MAŁY LEKSYKON HALEMBSKI

 

ABCDEFGHIJKLŁMNOPRSŚTUVWZŹŻ

 

H

 

UŻYTE ZNAKI I SKRÓTY

* urodził się

zmarł

odsyłacz

APK Archiwum Państwowe Katowice

czł.  członek

dł. długość

dyw. dywizja

ks. ksiądz

OFM - Franciszkanie

RKS Robotniczy Klub Sportowy

Wlkp. Wielkopolski

tys. tysiąc

zesp. zespół

zob. zobacz

MPJ -  Mistrzostwa Polski Juniorów

MPJM - Mistrzostwa Polski Juniorów Młodszych

 

 

 

HAJNC Dawid

(*13.04.1993, Ruda Śl.-†6.08.2012, Ruda Śl.)

, piłkarz (futsal), repr. Polski (2010), zaw. Clirex Chorzów, Stowarzyszenie Rekreacyjno-Sportowe ►GWIAZDA RUDA ŚLĄSKA (2012), finalista Pucharu Polski (2010), zginął w wypadku samobójczym, pochowany na ►CMENTARZU KOMUNALNYM W HALEMBIE.

Strony internetowe: ligowiec. net; futsalekstraklasa; gwiazda2005.futbolowo; www.srsgwiazda.pl/seniorzy

HALA SPORTOWA MIEJSKIEGO OŚRODKA SPORTU I REKREACJI IM. RUDZKICH  OLIMPIJCZYKÓW

,  obiekt sportowo-rekreacyjny wybudowany 1985 przy ►KŁODNICKIEJ ULICY; 3825 m.² 3 częściowa: w części widowiskowej jednokondygnacyjny z charakterystyczną amfiteatralną widownią na 570 miejsc siedzących. Boisko o wymiarach 22 x 42 m., scena 14 x 3,6 m. ; kawiarnia ►AS, ►STUDIO FITNESS, siłownia;  początkowo w gestii KOPALNI ►HALEMBA-WIREK, od 1990 SPÓŁDZIELNI NASZ DOM; od 1997 Miejskiego Ośrodku  Sportu I Rekreacji W Rudzie Śląskiej; imprezy sportowe rozgrywki o mistrzostwo Polski w ► FUTSALU, gimnastyce artystycznej, ►PIŁCE RĘCZNEJ, zapasach w stylu wolnym (1992), mecz międzypaństwowy w siatkówce kobiet, memoriały Franciszka Kika w boksie, Ryszarda Dworoka w zapasach, rozgrywki o mistrzostwo okręgu w koszykówce, siatkówce (kobiet i mężczyzn), imprezy artystyczne – m.in. BARBÓRKI, z okazji Dnia Kobiet itp.

A. Steuer, Z dziejów  kultury fizycznej w Halembie (1905-2003), w: Rudzki Rocznik Muzealny 2002, Ruda Śl. 2003.

Jerzy Sewina Hala sportowo

Więcej zdjęć tutaj

HALEK Józef

Hallek (*17.12.1886, Halemba- †po 1957 Chorzów ?), powstaniec śląski, w 1919 zaangażowany przy pracach wyborczych; w 1920 w Policji Plebiscytowej APO (kierował transportami broni dla powstańców), czł. Sztabu grupy „Wschód”, oficer broni; przeniesiony do departamentu wojskowego w Szopienicach, po III powstaniu ewakuowany do Mysłowic. Członek Grupy Miejscowej Związku Powstańców Śląskich w Nowej Wsi. Piłkarz KS „Wawel” Nowa Wieś.

APK ZBOWiD sygn. 218.

HALEMBA

, nazwa osady przy ►HALEMBSKIEJ KUŹNICY  (Kochłowickiej Kuźnicy), na prawym brzegu ►KŁODNICY, na terytorium ►KOCHŁOWIC; w jej skład wchodził: ►FOLWARK , ►KARCZMA, zagrody kuźników po raz pierwszy wymieniona bez nazwy w 1451.

B i A. Podgórscy, Nazwy terenowe i miejscowe w Rudzie Śląskiej : od Abesynii do Żylety : leksykon toponimiczno-ojkonimiczny z antologią tekstów źródłowych, Ruda Śląska, Szczecin :2014; A. Mańka , Kronika Kochłowic i okolicy, Bytom 1925.

