczny, Leksykon piłkarzy GKS Grunwald Ruda Śląska, Ruda Śląska 2005.

PRZYCHODNIA KOPALNI HALEMBA

Zalążkami p. na kopalni Halemba były punkty medyczne – początkowo w łaźni kopalnianej następnie w ►DOMU GÓRNIKA; od 1.08. 1965 w wybudowanym do tego celu budynku przy ►KŁODNICKIEJ ULICY; jako Zakładowy Ośrodek Zdrowia (ZOZ) 4 gabinety lekarskie, EKG, laboratorium analityczne, zakład wodoleczniczy; do 1990 w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia, od 1991 Fundusz Dobrowolnych Składek;  od 1997 w strukturach Górniczego Zespołu Lecznictwa Ambulatoryjnego „Unia Bracka”; świadczenia podstawowe opieki zdrowotnej; poradnie: chirurgiczna, dermatologiczna, kardiologiczna, okulistyczna, rehabilitacyjna, (krioterapia, hydroterapia, magnetoterapia, laseroterapia, masaże na sucho, limfatyczne, gimnastyka lecznicza, korekcyjna, pływanie); pracownie EKG, USG, RTG, kosmetologia lecznicza, upiększająca, antycelulitowa; badania profilaktyczne.

APK, zesp. KM PZPR Ruda Śl., sygn. 427; H. Buszman, [et.alt.] 40 lecie KWK "Halemba" 1957 – 1997 , Chorzów 1997; „Wiadomości Rudzkie” 2002, nr 15,

PRZYCHODNIA REJONOWA W HALEMBIE I

Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Rudzie ŒŚląskiej z siedzibą przy ul. Kornela ►MAKUSZYŃSKIEGO 7; utworzona na pocz. l. 90 XX w. w nowo wybudowanym  piętrowym budynku; poradnie specjalistyczne: Kardiologiczna, Neurologiczna, Endokrynologiczna,  Stomatologiczna,  Ginekologiczno-Położnicza,Medycyny Pracy,  Medycyny Sportowej, Gabinet Rehabilitacji; Pracownie: USG (jamy brzusznej, tarczycy, ginekologiczne)
USG Doppler Duplex (UKG-serca, tętnic szyjnych i kręgowych, żył kończyn dolnych), EKG - testów wysiłkowych; parking; 20 lekarzy; kierownicy: m.in. Janusz Jakubowski, Adam Wieczorek, ob. Elżbieta Cyprys.

http://www.bip.spzozmakuszynskiego.timtech.pl

PRZYKOPALNIANA HAŁDA

, zwałowisko kopalni ►HALEMBA-WIREK, przy ul ►ZAPOLSKIEJ GABRIELI eksploatowane od początku istnienia zakładu do 1969;  nieczynne; kolumny, przybierające kształt ostańców (po wybraniu przepalonego kamienia), zazieleniona;  brzozy brodawkowe, topole i osiki; punkt widokowy: (panorama ►KŁODNICY, szyby: ►GRUNWALD I, ► GRUNWALD II).

APK, zesp. Komitet Miejski Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej  Ruda Śl. sygn. 423; http://www.rtpd.eu/pdf/tajemnice.pdf

PRZYLASEK

, nazwa topgraf. , prawdopodobnie z terenu ►HALEMBY; tędy przebiegał jeden z trzech szlaków transportowych węgla  (zob. ►CZARNA SMUGA, ► PROLNA) do ►CARLHÜTTE, wymieniony w► URBARZU ►KOCHŁOWIC z 23.03.1789

B. i A. Podgórscy, Nazwy terenowe i miejscowe w Rudzie Śląskiej : od Abesynii do Żylety : leksykon toponimiczno-ojkonimiczny z antologią tekstów źródłowych, Ruda Śląska, Szczecin : 2014.

PSZCZYŃSKA HALEMBA

, inna nazwa terenu ►STAREJ KUŹNICY (odnotowana przez Ludwika ► MUSIOŁA), wydzielonej w 1802 z ► PSZCZYŃSKIEGO KSIĘSTWA i przyłączonej do ►HALEMBY (zob. ► LABRYGOWIZNA)

B. i A. Podgórscy, Nazwy terenowe i miejscowe w Rudzie Śląskiej : od Abesynii do Żylety : leksykon toponimiczno-ojkonimiczny z antologią tekstów źródłowych, Ruda Śląska, Szczecin :2014.

