MAŁY LEKSYKON HALEMBSKI

 

ABCDEFGHIJKLŁMNOPRSŚTUVWZŹŻ

 

L

 

 

LABRYGA Franciszek

(*9.10.1813, Stara Kuźnica-†5.02.1892, Stara Kuźnica), krawiec, mieszkaniec niewielkiego skrawka ►STAREJ KUŹNICY (► LABRYGOWIZNA), należącej do ►HALEMBY; pod koniec l.80. XX w. właściciel 3 gospód (Górne Hajduki, Huta Antonina, Stara Kuźnica); zał. Spółki Krawieckiej Scholtys & L. fundator ► MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ KOŚCIOŁA W HALEMBIE, 3 ołtarzy z obrazami i figurami świętych, Drogi Krzyżowej. Pochowany obok kościoła wraz z żoną Marią; w kaplicy Miłosierdzia Bożego epitafium poświęcone małżeństwu L. (zob. ►MIEJSCA UPAMIĘTNIONE W HALEMBIE, KŁODNICY, STAREJ KUŹNICY).
APK zesp. Landratura Katowice, sygn. 129; A.Brzezina [i in.] Halemba. historia i teraźniejszość parafii Matki Boskiej Różańcowej, Ruda Śląska 1997.

Kaplica dobudowano w 1969 r na miejscu grobów fundatorów

LABRYGA & SCHOLTYS GESSELSCHAFT

, spółka akcyjna zarejestrowana w Sądzie Rejonowym w Mikołowie, zał.: Franciszek LABRYGA, Karl SCHOLTYS z siedzibą w domu Scholtysa (PASZKOWE) w STAREJ KUŹNICY; pierwsza wzmianka w 1900; skupiała 10-12 miejscowych krawców (m.in. F. Labryga, K. Scholtyss, Franciszek Wilczek, Johann Frey, Józef Tomanek, Tomasz Pustelnik, Wojciech i Wiktor Gerlaczkowie, K. Hanuszkiewicz), posiadających pracownie w domu Scholtysa; ok. 1922 po wyjeździe jedynego właściciela do Niemiec stała się z punktu widzenia prawa nieczynną. Wykreślona z rejestru w 1940.

Inf. Róży Całus.

LABRYGOWIZNA

, własność rodu Labryga w ►STAREJ KUŹNICY; położona bezpośrednio nad pd. brzegiem ►KŁODNICY; w 1810 za zgodą księcia pszczyńskiego teren ten został przyłączony do ►HALEMBY; L. sięgała od ►GOŚCIŃCA do ► HUTNICZEGO STAWU; najbardziej znanym właścicielem tego terenu był Franciszek► LABRYGA

APKat., szkic sytuacyjny centrum Halemby z 1873 r. w   zesp. Landratura Katowicka; P. Noparlik, Charakterystyka granic lokacyjnej  wsi Kochłowice, Rudzki Rocznik Muzealny 2008, Ruda Śl. 2009.

LACH

, pseud. niepodległościowy  ►LEXA Pawła ks..

LANDRATURA PSZCZYŃSKA

,władza polityczno-administracyjna; utworzona (1742) przez państwo pruskie po jego aneksji Górnego Śląska obejmowała PSZCZYŃSKI POWIAT. Powołanie l. miało na celu ograniczenie praw i przywilejów feudalnych właścicieli ziemskich. Pierwsi landraci pszczyńscy nie rezydowali w Pszczynie, ale w swoich dziedzicznych posiadłościach. Najwcześniejsza instrukcja określająca kompetencje landratur na Śląsku została wydana 20.03.1743 przez Kamerę Domen i Wojny we Wrocławiu. Ustawą o ustroju powiatowym (1872) uległy likwidacji w dobrach rycerskich na Śląsku uprawnienia w zakresie reprezentacji stanowych, władzy policyjnej, nadzoru nad administracją gmin wiejskich, funkcję wójta związaną z posiadaniem określonych gruntów. Gminy zyskały prawo wyboru swoich wójtów i ławników spośród własnych kandydatów, zatwierdzanych przez landrata. Funkcje o charakterze policyjnym przejęły okręgi urzędowe. W powiatach powoływano 3 odrębne związki wyborcze, uprawnione do wyboru swoich reprezentantów do sejmiku powiatowego. Funkcje administratora powiatu sprawował wydział powiatowy. Od 1881 poszczególne powiaty tworzyły związki komunalne o funkcjach samorządowych. Powiat dzielił się na okręgi urzędowe, obejmujące kilka gmin i obszarów dworskich. Na czele powiatu, jako przedstawiciel władzy państwowej, stał landrat, mianowany przez króla na wniosek sejmiku powiatowego. Prowadził on agendy administracji państwowej, pełnił funkcje przewodniczącego sejmiku i wydziału powiatowego, nadzorował działalność policji w okręgach urzędowych, gminach i obszarach dworskich. L. P działała do 1922.
APK, OT Pszczyna, wstęp do inwentarza Starostwo Pszczyńskie.