HALEMBA

, m. położona w pd.-wsch. cz. ►ŚLĄSKIEJ WYŻYNY, na pn. brzegu rz. ► KŁODNICY; jedna z trzech (►H., ► KŁODNICA i ►STARA KUŹNICA), wchodzących w skład► H. (dzielnicy ►RUDA ŚLĄSKA); graniczy z ► WIRKIEM (od pn.), z ► KOCHŁOWICAMI (od wsch.), z ► KŁODNICĄ (na pd. wsch.), ►STARĄ KUŹNICĄ (na pd.-zach.); od pd.zach. i zach. sięga do ul ► Chudowskiej (SZOSA► CHUDÓW-ZABRZE); na pn.-zach. graniczy z ► BIELSZOWICAMI. Osiedla: ►AWARYJNE, ► HALEMBA I, ► KŁODNICKA, ► NOWY ŚWIAT, ►POD LASEM; ważniejsze obiekty: ► MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ KOŚCIÓŁ, budynek dawnej ► GMINY HALEMBSKIEJ, ► PAŁACYK KLASYCYSTYCZNY DONNERMARCKÓW, budynki ► SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM POWSTAŃCÓW ŚLĄSKICH NR 24, ► GIMNAZJUM NR 7 IM STANISŁAWA LIGONIA, ►CMENTARZ KOMUNALNY, ►CMENTARZ PARAFIALNY; ►AQUADROM,► TARGOWISKO, ►WIADUKT KOLEJOWY, LASY ►NADLEŚNICTWA KATOWICE. Historia. pocz. dała ►HALEMBSKA KUŹNICA w ► CIESZYŃSKIM KSIĘSTWIE (► BYTOMSKIM KSIĘSTWIE) na ► KOCHŁOWICKIM OBSZARZE OSADNICZYM i związana z nią osada ►H.; w l.1610-1620 własność Jerzego ► HOHENZOLERNA; do 1618 w granicach Królestwa Czech następnie Państwa Habsburgów; zamieszkała przez 20 osób (1520); od 1623 dzierżawiona, od 1629 własność ► HENCKEL VON DONNERSMARCK; z utworzonym ► FOLWARKIEM i ► DWORSKIM OBSZAREM HALEMBA-KŁODNICA (1681); przed 1648 przynależność (hipoteczna) parafialna do ►MAŁGORZATY ŚW. PARAFII W BYTOMIU, pod k. XVI w. do ►WSZYSTKICH ŚWIĘTYCH PARAFII w BIELSZOWICACH; od okresie kontrreformacji należała do ► TRÓJCY ŚWIĘTEJ PARAFII W KOCHŁOWICACH; wyodrębniona administracyjnie z Kochłowic w XVII w; zach. cz. objęła ►GMINA HALEMBA; w l. 1742- 1870 w granicach Królestwa Prus; od 1802 powiększona o tereny ► LABRYGOWIZNY (►PSZCZYŃSKIEJ HALEMBY), w l. 1870- 1918 Cesarstwa Niemieckiego, w l.1919-1920 republiki weimarskiej; od 1873 w ►KATOWICKIM POWIECIE; od 1890 zaczątki własnych struktur kościelnych ►MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ KOŚCIÓŁ, przy którym od 1907 powstała ► MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ PARAFIA; w l. 1920-1922 pod rządami Międzysojuszniczej Komisji Plebiscytowej i Rządzącej, w 1922-1939 w granicach II Rzeczpospolitej; od 1924 z przyłączoną cz. ►DWORSKIEGO OBSZARU HALEMBA-KŁODNICA; na terenie gminy leżał ale nie podlegał jej administracji ►ALODIALNY LAS; w l.1939-1945 w granicach terenów wcielonych do III Rzeszy (wskutek terroru hitlerowskiego, działań wojennych wydarzeń z 28.01.1945 eksterminacja ludności, zniszczenia); od 1945 w Polsce; od 1946 połączona administracyjnie z KŁODNICĄ w 1950 włączona do ► NOWEGO BYTOMIA, w 1960 do ► RUDY ŚLĄSKIEJ.

Rozwój gospodarczy zapoczątkowała ►HALEMBSKA KUŹNICA, od XVI w. zaczęło się upowszechniać ► ROLNICTWO; w l.1718-1886 ►PRZEMYSŁ; później do poł. l. 40. XX w. (utrata statusu gminy przemysłowej) Od 1840 początki ► SZKOLNICTWA (pierwotnie. wyznaniowego) , w okresie ► WIOSNY LUDÓW początki uświadomienia narodowego (wybór ks. Józefa Szafranka na posła do parlamentu frankfurckiego); od 1887 realizowanego w programach społecznych ► ORGANIZACJACH STOWARZYSZENIACH I ZWIĄZKACH; zalążki działalności kultur. (zob. KULTURA); powstanie pol. ruchu narodowego (przeciwaga dla germanizacyjnych zapędów szkoły), przekształconego (1918) na ruch niepodległościowy (►POLSKA ORGANIZACJA WOJSKOWA GÓRNEGO ŚLĄSKA); udział ► POWSTAŃCÓW ŚLĄSKICH w walkach o przyłączenie Górnego Śląska do Polski w ►POWSTANIACH ŚLĄSKICH; działalność ►PARTII POLITYCZNYCH i ►ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH; wpływ ►WIELKIEGO KRYZYSU GOSPODARCZEGO na życie społ.-polit. H. od pocz. XX w. rozwój instytucji państwowych tj.: ► POCZTA (od 1902); ► POLICJA (1917); komunikacja (od 1926) , zob. ►AUTOBUSOWE LINIE; ► ELEKTRYFIKACJA (od 1929), infrastruktury wojskowej (Bunkry), kolejnictwa (od 1943► TORY KOLEJOWE); niezrealizowane plany rozowju komunikacji tramwajowej; ►LECZNICTWO (od 1947); pod koniec l. 50 XX w. budownictwo osiedlowe (►AWARYJNE BLOKI, ►HALEMBA I), w okresie ►STANU WOJENNEGO (aresztowania i internowania działaczy związkowych); na przełomie XX-XXI w. przebudowa infrastruktury w tym przeobrażenia komunikacyjno-drogowe (m.in. ►A-4, ►SOLIDARNOŚCI RONDO, ►KACZYŃSKICH RONDO; ►ŚCIEŻKI ROWEROWE), proekologiczne (► OCZYSZCZALNIA ŚCIEKÓW HALEMBA) w wielu wypadkach przy wsparciu finansowym Unii Europejskiej; rozwój osiedli domków jednorodzinnych, sieci handlowych, urządzeń sportowych.