PSZCZYŃSKIE KSIĘSTWO

wyodrębnione z ►CIESZYŃSKIEGO KSIĘSTWA w l.1517-1525  w wyniku sprzedaży ►PSZCZYŃSKIEJ ZIEMI przez księcia ►KAZIMIERZA II żupanowi spiskiemu ►ALEKSEMU THURZO; w l. 1526-1765.,  P. K. stało się dziedziczną własnością rodziny ►PROMNITZÓW jako ► PSZCZYŃSKIE PAŃSTWO STANOWE 1765, z narzuconą panującą religią luterańską (zob. ►PROTESTANTYZM)   W l. 1765 -1847 rządy książąt ► ANHALT-CÖTHEN; 1847 -1922 (od 1850 dziedziczna własność rodowa) ► HOHBERGÓW; od 1517 (za wyjątkiem l. 1525-1550) do P.K. należała ► STARA KUŹNICA.

Dokument sprzedaży Księstwa Pszczyńskiego z 21 lutego 1517 / z komentarzem Ludwika Musioła ; Pszczyna 1988; H. W. F. Schaeffer,  Kronika Wolnego Państwa Stanowego a od 1827 r. Księstwa Pszczyńskiego /; tł. z niem. rękopisu Bronisława Spyra. Cz. 3, Pszczyna 1998;  H. W. F. Schaeffer, Kronika Wolnego Państwa Stanowego a od 1827 r. Księstwa Pszczyńskiego / Henryk Wilhelm Fryderyk Schaeffer ; tł. z niem. rękopisu Bronisława Spyra. Cz. 1 i 2, Pszczyna 1998.

PSZCZYŃSKI DEKANAT

, powstał ok. 1350 z wydzielenia części parafii dekanatu Oświęcim: pierwotnie w archidiecezji krakowskiej do 1811 w archidiecezji wrocławskiej; obejmował ► WOJCIECHA ŚW. PARAFIĘ W MIKOŁOWIE; w 1847 dał początek ► MIKOŁOWSKIEMU DEKANATOWI.

J.  Myszor, Duszpasterstwo parafialne na Górnym Śląsku w latach 1821-1914 . Katowice 1991.

PSZCZYŃSKIE WOLNE PAŃSTWO STANOWE

, wyodrębniona terytorialnie w l. 1517-1795 cz. Rzeszy Niemieckiej ze stolicą w Pszczynie; rządzona przez magnatów, baronów, hrabiów zwanych panami,  (zob. ►ANHALT-KÖTEN, ►PROMNITZ, ►THURZO) podległych bezpośrednio tylko władzy cesarskiej (z pominięciem  książęcej);  należało do nich 50 wsi (w tym ►STARA KUŹNICA) i 4 miasta: prócz Pszczyny jeszcze Bieruń, ►MIKOŁÓW i Mysłowice. wikipedia

PSZOCIEL ŚLĄSKIEJ GODKI”

, odznaka ustanowiona 9.10.2009 uchwałą ►ZARZĄDU ZWIĄZKU GÓRNOŚLĄSKIEGO KOŁO HALEMBA; w formie otwartej książki w barwach żółtej i niebieskiej (projekt. Bronisław Wątroba); 3 stopnie (brązowa, srebrna, złota); przyznawana osobom zasłużonym w popularyzacji mowy śląskiej i twórcom śląskiej literatury; od II 2010 do 2015 uhonorowano nią 150 osób (stopień brązowy) i 10 (stopień srebrny).

strona internetowa www.zghalemba.

Pierwsi laureaci odznak

PTASIA

, zob. ►ULICE HALEMBY, KŁODNICY I STAREJ KUŹNICY.

PUŁASKIEGO KAZIMIERZA

, ulica w STAREJ KUŹNICY WSCHODNIEJ; 0,5 km dług., przebieg południkowy; przed  1960 Marcelego Nowotki; firmy budowlana; biuro  wędzarnia ryb, odcinek szlak turystyczny (KRAWĘDZIOWY SZLAK GOP), pd. strona zalesiona.