LASY

W sensie prawnym (zgodnie z ustawą o l.z 1991) l. jest grunt o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha, pokryty roślinnością leśną (uprawami leśnymi) – drzewami i krzewami oraz runem leśnym – lub przejściowo jej pozbawiony. W sensie prawnym do lasu należą także grunty związane z gospodarką leśną, zajęte pod wykorzystywane dla potrzeb gospodarki leśnej: budynki i budowle, urządzenia melioracji wodnych, linie podziału przestrzennego lasu, drogi leśne, tereny pod liniami energetycznymi, szkółki leśne, miejsca składowania drewna, a także wykorzystywane na parkingi leśne i urządzenia turystyczne.

Historia: najstarszy obszar  leśny w obrębie HALEMBY ►LUBNIOWSKA PUSZCZA, od końca XIV w. była eksploatowana pod budowę ►KUŹNICY  STAREJ i powstających osad ►STARA KUŹNICA ►PANEWNIKI, ►KOKOCINIEC, ►WYMYSŁÓW; od XVIII w. wprowadzenie planowej gospodarki leśnej w dobrach pszczyńskich przez ►FRYDERYKA ERDMANNA ANHALT KÖETHEN. Z ludowej onomastyki wzięły  nazwy rewiry leśne tego kompleksu ►GRZIBOWKA ►PANIOK. Sięgały one wsch. brzegu Po zach. stronie do XVIII w. rozciągał się Bór, w jego obrębie powstały: Nowa Wieś (► BOROWA WIEŚ), kolonie: ►LEŚNA, ►PIASKOWA.    Dostępne źródła milczą na temat najwcześniejszego zalesienia ►KOCHŁOWIC; dopiero po wyeksploatowaniu ►KAMIENIOŁOMÓW, obszar tzw. ►KAMINSKIEJ GURY (zob. też ►SKÓRKI) zajął ►HALEMBSKI LAS (w l. 30 XX w. tzw. ► WYCIĘTE), po zakończeniu ►DRUGIEJ WOJNY ŚWIATOWEJ przez wiele dziesiątków lat odbudowywany. Pod względem administracyjno-prawnym do 1922 l. wchodziły w obręb ►DWORSKICH OBSZARÓW i należały bezpośrednio do książąt pszczyńskich i ►HENCKEL VON DONNERSMARCKÓW; l.1924-1945 wszystkie lasy należały do gmin; po 1945 upaństwowione  ich strukturę tworzyły nadleśnictwa (zob. ►NADLEŚNICTWO ►PANEWNIKI, ► NADLEŚNICTWO ►ŚMIŁOWICE, ►NADLEŚNICTWO KATOWICE).

Obecnie l. w obrębie Halemby obejmują obszar 600 ha. Największy  300 ha kompleks obejmuje teren po obydwóch  stronach do Śmiłowic