A. Brzezina [i in.] Halemba. historia i teraźniejszość parafii Matki Boskiej Różańcowej ,Ruda Śląska 1997; H. Buszman, [et.al.] 40 lecie KWK "Halemba" 1957 – 1997 , Chorzów 1997; J. S. Dworak, Halemba (1394-1950), mps., Ruda Śląska 1977, B. Kopiec Ruda Śląska: zarys dziejów. Cz. 3, Kochłowice, Bykowina, Halemba, Kłodnica, Stara Kuźnica, Wirek. Ruda, 2009.

 

Pocztówka

Rzeka Kłodnica 1973r – Halemba I, widok ze strony południowej.

Rejon obecnej ul. Młyńskiej i N.Jaronia 1974 r.

Stare koryto rzeki Kłodnica przy ul. Granicznej (1973 r)

Zaświadczenie komendanta MO w Halembie dla Romana Jagły o zameldowaniu w Halembie (1945)

Zdjęcia udostępnione przez Pana Zogorskiego  tutaj

Więcej zdjęć tutaj

HALEMBA

, pd, dzielnica► RUDY ŚLĄSKIEJ, ; współrzędne geograf.: 50.2500 °N, 18.8500 °E; utworzona z 3 miejscowości: ►H. , ► KŁODNICY i ►STAREJ KUŹNICY; w l. 1950-1959 w obrębie ►NOWEGO BYTOMIA 19,63 km ² (największa dz. w Rudzie Śl.), 26 tys. mieszk. (2007), graniczy od pn. z WIRKIEM od wsch. z KOCHŁOWICAMI, od pd. wsch. z Katowicami (PANEWNIKI), od pd. z ŚMIŁOWICAMI, od pd. zach. z BOROWĄ WSIĄ, od zach. i pn.-zach. z Bielszowicami kopalnia węgla kamien. HALEMBA- WIREK. Warunki naturalne: H. leży na płaskowyżu katowickim w pd. cz. WYŻYNY ŚLĄSKIEJ (281 m n.p.m), przeciętej KŁODNICY ROWEM oddzielającej ► KOCHŁOWICKIE WZGÓRZE od ► MIKOŁOWSKIEGO GARBU; budowa zrębowa; na pd. wsch i zach. ► LASY; kopalnia wegla kamiennego ► HALEMBA-WIREK, ►ELEKTROWNIA HALEMBA (do 2012), ►GIGANT; ►KONSBAK, filie ►ENPOL, ► GANZEWINKEL, ►WZEMICH, ; hodowla strusi; placówki sieci handlowych (zob. ►HANDEL), ► TARGOWISKA; punkty usługowe rzemiosła (blacharskie, cukiernicze, fryzjerskie, kominiarskie, krawieckie, szewskie), tory kolejowe; linie autobusowe, sieć dróg z utwardzoną nawierzchnią; 3 mosty nad Kłodnicą, most drogowy, wiadukt kolejowy; 2 placówki ►POCZTY, 3 ►PRZYCHODNIE LEKARSKIE, posterunek ►POLICJI, liczne współczesne osiedla: m.in.: ► AWARYJNE, ► HALEMBA II, ►HALEMBA STARA, ► KŁODNICKA, ► LEŚNA, z nieurzędowymi nazwami ► „NOWY ŚWIAT”,► POD LASEM , w okolicach ul. ► ORZESZKOWEJ ELIZY, ►ZACISZE ; 3 ►KOŚCIOŁY KATOLICKIE (zob. ► BOŻEGO NARODZENIA KOMPLEKS SAKRALNY, ►MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ P.W. ►PODWYŻSZENIA KRZYŻA P.W., Ośrodek ► CARITAS (►NAJŚWIĘTSZE SERCE PANA JEZUSA), 5 szkół (zob, ► SZKOLNICTWO), ►PRZEDSZKOLA, obiekty rekreacyjno-sportowe: ► STADION GKS GRUNWALD RUDA, ► HALA WIDOWISKOWO-SPORTOWA MIEJSKIEGO OŚRODKA SPORTU I REKREACJI IM. RUDZKICH OLIMPIJCZYKÓW, ►AQUADROM, ►BOROWSKIE LASY, ► ŚCIEŻKI ROWEROWE, szlaki turystyczne: ►AUGUSTA CZARNYNOGI, ► KRAWĘDZIOWY GOP, hotel ►INTER-STOP, ►BIURA TURYSTYCZNE. Zabytki ► PAŁAC DONNERSMARCKÓW (XVIII w.), zespół umocnień wojskowych (l.30 XX w.), młyn wodny; tzw. zameczek leśny (► WALDSCHLOß), budynek ►GMINY HALEMBSKIEJ, krzyże i kapliczki przydrożne, pozostałości budownictwa wiejskiego-drewnianego (m.in. gospodarczego) i murowanego (z przełomu XIX-XX w.).