; B. Kopiec Ruda Śląska: zarys dziejów. Cz. 3, Kochłowice, Bykowina, Halemba, Kłodnica, Stara Kuźnica, Wirek. Ruda, 2009.

PUPEK Jakub

, mistrz kuźniczy z Olesna; do 1520 właściciel ►KUŹNICY STAREJ; zrzekł się praw do niej na rzecz Wojtka NYKI.

H. Buszman, Z dziejów obecnej dzielnicy Halemby w okresie od 1451 do 1805, Wiadomości Rudzkie 1996, nr 5.

PUSTELNIA

Drewniana chatka stojąca w XVII w.  w ► HALEMBSKIM LESIE przy ►KOCHŁOWICKIEJ DRODZE (okolice Linii Wysokiego Napięcia), zamieszkała przez ►PUSTELNIKA; po jego śmierci rozebrana;  materiał posłużył pod budowę pierwszej szkoły w ► KOCHŁOWICACH; miejsce to oznaczono na najstarszych mapach; później aż do końca l. 30. XX w. kapliczka   przydrożna (zob. ► KAPLICZKA W LESIE HALEMBSKIM).
http://www.rtpd.eu/pdf/tajemnice.pdf

PUSTELNIK

,na wpół legendarna postać świętobliwego starca, zamieszkałego w XVII w. w drewnianej chatce (oznaczonej na najstarszych mapach), przy ►KOCHŁOWICKIEJ DRODZE (okolice Linii Wysokiego Napięcia); w  okresie reformacji wspomagał wiernych m.in. zamawianymi modlitwami podczas pogrzebów. (zob. też ►PUSTELNIA).

http://www.rtpd.eu/pdf/tajemnice.pdf

PUSTKI

, wolne gospodarstwa, powstałe po ucieczkach CHŁOPÓW do innego pana zwłaszcza przez KMIECI; w KŁODNICY odnotowano w XVIII w trzy przypadki p.; dwa na gospodarstwach kmiecych, jeden na zagrodniczych )zob. ZAGRODNICY). Łącznie obszar p. w Kłodnicy wynosił 43 morgi).

A. Koziołek, Kochłowice i Kłodnica, Nowa Wieś, Bykowina, Halemba oraz Stara Kuźnica, masynop. w Śląskim Seminarium Duchownym w Katowicach.

PYKA  Henryk

(٭3.12.1901, Pawłów-†27.07.1941, Dachau); powstaniec śląski, uczestnik walk  w czasie wojny pol.-niem. 1939; aresztowany 2.10.1939, przebywał kolejno w więzieniu w Opawie, obozach koncentracyjnych w: Oranienburgu, Mauthausen  i Dachau, gdzie zginął na szubienicy (wg. J.S. Dworaka, rozstrzelany); zięć Jana ► BURKA (mąż Moniki-pierwszej pol. naczelniczki ►POCZTY w HALEMBIE), szwagier Tadeusza ►BURKA. Mieszkał przy ul ►TRZECIEGO MAJA 60.

APK, zesp. Śląski Instytut Naukowy Katowice, Spis zdawczo-odbiorczy 1, sygn. 2364; BŚl. Zbiory Specjalne, sygn. R. 1041 III.

PYKA Wilhelm

(*24.12.1912, Halemba-†27.08.1979, Ruda Śl. - Bielszowice), piłkarz ►ODDZIAŁU MŁODZIEŻY POWSTAŃCZEJ W HALEMBIE. Osiągnięcia: 2(2-0-0) medale Mistrzostw Śląska OMP 1 m (1936, 1938) w► PIŁCE NOŻNEJ. Pochowany na cmentarzu parafialnym w Rudzie Śl. Bielszowice.

T.Wawoczny, Leksykon piłkarzy GKS Grunwald Ruda Śląska, Ruda Śląska 2005.

Pyka Wilhelm

 

 

 

 

. Prześlij wiadomość.

 

 

ABCDEFGHIJKLŁMNOPRSŚTUVWZŹŻ

 

Poprawiony: wtorek, 30 sierpnia 2016 20:24