W l. dominuje sosna zwyczajna (w podszyciu z jeżynami, malinami, orlicą pospolitą); drzewostany liściaste (klon zwyczajny, dąb czerwony, robinia biała, topola berlińska) występują na terenach poprzemysłowych (►ELEKTROWNIA HALEMBA); bory z rozległymi połaciami sosny i brzozy zwisłej w domieszce z runem mszystym (borówki czernica, brusznica) rozciągają się pomiędzy JAMNY DOLINĄ a pd-wsch. granicą gminy po Lasy Panewnickie); torfowisko wysokie (Stara Kuźnica), z bagnem zwyczajnym, borówką bagienną, wełnianką pochwowatą, żurawiną błotną; torfowiska niskie (w obrębie rz. Kłodnicy) z bobrkiem trójlistnym, wełnianką wąskolistną; łęgi jesionowe-olszynowe z olszą czarną w Dolinie Kłodnicy i Jamny; trzcinowiska w miejscu dawnych stawów; pozostałości lasów 100 letnich na        ►KĄTACH (niebieski szlak turystyczny w pobliżu granicy z Mikołowem); obfitość grzybów (zwłaszcza na wsch. od Starej Kuźnicy  z rzadko występującym w Polsce gatunkiem – świecznicą rozgałęzioną. Ogółem na terenie l. w obrębie Halemby, Kłodnicy i Starej Kuźnicy wartych uwagi jest 10 gatunków grzybów, 76 gatunków roślin naczyniowych; 3 gatunki bezkręgowców i stawonogów (tygrzyk paskowany,  motyle: paź królowej,  , pokłonnik osinowiec);  5 gatunków płazów (traszka grzebieniasta, ropuchy: szara, zielona, rzekotka drzewna: 5 gatunków gadów (jaszczurka żyworodna, zwinka, padalec, zaskroniec,  żmija zygzakowata) , 22 gatunków ptaków (brzęczka, cyranka dzięcioł zielony, zielonosiwy, gąsiorek, kląskawka, krętogłów, kuropatwa, lerka,  łabędź niemy,  myszołów, perkozek,  perkozy: dwuczuby, rdzawoszyi; pleszka, pliszka  żółta, pustułka, brodziec samotny, trzciniak, trzcinniczek, turkawka, zimorodek, sójka, 13 ssaków   ( ryjówka aksamitna, kret, jeż wschodni, łasica, tchórz, dzik, jeleń, lis, kuna, sarna, wiewiórka, zając; na terenach l. występują antropogeniczne niecki wodne-, stawy i oczka wodne; rozwój turystyki związanej z szlakami turystyczne pieszymi, rowerowymi (gł.w ST. Kuźnicy), i rowerowe; wędkarstwa, łowiectwa;   największym zagrożeniem są pożary

B. M. Buszman, J.Drobnik, J. P. Buszman. Tereny leśne Rudy Śląskiej P. Pisarek, Był Las „Gazeta Lokalna” 1998,  nr 2.

LATOCHA Antoni

(21.08.1921, Bieruń Nowy-†5.12.1988, Ruda Śląska), pseud. „Eda”, harcerz-czł. Drużyny Skautów Wodnych w Bieruniu Nowym; nowicjusz Zgromadzenia Ducha Św. w Puszczykówku; dobrowolny więzień obozów koncentracyjnych Buchenwald (1940) i Dachau (1940-1945), zastąpił ks. Edwarda Mikołajczyka; wykonał w obozie monstrancję metalowo-drewnianą (pośw. 1941 przez bp. Michała Kozala)-  obecnie w Skarbcu na Jasnej Górze; po oswobodzeniu z obozu koncentracyjnego-absolwent Seminarium Nauczycielskiego  w Wągrowcu, nauczyciel wychowania technicznego, zamieszkał na Osiedlu ►HALEMBA II; pochowany na ► CMENTARZU KOMUNALNYM W HALEMBIE.

A. Grajewski, Pójdę za ciebie, „Gość  Niedzielny” 2010, r 51-52.;  Inskrypcja nagrobkowa na cmentarzu parafialnym w Halembie.