Najbardziej znane postacie związane z H. (głownie poza granicami Rudy Śl.) i zasłużone dla miasta: Paweł ► ALEKSA, dr Henryk Aleksa (pracownik GIG), ks Antoni Bartoszek (dziekan Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach), dr hab., Tadeusz Bakes, redaktor w Radio Katowice, dr hab. Gabriela Besler (Filozof, etyk), Alojzy Biegański (założyciel firmy ► KONSBAK), prof. Aleksander Błaszczyk , (matematyk), ks, Henryk Bolczyk, moderator krajowy oraz generalny Ruchu Światło-Życie Józef Chwoła, działacz modelarski, Henryk Czich (kompozytor, założyciel Centrum Terapii Jąkania) Marian ► DĄBROWSKI, ks. Krzysztof Dędek, kapelan spadochroniarzy, ks. Jan► DROZD, Lidia Fidura (uczestniczka Mistrzostw Świata i brązowa medalistka Igrzysk Europejskich w boksie), Stanisława► FALKUS, Krzysztof Filus (muzyk –laureat międzynarodowych konkursów muzycznych), ks. Józef ► GARUS, Piotr Głowacki –glacjolog, Henryk Gruth (hokeista na lodzie, olimpijczyk), ks, Jan ► GRUSZKA, O. Izydor ► GRZYŚKA, Br. Wincenty Grzyśka , przełożony domu zakonnego na Górze Tabor, Arkadiusz Grzywaczewski (działacz sportowy, Zasłużony dla Rudy Śląskiej), Dawid ►HAJNC, Witold Hanke, rycerz Bożego Grobu, August Jakubik, ultramaratończyk, medalista mistrzostw Polski, organizator biegów do Watykanu, Wacław Judycki (rysownik), Stanisław Kiermes (działacz społeczny i NSZZ Solidarność), Krystian► KŁOSEK, Henryk Kopeć-działacz w Polskim Związku Lekkoatletycznym, prezes Śląskiego Związku Lekkoatletycznego; Roman Kordoń, artysta, publicysta w „Wiadomościach Rudzkich”, Ernest ► KOZUBEK, Paweł ► KOZUBEK, Józef ► KRUPA ,Antoni ►LATOCHA, ks. Paweł ► LEX, ks. January Liberski (misjonarz w Zambii i Tanzanii), Władysław Luciński (czołowy artysta sztuki naiwnej), ks. Leszek Makówka (historyk sztuki), Marian Makula (artysta kabaretowy, sceniczny), Eugeniusz Marszałek (działacz katolicki), Katarzyna Mateja  (1920-2016), działaczka ruchu Ravensbriczanek , Piotr Mateja (poseł do Sejmu RP), Peter (Piotr) Mrass (Mras), historyk sztuki, muzealnik, Paweł ► MUSIALIK, ks. Antoni Myśliwiec – salwatorianin, m.in. kapelan FC Santos, Andrzej Nowok (sędzia filatelistyczny I klasy), Paweł Nowok (poseł do sejmu RP), Jerzy Paja (właściciel renomowanego warsztatu samochodowego), Jan ► PAPKALA, Józef ► POGAN, Zuzanna Radecka (medalistka Mistrzostw Europy w lekkoatletyce), Antoni Ratka (historyk), Hubert Ratka (dyrygent m.in. Cantate Deo, Zasłużony dla Rudy Śląskiej, Artur Sobiech (piłkarz, reprezentant Polski), Jerzy ► SEWINA, Ryszard ► SIBOŃ, Dariusz Sitko, dyrektor Ośrodka Caritas w Halembie, Mariola ► SIWCZYK-TUŁAJ, Antoni Steuer, (historyk kultury fizycznej), Jan ►SUSKI, Józef Swoboda, dziennikarz, Józef ► SZKLORZ, Jacek Szkudlarek (działacz modelarstwa wodnego, medalista mistrzostw Europy), Engelbert Szolc (pilkarz ręczny olimpijczyk), Weronika Szołtysek (dyrektor Domu Śląskiego w Katowicach), Paweł ► SZTAJERSKI, Kazimierz Szymeczko (literat), Stanisław Trefoń (kolekcjoner), Antoni Twardoch, poseł, Dorota Trybek-Mastalerz (kulturoznawca i etnograf), Werner Wesoły (vice-prezydent ,radny), Teodor Wawoczny (działacz sportowy), Bronisław Wątroba (kolekcjoner, autor fraszek), Jan Walczak (historyk), l.med. Adam Wieczorek-prezes Koła ►ZWIĄZKU GÓRNOŚLĄSKIEGO W HALEMBIE-wydawcy Małego Leksykonu Halembskiego, Wojciech ►WIECZOREK, Bernard Witek (rektor Seminarium Duchownego w Morogoro w Tanzanii), Stanisław Wywioł (artysta malarz), Zygmunt Żymełka, (1933-2016) działacz polityczny, poseł do Sejmu RP

Ruda Śląska : zarys rozwoju miasta / oprac. Andrzej Szefer Katowice 1970; Jan S. Dworak, Antoni Ratka Ruda Śląska : przewodnik , Ruda Śl. 1985.

Galeria zasłużonych tutaj

HALEMBA GŁĘBOKA

, jednostka wydobywcza KOPALNI ►HALEMBA-WIREK, tzw. kopalnia pod kopalnią; szyby► GRUNWALD III, ►GRUNWALD IV ►PÓŁNOCNY II, 1030 m. głęb.; najgłębsza kopalnia w Polsce, otwarta 12.07.1980; miejsce katastrofy (wybuch metanu) 26.11. 2006.