Antoni Latocha po wyzwoleniu – na Jasnej górze z monstrancja wykonana w Dachau

LECZNICTWO

, jedynymi osobami na terenie HALEMBY, KŁODNICY i STAREJ KUŹNICY były akuszerki; źródła z l. 20. XX w. wymieniają trzy nazwiska (Katarzyna Węgrzyk, Emilia Mierzwa, Ema Makselon); nie było żadnych instytucji; do końca l. 40. XX w. mieszkańcy tych miejscowości korzystali z usług medycznych i farmaceutycznych opłacanych przez GMINY w sąsiednich miejscowościach Szpitalu Spółki Brackiej wBIELSZOWICACH, Szpitalu Hutniczym w WIRKU, a także u OO Bonifratrów w Bogucicach; ks. Paweł LEX leczył się także w uzdrowisku Jastrząb (obecnie Jastrzębie Zdrój), mieszkańcy Starej Kuźnicy także w MIKOŁOWIE; lekarzami dla bezrobotnych byli: dr.: Florian Ogan, Zenneg, Hertwig, Gammrschlag; jeszcze przed PIERWSZĄ WOJNĄ ŚWIATOWĄ wprowadzono obowiązkowe szczepienia dzieci szkolnych, kontynuowane przed DRUGĄ WOJNĄ ŚWIATOWĄ (m.in. dr Kazimierz Kujawski) przez lekarza powiatowego w 1948 utworzona została Gminna IZBA MATKI I DZIECKA; komisja zdrowia funkcjonowała przy Gminnej Radzie Narodowej w Halembie (przewodniczący Paweł PICHLAK) pierwszm lekarzem został Michał KOŁOCZEK; w l.50. XX w. w budynku GMINY została utworzona przychodnia rejonowa (ogólnolekarska ,stomatologiczna oraz pokoje pielęgniarek) obejmująca teren dz. HALEMBA; w 1965 powstała pierwsza APTEKA; wraz z rozwojem przemysłu – sieć przychodni zakładowych (Poradnie Leczniczo-Zapobiegawcze dla ELEKTROWNI HALEMBA w hotelu robotniczym przy ul PIERWSZEGO MAJA, SKARGI PIOTRA poradnia dla dzieci w pomieszczeniach Hotelu Robotniczego Kopalni Halemba –Wirek (1967) przy Ul. KŁODNICKIEJ, od 1968 projekt budowy dzielnicowego centrum zdrowia; od II poł. l.70 XX w. do pocz. l.90 XX w. rolę przychodni rejonowej odgrywał obiekt na ul. SOLIDARNOŚCI, obok niej w l. 90 XX w. powstała PRZYCHODNIA REJONOWA W HALEMBIE I; w l. 80 XX w. rozpoczęła działalność WETERYNARYJNA PRZYCHODNIA, w okresie transformacji ustrojowej powstały przychodnie niepubliczne: m.in. ►MED.-DENTAL, ► PANACEUM, UNI-MED., WESOŁY ZĄBEK; lekarze: Marian Aleksa, Kazimierz Gayczak, Bogdan Jakubowski, Wiktoria Lipowczyk, Jan Mucha, Bernard ►SERŻYSKO, Adam Wieczorek, kilku lekarzy z► HALEMBY, KŁODNICY I STAREJ KUŹNICY wyemigrowało zagranicę; stowarzyszeniem społecznym było KOŁO POLSKIEGO CZERWONEGO KRZYŻA

APK, zesp.: Wydział Powiatowy Katowice, sygn. 478; Powiatowa Rada Narodowa Katowice, sygn. 26, A. Morcinek Spis lekarzy, lekarzy-specjalistów, lek[arzy]-dentystów, techników-dentystów, położnych, szpitali, aptek, kas chorych, ośrodków zdrowia i zakładów opiekuńczych województwa śląskiego Katowice : [b.w.], 1939.

LEKKOATLETYKA

, dyscyplina sportu; przed wybuchem ►DRUGIEJ WOJNY ŚWIATOWEJ uprawiana w gnieździe ►TOWARZYSTWA GIMNASTYCZNEGO SOKÓŁ HALEMBA, ►KATOLICKIM STOWARZYSZENIU MŁODZIEŻY HALEMBA i ODDZIALE MŁODZIEŻY POWSTAŃCZEJ HALEMBA; wyniki na miarę lokalną; najbardziej znanym halembskim lekkoatletą był Paweł ►KOZUBEK; w okresie ludowej Polski oficjalnie l. nie była w programie żadnego halembskiego klubu sportowego; w l. 60-80 XX w.urządzenia l. miał ► STADION GKS GRUNWALD RUDA ŚLĄSKA, do odrodzenia dyscypliny w XXI w, przyczynił się Henryk Kopeć i przeniesiona z Nowego Bytomia do ► SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 15 sekcja l. (►POGOŃ RUDA ŚLĄSKA).

Zawody lekkoatletyczne,  dyplom nagroda I w  biegu ulicznym (1950) dla Stanisława Kiermesa

Proporczyk Zawodów Lekkoatletycznych V Bieg Pokoju (1987)

LEŚNA

, ulica dł. ok. 400 m. na terenie osiedla ►LEŚNA; przebieg złożony►BOŻEGO NARODZENIA KOMPLEKS SAKRALNY, warsztat samochodowy, bar piwny, placówki handlowe, usługi fryzjerskie, biuro porad prawnych; działalność szkoły języka angielskiego.

B. Kopiec Ruda Śląska: zarys dziejów. Cz. 3, Kochłowice, Bykowina, Halemba, Kłodnica, Stara Kuźnica, Wirek. Ruda, 2009.
LEŚNA

, ulica; w okresie międzywojennym i w 1945 ►PODLASKA ULICA.