H.Buszman[et.al] 40 lecie KWK "Halemba" 1957 – 1997 , Chorzów 1997.

Otwarcie kop.Halemba Głęboka - I Sekretarz PZPR Edward Gierek w towarzystwie górników

HALEMBA I

Osiedle Robotnicze– H. I;  zespół 13 bloków mieszkalnych wzniesionych w latach 1956 – 1960, z 387 mieszkaniami oraz lokalami usługowymi (sklepy, poczta, ► APTEKA, dawniej także restauracja „Oaza”. Pierwsze domy, nieopodal kościoła, oddano do zasiedlenia 1.07. 1957. Ulice: ►GRODZKA, Jerzego Kukuczki, Sejmu Śląskiego.

Kopiec Ruda Śląska: zarys dziejów. Cz. 3, Kochłowice, Bykowina, Halemba,
Kłodnica, Stara Kuźnica, Wirek. Ruda, 2009.

Zabudowania Osiedla Halemba I: na pierwszym planie Agnieszka i Józef Hojkowie,Marta i Ewald Poloczkowie

HALEMBA II

, dawniej os. Polskiej Partii Robotniczej, ok. 11 tys. mieszkańców; budowane etapami od 1961, powstało w związku z rozwojem przemysłu (►ELEKTROWNIA HALEMBA, ►HALEMBA- WIREK KOPALNIA), położone na terenie ►STAREJ KUŹNICY, po zach. stronie ►PIERWSZEGO MAJA ULICY, obejmuje także teren Osiedla ►LEŚNA; od pd. i zach. ograniczona obszarami leśnymi; ulice: ►BOROWA, ►ENERGETYKÓW, ► GRABOWA, Kosynierów, ►LEŚNA, ► MIĘDZYBLOKOWA,  Modrzewiowa, ►OLSZYNOWA, ►Pierwszego Maja ► RACŁAWICKA ► SOLIDARNOŚCI, ► ZAMENHOFFA Ludwika; 2 szkoły : (► GIMNAZJUM NR 9 IM. JANA PAWŁA II), ►SZKOŁA PODSTAWOWA NR 15 IM OLIMPIJCZYKÓW ŚLĄSKICH; ►CENTRUM, ► PRZYCHODNIA MEDYCZNA, 2 ►PRZEDSZKOLA, zajezdnia autobusowa (zob. ►AUTOBUSOWE LINIE), ►TARGOWY PLAC, ►TYSIĄCLECIA PAŃSTWA POLSKIEGO IM. TOWARZYSTWO OGRÓDKÓW  DZIAŁKOWYCH; kościół  parafialny (1981),  należy do► BOŻEGO NARODZENIA PARAFII.

J. Dworak, A, Ratka, Ruda Śląska .  Przewodnik Ruda Śl., 1985.


Więcej zdjęć tutaj

HALEMBA III

, żartobliwe określenie ul Strażackiej w► BOROWEJ WSI zaludnianej w ostatnich latach przez mieszkańców ►HALEMBY

inf. ustna ks. Leszka Makówki

HALEMBA NASZA MAŁA OJCZYZNA

, pierwotnie Gazeta Lokalna, bezpłatny miesięcznik – ukazujący się III –VIII 1998; tematyka społeczna, wspomnieniowa, historyczna; 8 str.; siedziba redakcji znajdowała się w ►DOMU KULTURY przy ul. 1 Maja 32 w HALEMBIE.


HALEMBA - SUD

, występująca w dokumentach kościelnych (►KSIĘGA POGRZEBOWA  MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ PARAFII) na przełomie 1944-1945 nazwa ► STAREJ KUŹNICY ZACHODNIEJ.

AKAD, księga pogrzebowa parafii Matki Boskiej Różańcowej w Halembie.

HALEMBA-WIREK,

Kopalnia Węgla Kamiennego na terenie ►KŁODNICY, w centrum Górnośląskiej Aglomeracji Przemysłowej;  obszar górniczy 56,22 km.2 , z czego na Ruch Halemba przypada 24,12 km.2 , od pn. graniczy z Kopalnią „Pokój”, od wsch. z kopalnią „Wujek – Śląsk”, od pd. pola rezerwowe, od zach. z kopalnią „Zabrze-Bielszowice”; eksploatowana na poz.: 250, 830, 1030 m (węgiel energetyczny oraz koksowy typu 34.1, 34.2 w sortymentach, miał, orzech.); wydobycie 2,91 mln. ton rocz. (2004); koncesja do 2021 r,; transport samochodowy, kolejowy; zagrożenie metanowe (zob. ►KATASTROFA GÓRNICZA 1990, ► KATASTROFA   GÓRNICZA 2006);  ►HAŁDA, ► PANEWNICKA HAŁDA.

Historia: okres budowy pocz. w l.1944-1945 (►GODULAGRUBBE) zob., ► SCHAFFGOTSCHSCHE BERGWERKGESELSCHAFT  w. l. 1950-1957 DYREKCJA KOPALNI HALEMBA W  BUDOWIE (w ►RUDZKIM ZJEDNOCZENIU  PRZEMYSŁU WĘGLOWEGO); na pierwotnie na obszarze 10 km² ; zaczątek infrastruktury ►TORY KOLEJOWE ; budowa szybów (procesu kontynuowanego w następnym eksploatacyjnym okresie – w strukturach ►BYTOMSKIEGO ZJEDNOCZENIA PRZEMYSŁU WĘGLOWEGO)  wentylacyjnych oraz wydobywczych: ►GRUNWALD I, ►ARTUR, ► SZYMON, ►GRUNWALD II, ►GRUNWALD III, ►RADOSZOWY III, ► PÓŁNOCNY I; od 1955 kolejnych inwestycji jak: magazyn główny, kotłownia, łaźnia pracownicza, budynek administracji, stacja ratownicza urządzenia posadzkowe, sortownia; od VII 1957 faza wydobywcza  w 1975 modernizacja zakładu; VII 1980 uruchomienie kopalni ►HALEMBA GŁĘBOKA; na fali dążeń wolnościowych 26.11.1980  msza w cechowni z licznym udziałem mieszkańców ►HALEMBY, ►KŁODNICY, ►STAREJ KUŹNICY; ► STRAJK 16.12.1981 zorganizowany przez NSZZ ►SOLIDARNOŚĆ i interwencja zbrojna Zmilitaryzowanych Oddziałów Milicji Obywatelskiej, po której fala zwolnień, internowań i aresztowań –, od 1990 udział dyrekcji kopalni w liturgicznych obchodach ►BARBÓRKI na terenie zakładu i w ► MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ KOŚCIELE ; od 1993 w ►RUDZKIEJ SPÓŁCE WĘGLOWEJ, od 2003  w strukturach ►KOMPANII WĘGLOWEJ; od  2007 po połączeniu z kopalnią Nowy Wirek-Polska obecna nazwa; dwie wielkie ► KATASTROFY GÓRNICZE (zob. ►KATASTROFA GÓRNICZA 1990, ► KATASTROFA GÓRNICZA 2006). Przy zakładzie funkcjonowała ► ZASADNICZA SZKOŁA GÓRNICZA.

H-W przyczyniła się do cywilizacyjnego rozwoju dzielnicy w dziedzinach: budownictwa mieszkaniowego-osiedla: ►AWARYJNE BLOKI, ►HALEMBA I, ► HALEMBA II, bloki przy ►KŁODNICKIEJ ULICY,  4 bloki mieszkalne ►DOMU GÓRNIKA; upiększania dzielnicy; w lecznictwie (1965), kultury: ► MŁODZIEŻOWY DOM KULTURY, sportu ►STADION GKS GRUNWALD, ►HALA SPORTOWA MIEJSKIEGO OŚRODKA SPORTU I REKREACJI ; wypoczynku i rekreacji: ośrodki wczasów niedzielnych ►POLANA, ► CZECHOWICE, ►ZDEBEL, ►DOLINA KŁODNICY, ►BORÓWKA; wczasów: ►CIECHOCINEK, ► DUSZNIKI, ►USTROŃ MORSKI; wypoczynku dzieci szkolnych: ► GOCZAŁKOWICE, ►GDYNIA  mecenatu nad organizacjami społ.: (►GKS GRUNWALD, ►KLUB HONOROWEGO KRWIODAWSTWA Liga Kobiet, ►LIGA OBRONY KRAJU ►KLUB TECHNIKI I RACJONALIZACJI, ►POLSKI CZERWONY KRZYŻ, ► POLSKIE TOWARZYSTWO EKONOMICZNE, ►POLSKIE TOWARZYSTWO TURYSTYCZNO-KRAJOZNAWCZE, ► STOWARZYSZENIE INŻYNIERÓW I TECHNIKÓW. Towarzystwo Przyjaźni Polsko-Radzieckiej, Towarzystwo Rozwoju Ziem Zachodnich. ►ZWIĄZEK BOJOWNIKÓW O WOLNOŚĆ I DEMOKRACJĘ, młodzieżowymi (zob. ► HARCERSTWO)  in.; krótkofalówkarstwa, modelarstwa; kółek  hobbystycznych: filatelistycznych, fotograficznych; zespołów muzycznych, (►ORKIESTRA KOPALNI HALEMBA) młodzieżowych : „A’ Conto”, „Dylemat”, „Feniks”, dziecięcych „Suliko” ► WYPOCZYNKU MŁODZIEŻY SZKOLNEJ  (kolonie letnie i zimowe dzieci). Opracowane zostały 2 monografie kopalni autorstwa Henryka ►BUSZMANA, Ludwika ►KUSIA, Ryszarda ►MARKA

APK Katowice, zesp. Komitet Miejski  Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, sygn.: 421. 422, 429-431, 433; H. Buszman, [et.al.] 40 lecie KWK "Halemba" 1957 – 1997 , Chorzów 1997;  L. Kuś, R. Marek, 10 lat Kopalni Węgla Kamiennego "Halemba" : Ruda Śląska, lipiec 1967 r.

Okładka albumu zdjęcia tutaj


Kop.Halemba lata 60 XX w.


Kop.Halemba - Wirek II poł.l XX w.