LEŚNA KOLONIA

Figlus Kolonia, Szubertowizna, osiedle złożone z kilku domostw, historycznie związana z ►BOROWĄ WSIĄ (w jej pn.-wsch. cz.), na brzegu cieku wodnego (w rejonie ul. ►BOROWEJ i ►LEŚNEJ), l. dopł. ►KŁODNICY; do 1930 pod względem parafialnym należała do ►MIKOŁAJA ŚW. PARAFII W PRZYSZOWICACH, do 1980 do ►MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ PARAFII W HALEMBIE, współcześnie do► BOŻEGO NARODZENIA PARAFII W HALEMBIE II; pod względem administracyjnym – uchwałą Rady Państwa od poł. l. 70. XX w. należy do► RUDY ŚLĄSKIEJ.

P. Noparlik, Historia szkoły w Mikołowie-Borowej Wsi na tle dziejów miejscowości Mikołów, 2009.

 

Fragment ul.Leśnej - lata 80 XX w.

Zdjęcia M.Goleśny kliknij tutaj

LEŚNY PAS OCHRONNY GOP – określenie pasma leśnego otaczającego Górnośląski Okręg Przemysłowy; utw. Uchwałą Komitetu Ekonomicznego Rady Ministrów nr 196/68 z 28.06.68, celem rekreacyjnego wykorzystania i prawidłowego zagospodarowania terenu w oparciu o zasady powszechności wypoczynku, (z wykluczeniem wypoczynku pobytowego), wypoczynku racjonalnego na 3-6 tys. osób; kąpieliska, tereny plażowe, sportowe (gry małe), zabaw dziecięcych; z  zapleczem gastronomicznym i sanitarnym; jedną ze struktur LPO GOP był  ośr. Halemba –jako ośr. A.1. leśno-parkowy dla 6 tys. osób ponad 15 ha z kąpieliskiem, dużym parkingiem, stałymi miejscami gastronomicznymi z urządzeniami podstawowymi tereny do gier małych, zabaw dziecięcych kiosków spożywczych  i ruchu urządzeń sanitarnych  bez bazy noclegowej, przebudową drzewostanu. Przy drodze do Orzesza; w poł. l. 70 XX w. ośrodek ► BORÓWKA

Informacja w sprawie wypoczynkowego wykorzystania leśnego pasa GOP , Katowice 1969.

LEX PAWEŁ

(15.07.1869, Sułków k. Głubczyc.-3.11. 1937, Godula), dziekan, proboszcz w Halembie absolwent szkoły w Baborowie, gimnazjum w Głubczycach, Od 1896 na studiach teologicznych w Monachium, kontynuowanych na Wydziale Teologicznym Katolickiego Uniwersytetu Wrocławskiego, (wiceprezes i bibliotekarz Towarzystwa Akademików Górnoślązaków, czł. Kółka Polskiego). Po święceniach kapłańskich (23.06.1900 we Wrocławiu) był duszpasterzem w parafiach: Bożego Ciała w Kończycach k. Zabrza i ► TRÓJCY PRZENAJŚWIĘTSZEJ W KOCHŁOWICACH, od 1903 został mianowany kuratusem, od 1907 proboszczem ►MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ PARAFII w HALEMBIE (Budowniczy probostwa). W 1923 doprowadził do przyłączenia z ►STAREJ KUŹNICY do parafii Matki Boskiej Różańcowej w Halembie; od 1925 piastował następujące funkcje: członka komisji Consilium Vigilantiae, wicedziekana, a potem dziekana ►KRÓLEWSKOHUCKIEGO DEKANATU, ►KOCHŁOWICKIEGO DEKANATU (1931-1937). Działacz narodowy: zał. 1905 ►MĘŻÓW I MŁODZIEŃCÓW KONGREGACJI, przeciwstawnej założonej wówczas niem. organizacji SPIELVEREIN  Od 1919 oficer ►POLSKIEJ ORGANIZACJI WOJSKOWEJ GÓRNEGO ŚLĄSKA (przez wiele  miesięcy ukrywał się),  uczestnik I i III powstania;  Organizator wiele towarzystw pol.: gniazda ►TOWARZYSTWA GIMNASTYCZNEGO SOKÓŁ m.in był prezesem ► POLSKIEGO CZERWONEGO KRZYŻA, stworzył podwaliny ruchu sportowego, Klubu Sportowego ►GWIAZDA” w Halembie. Był pionierem tenisa stołowego, uprawianego w ► STOWARZYSZENIU MŁODZIEŻY POLSKIEJ. W uznaniu zasług otrzymał Krzyż na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi, Order Polonia Restituta i odznaczenie papieskie „Pro Ecclesia et Pontifice”. Pochowany na ► CMENTARZU PARAFIALNYM W HALEMBIE.

AKAD Kat. Księgi pogrzebowe Matki Boskiej Różańcowej Paerafii w Halembie;  A.Steuer, Lex Paweł (1869-1937), w: Słownik biograficzny katolickiego duchowieństwa śląskiego XIX i XX wieku / pod red. Mieczysława Patera Katowice 1996, A.Steuer, Z dziejów rudzkiego sportu, Ruda Śl. 2004.

LEX PAWEŁ(l.30 XX w.)

 


LEX PAWEŁ KSIĘDZA ULICA

, w okresie międzywojennym i do 1961 ul. Szkolna; 1961-1989 Fryderyka Engelsa; ok. 0,4 km dług.; SZKOŁA PODSTAWOWA NR 24 IM. POWSTAŃCÓW ŚLĄSKICH, GIMNAZJUM NR 8 IM. STANISŁAWA LIGONIA; Centrum Zabawy i Edukacji Hokus-Pokus (zob. PRZEDSZKOLNE PLACÓWKI), BOISKA SPORTOWE, placówka handlowa Lewiatan (zob. HANDEL); siedziby organizacji i stowarzyszeń: GWAREK, CHORZOWSKI KLUB KARATE, ZWIĄZEK GÓRNOŚLĄSKI KOŁO HALEMBA; mieszkańcy: Jan KOZUB, Lucjan KRZYSZTECZKO, Alfons KUCZERA, Jan PANCZEK.

B. Kopiec Ruda Śląska: zarys dziejów. Cz. 3, Kochłowice, Bykowina, Halemba, Kłodnica, Stara Kuźnica, Wirek. Ruda, 2009.

Ul.Lexa Pawła (l.30 XX w)

LIGA OBRONY KRAJU

, organizacja paramilitarna, początkowo oddział zakładowy Ligi Przyjaciół Żołnierza, zał. 1959; w strukturach Oddział Samoobrony Terytorialnej (22.07.66) – drugi na terenie Rudy Śl.,  Klub Oficerów Rezerwy, oddział przy ► ZASADNICZEJ SZKOLE GÓRNICZEJ KOPALNI HALEMBA;  10 sekcji specjalistycznych: ochrony porządku, sanitarna, przeciwpożarowa, schronowa, ratownictwa technicznego, odkażania, dezaktywacji, weterynaryjna, kolejowa, transportu;  oraz sportowych : motorowa, strzelecka; żeglarska z bazą w ►CZECHOWICACH, sekcja modelarska zadania: spartakiady strzeleckie, kursy samochodowe, żeglarskie,  nauka pływania, pokazy modelarskie, szkolenie przedpoborowych ; dysponował bronią (wiatrówki, karabiny kbks, amunicja) organizator kursów motorowych,; budował strzelnicę; podlegały jej straże pożarne; udział w budowie Ośrodków Wypoczynkowych: ► CZECHOWICE,  ► ZDEBEL,  obecnie działalność LOK w Halembie (siedziba przy ul ►KŁODNICKIEJ) ogranicza  się do organizacji kursów samochodowych; prezesi inż. Mikołajczyk, Czesław Misała, Eugeniusz Kuczka.

APK, zesp. PZPR Ruda Śl., 417, 426. 427; L. Kuś, R.Marek, 10 lat Kopalni Węgla Kamiennego "Halemba" : Ruda Śląska, [b.m.] lipiec 1967 r.

LIGOCKA

, ulica w ►STAREJ KUŹNICY WSCHODNIEJ, dł. ok. 0,6 km; układ równoleżnikowy; bocznica ►PONIATOWSKIEGO JÓZEFA ULICY, prowadzi do ► JAMNY; stary trakt łączący ►STARĄ KUŹNICĘ z ►PANEWNIKAMI, studio Grafiki i Reklamy; zachowane dawne budownictwo wiejskie; w zach. cz. u wylotu ► KRZYŻ NA SKRZYŻOWANIU ULIC ►PONIATOWSKIEGO JÓZEFA I L.

B. Kopiec Ruda Śląska: zarys dziejów. Cz. 3, Kochłowice, Bykowina, Halemba, Kłodnica, Stara Kuźnica, Wirek. Ruda, 2009.

LIGONIA Juliusza

nazwa ulicy ►NOWY ŚWIAT.

B. Kopiec Ruda Śląska: zarys dziejów. Cz. 3, Kochłowice, Bykowina, Halemba, Kłodnica, Stara Kuźnica, Wirek. Ruda, 2009. , w l.30 XX w.