Rewers Sztandaru Kopalni Halemba

Medal 30 lecia Kopalni Halemba

Jerzy Sewina kopalnia Halemba

Szyb Grunwald III i IV
Udostępnione przez kop.Halemba - Wirek

Więcej zdjęć tutaj

Kop.Halemba

Więcej zdjęć tutaj

Kop.Halemba + Unia Bracka

Więcej zdjęć tutaj


Zdjęcia H.Fic - kop.Halemba

Więcej zdjęć tutaj


Zdjęcia H.Fic - 40 lecie kop.Halemba

Więcej zdjęć tutaj


Spotkanie Starej Strzechy TM KWK Halemba Barbórka 2015 zdjęcia udostępnił H.Fic

Zdjęcia Jan Czaja tutaj

HALEMBIANKA 2001

, Uczniowski Klub Sportowy, zał. 2001 z inspiracji Henryka Kopcia, przy ► SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 15; sekcje tenisa stołowego kobiet i mężczyzn; czł. Śląskiego Związku Tenisa Stołowego; prezes Waldemar Polak; osiągnięcia II liga kobiet: liga terenowa mężczyzn.

A. Steuer, Z dziejów  kultury fizycznej w Halembie (1905-2003), w: Rudzki Rocznik Muzealny 2002, Ruda Śl. 2003.

HALEMBIANKA RUDA ŚLĄSKA

Klub Olimpiad Specjalnych przy Ośrodku dla Niepełnosprawnych ►NAJŚWIĘTSZE SERCE JEZUSA” ►Kłodnicka ul., zał. 2001; zrzesza zawodników z rejonu Rudy Śląskiej, wśród nich głównie  mieszkańców DPS-u, uczestnicy Warsztatów Terapeutyczno-Zajęciowych. Uprawiane dyscypliny: piłka nożna, pływanie, bowling, jazda konna, bocce, golf, kolarstwo, badminton, tenis stołowy, kajakarstwo, jazda szybka na wrotkach, łyżwiarstwo szybkie, narciarstwo biegowe, narciarstwo zjazdowe, biegi na rakietach śnieżnych; Udział w programie MATP Olimpiad Specjalnych, obozach sportowych letnich oraz zimowych. Organizator  Regionalnych Turniejów Olimpiad Specjalnych:   Piłki Nożnej,  Piłki Nożnej Halowej, Bowlingowego, Lokalnego Turnieju Tenisa Stołowego Olimpiad Specjalnych. Współorganizator m.in.:- Regionalnego Turnieju Tenisa Stołowego Olimpiad Specjalnych (wraz z S.T.”Łukaszki” Ruda Śląska). Przewodnicząca Elżbieta Kaworek.

Strona internetowa Olimpiady specjalne Śląskie

HALEMBOWICZ PIOTR

, zob. ►PIOTR HALEMBOWICZ DE KLODNICZE

HALEMBOWIE

, ród kuźników, pochodzenia polskiego; od 1473 do końca XVI w. właściciele Cieszyńskiej Kuźnicy (zob. ►HALEMBSKA KUŹNICA) na Kochłowickim Gruncie  (zob. ►KOCHŁOWICE); przedstawiciele ►JUREK HALEMBA, ► PIOTR HALEMBOWICZ DE KLODNICZE.

L. Musioł , Z dziejów Kochłowic, Halemby, Bykowiny, Kłodnicy oraz Starej Kuźnicy /; wstępem opatrzył i do dr. przygot. Bernard Szczech, Ruda Śl. 2010.

HALEMBSKA

, ulica w ►STAREJ HALEMBIE dł.1,5 +0,3 km, (dwuodcinkowa), przecięta ul. NOWY ŚWIAT; układ południkowy,; poprzednio Droga do Bielszowic, Bielszowska Ulica (w okresie międzywojennym i 1945-1960), Bielschowitzer Str. (1939-1945); siedziba firmy ►EUROENERGIA  warsztaty samochodowe, zakład kamieniarski (nagrobki), składy materiałów budowlanych, usługi kosmetyczne; przystanki linii autobusowych do Zabrza i okrężnych; widoczna na mapach XVIII w. dawny ► CMENTARZ DZIECIĘCY; po wkroczeniu wojsk sowieckich w 1945 liczne podpalenia, miejsce egzekucji ►WŁOSKICH JEŃCÓW; ►KRZYŻ UPAMIĘTNIAJĄCY OFIARY EPIDEMII , figura ► JANA NEPOMUCENA (w narożniku H. U. i ►MŁYŃSKIEJ), pub ► STODOŁA; mieszkańcy: Paweł ►KOPERNIK, Bernard ►KOZIOŁEK, Józef ► POGAN, Franciszek  ► STEUER, Augustyn ►WALURA, Makymilian ► ŻYMEŁKA.

A.Brzezina [i in.] Halemba. historia i teraźniejszość parafii Matki Boskiej Różańcowej, Ruda Śląska 1997.; B. Kopiec Ruda Śląska: zarys dziejów. Cz. 3, Kochłowice, Bykowina,

Halemba, Kłodnica, Stara Kuźnica, Wirek. Ruda, 2009; I. i A.Mateoszkowie, Kapliczki, figury i krzyże przydrożne w Rudzie Śląskiej /. Ruda Śląska 2003.