LINDNER Gerard

(*1.10.1909, Huta Antonia – ob. Wirek – †20.01.1998, Drap  la Trinite Francja), piłkarz i lekkoatleta w ►ODDZIALE MŁODZIEŻY POWSTAŃCZEJ W HALEMBIE;  od 1939 na emigracji we Francji; osiągnięcia: 2 (2-0-0) medali w mistrzostwach OMP woj. Śląskiego 1 m (1936, 1938) w piłce nożnej, 1(1-0-0) medal w lekkoatletyce: 1 m. (1935) w biegu na przełaj.

Lit. T. Wawoczny, Leksykon piłkarzy GKS Grunwald Ruda Śląska, Ruda Śląska 2005.

Lindner Gerard

LIPOK Jakub

(*1.10.1901, Adamowice k. Strzelec Opol.-21.02.1982, Ruda Śl.), górnik kopalni „Walenty Wawel” ;śpiewok, kościelny:  w parafiach św. Józefa, i ►MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ W HALEMBIE.

A. Brzeziny, Jakub Lipok , śpiewok i kościelny “Paciorki Nadziei” 2002, nr 1-2.

LIPOWCZYK Jan

(*11.06.1910, Wanne k. Gelsenkirchen -†22.04.1987, Ruda Śląska), nauczyciel; abs. Gimazjum nauczycielskiego w Rawiczu; do 1931 w Szkole Powszechnej w Wielkich Hajdukach, od 1932 w Halembie, od 1938 kierownik Szkoły w ► KŁODNICY i w l. 1945-1971; słuchacz Wolnej Wszechnicy Polskiej; działacz społeczny-w ►POLSKIM ZWIĄZKU ZACHODNIM, ►ZWIĄZKU REZERWISTÓW,  kierownik Gminnego ►KOMITETU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PRZYSPOSOBIENIA WOJSKOWEGO na Halembę,  w 1938 prowadził ►BIBLIOTEKĘ ►TOWARZYSTWA CZYTELNI LUDOWYCH W KŁODNICY; w  1939 odpowiedzialny za ewakuację wojenną mieszkańców ►KŁODNICY; działacz sportowy  w 1945 współzałożyciel KS ►UNIA KŁODNICA,     w 1949 prezes; sekretarz Komitetu Budowy ►PODWYŻSZENIA KRZYŻA ŚW. W KŁODNICY KOŚCIOŁA; członek Miejskiego Komitetu Kultury Fizycznej i Turystyki w Rudzie Śląskiej. Pochowany na ►CMENTARZU PARAFIALNYM W KŁODNICY.

AKAD Kat., akta lokalne sygn. 1000; APK, zesp. UWŚl. OP, akta osobowe; A. Steuer: Z dziejów kultury fizycznej w Halembie (1905-2003). Rudzki Rocznik Muzealny 2002.


LISSEN HAMMER

, zlatynizowana nazwa odnotowana w ►URBARZU BYTOMSKIM z 1532 na określenie pierwotnego miejsca lokalizacji ►HALEMBSKIEJ KUŹNICY, przytoczona przez ►KNIE (1830); niewykluczone, że jest to najstarsza nazwa miejsca osadniczego w średniowiecznych KOCHŁOWICACH, na którym powstała HALEMBA

AP Wrocław, zesp. : Księstwo Opolsko-Raciborskie, sygn., 151; Knie J.G. Alphabetisch-statistisch-topographische Uebersicht aller Dorfer, Flecken, Stadt und andern Orte der Konigl. Preuss. Provinz Schlesien, mit Einschluss des ganzen jetzt zur Provinz gehorenden Markgrafthus Ober-Lausitz, und der Grafschaft Glatz, nebst beigefugter Nachweisung von der Eintheilung des Landes nach den verschiedenen Zweigen der Civil-Verwaltung mit drei besonderen Tabellen Breslau 1830;

LISZKA Ryszard

(*2.02.1912, Bielszowice-†17.02.1986, Ruda Śl.), działacz turyst.; członek (od 1960), przewodniczący Komisji Rewizyjnej (1964-1976, 1984-1986), skarbnik (1976-1980) ►POLSKIEGO TOWARZYSTWA TURYSTYCZNO-KRAJOZNAWCZEGO ODDZIAŁU PRZY KOPALNI HALEMBA; wiceprezes oddz. Miejskiego w Rudzie Śl., współorganizator wielu  imprez zwł. Rajdów Górskich w kole i oddziale. Złota Odznaka Honorowa PTTK. Pochowany na  ►CMENTARZU KOMUNALNYM W HALEMBIE.

A. Ratka, Turystyka i krajoznawstwo w Rudzie Śląskiej w latach 1924 – 1993. Ruda Śl. 1993.

LOSKOT Stanisław (1.04.1895, Halemba-?), kombatant I wojny świat.; II powstania śląskiego (uczestnik ataku na Siemianowice); w III powstaniu śląskim szeregowy VII komp. Baon II; działacz Związku Powstańców Śląskich (1932-39), więzień obozu koncentracyjnego Papenburg (1939-42), Zw. Inwalidów Wojennych, Zw. Weteranów . Powstań Śląskich;  radny gminy Halemba.

APK zesp. ZBOWiD ZO sygn. 616

LUBNIOWSKA PUSZCZA

, teren osadniczy w ►OPAWSKO-RACIBORSKIM KSIĘSTWIE, sięgający pd. brzegu ►KŁODNICY i ►ŚMIŁOWIC; 1.05.1396 książęta ►JAN ŻELAZNY i ►MIKOŁAJ IV nadali to miejsce mistrzowi ►HENRYKOWI na założenie kuźnicy z osadą zwaną później ►KUŹNICĄ STARĄ.i kościołem, ►.FOLWARKIEM i ►.GORZELNIĄ

B. Kopiec Ruda Śląska: zarys dziejów. Cz. 3, Kochłowice, Bykowina, Halemba, Kłodnica, Stara Kuźnica, Wirek. Ruda, 2009.

LUBOSIKA JERZEGO ULICA

, do 1990 nazwa ulicy ►GRABOWEJ

B. Kopiec Ruda Śląska: zarys dziejów. Cz. 3, Kochłowice, Bykowina, Halemba, Kłodnica, Stara Kuźnica, Wirek. Ruda, 2009.

LUDOWE

, kino w ►HALEMBIE, podległe Wojewódzkiemu Zarządowi Kin w Katowicach, czynne od 1950, zlokalizowane w dawnej restauracji Zimnego przy ► PIERWSZEGO MAJA ULICY nr 39; 202 miejsce 668 seansów, 38,8 tys. widzów (1968), zakończyło działalność w końcu l. 80 XX w.; w l. 90. XX w. bar U Miśków, obecnie sklep sieci ►ŻABKA.

APK, zsep. Miejski Urząd Statystyczny Ruda Śl, sygn., 616; B. Kopiec Ruda Śląska: zarys dziejów. Cz. 3, Kochłowice, Bykowina, Halemba, Kłodnica, Stara Kuźnica, Wirek. Ruda, 2009.


LUDWIK ANHALT -KÖTHEN,

(*16.07.1783, Pszczyna-†5.11.1841, Pszczyna), książę Saksonii, hrabia askański, ks. pszczyński (1830-1841); wydzierżawił nierentowne pastwiska w ► FOLWARKU STAREJ KUŹNICY, umożliwił powstanie składu wódek (zob. ►GORZELNIA W STAREJ KUŹNICY) Altmana (1835); uregulował stosunki w kościele ewangelickim- przyłączył ►STARĄ KUŹNICĘ do ►ZBORU EWANGELICKIEGO W MIKOŁOWIE; reorganizator gospodarki leśnej (1832)

H.W.F.Schaeffer, Kronika Wolnego Państwa Stanowego a od 1827 r. Księstwa Pszczyńskiego /; tł. z niem. rękopisu Bronisława Spyra. Cz. 1-3, Pszczyna 1998.

LUTNIA

, Chór Mieszany w ►KŁODNICY , zał. I 1946, 51 czł. (1947), 11 występów 1 przedstawienie, 1 udział w zjeździe chórów, rozwiązany (XII 49).

J. Fojcik, Materiały do dziejów ruchu śpiewaczego na Śląsku, Katowice 1961.

LYTRUM

, jedyny legalny sposób regulacji zmiany dworu przez chłopów, w zamian za daninę; z uwagi na nędzę warstw chłopskich praktycznie nie wykonalny. (zob. PUSTKI)
A. Koziołek, Kochłowice i Kłodnica, Nowa Wieś, Bykowina, Halemba oraz Stara Kuźnica, masynop. w Śląskim Seminarium Duchownym w Katowicach.

 

 

 

 

 

 

Prześlij wiadomość.

 

 

ABCDEFGHIJKLŁMNOPRSŚTUVWZŹŻ

 

Poprawiony: czwartek, 10 września 2015 21:01