Budynek z 1930 r

Więcej zdjęć tutaj

HALEMBSKA DROGA

, nieutwardzona leśna d. zaczynająca się u wylotu ►MAKOSZOWSKIEJ ulicy, w BIELSZOWSKIM LESIE; łączy ją z drogą ►CHUDÓW – ZABRZE; od skrzyżowania z leśnym przedłużeniem ul. ►NOWY ŚWIAT –trasa ►ŚCIEŻKI ROWEROWEJ, parking; dawniej w dwóch miejscach przecinana przez tory kolejki kopalni Zabrze – Bielszowice – hałdy: ►BOROWA I i ►BOROWA II

B. i A. Podgórscy, Nazwy terenowe i miejscowe w Rudzie Śląskiej : od Abesynii do Żylety : leksykon toponimiczno-ojkonimiczny z antologią tekstów źródłowych, Ruda Śląska,  Szczecin :2014.


HALEMBSKA KASA SPÓŁDZIELCZO-POŻYCZKOWA

(K. Reifeisena), zał. 1920 przez ks. Pawła LEXA, 119 czł. (1924), kapitał pożyczkowy – 25 tys. złp (1924); działacze Aleksander Krzykowski, Józef STEUER.

APK, zesp. Urząd Wojewódzki Śląski, Wydział Administracyjny, sygn. 39; A. Brzezina [i in.] Halemba. historia i teraźniejszość parafii Matki Boskiej Różańcowej ,Ruda Śląska 1997.

HALEMBSKA KUŹNICA

, K.: Bytomska, Cieszyńska, Kochłowicka, Mertkowa, Polska; manufaktura zał. zał. w. XV w na terenie wielkich ►KOCHŁOWIC, po pn. stronie rz. ►KŁODNICY, pierwsza wzmianka z 1451 (ks. ►WACŁAW z Cieszyna oddał K. w zastaw Stanisławowi i Janowi ►RUDZKIM); Od ok. 1460-1470 w posiadaniu ►HALEMBÓW, (od 1527 ►JUREK HALEMBA); 2 dymarki (jedna do wytopu rudy, druga do produkcji wyrobów żelaznych), kuźnica (przekuwanie sztab żelaza); nawiew powietrza i ruch młota - zmechanizowane przy pomocy kół wodnych; grobla spiętrzająca wodę (była równocześnie mostem na ► GOŚCIŃCU); H.K. przetapiała 10 wozów rudy dziennie; opisana w ►OFFICINA FERRARIA ►WALENTEGO Z  ROZDZIENIA; pierwotnie własność dziedziczna mistrza kuźniczego, podlegającego bezpośrednio księciu, (w zamian za opłaty czynszowe); od 1603 z folwarkiem (zob. ►FOLWARK W HALEMBIE); własność: ►JANA  HOHENZOLLERNA (1621-29), ► HENCKEL DONNERSMARCKÓW (1629-1718);  dała nazwie miejscowości ► HALEMBA

A.Brzezina [i in.] Halemba. historia i teraźniejszość parafii Matki Boskiej Różańcowej, Ruda Śląska 1997.; B. Kopiec Ruda Śląska: zarys dziejów. Cz. 3, Kochłowice, Bykowina, Halemba, Kłodnica, Stara Kuźnica, Wirek. Ruda, 2009;


Jerzy Sewina Halembskie dymarki (grafika)

HALEMBSKA MŁODZIEŻOWA PIELGRZYMKA PIESZA DO CZĘSTOCHOWY

, organizowana dorocznie (36-krotnie) od 1979- po dzień dzisiejszy (pierwotnie spod ►MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ KOŚCIOŁA W HALEMBIE z udziałem 100 osób), dla parafii ►BOŻEGO NARODZENIA i ►MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ; od 2004 z udziałem młodzieży z parafii ► PODWYŻSZENIA KRZYŻA W KŁODNICY; najwięcej uczestników – 700 osób (1984,1986); na trasie:  Piekary Śląskie – Nakło - Miotek-; w 1992 przez Kalety, od 1993 przez Piaśniki; do 1994 dwu, następnie trzydniowa; od 1982 z powitaniem na granicy Halemby i Wirku; od 1984 z udziałem niepełnosprawnych, od 1988 filmowana , od 1991 z serwisem gastronomicznym; stałe punkty programu: msza halembska w klasztorze jasnogórskim (z udziałem parafian podróżujących autobusami własnym transportem), spotkanie z piosenką (Wały, Sala Papieska, sala Wyższego Seminarium Duchownego), apel jasnogórski; Inicjatorem H.P. był ks.: Paweł Bubalik; po nim kierownictwo przejęli ks.:  Antoni Klemens, Antoni Dewor, Zygfryd Wieleba, Jan Hanusek, Rudolf Gniździa, Krzysztof Bąk, Franciszek Koenig, Wiktor Zajusz, Leszek Kozik, Grzegorz Stencel, Bogusław Jończyk, Joachim Ledwoń, Tomasz Kusz, Mariusz Kłos, Tomasz Dębek,  Łukasz Płaszewski, Łukasz Skiba, Kazimierz Musioł, Jan Oko, Karol Płonka, w 1991 osoba świecka-Ryszard ►SIBOŃ; p. towarzyszą diakonie: medyczna (1984), muzyczna, nagłaśniająca, kierowania ruchem; każda p. miała swój przebój pielgrzymkowy; od 2013 udział władz miejskich Rudy Śląskiej; najbardziej egzotycznymi uczestnikami byli Syryjczycy, Czesi, Rosjanie (pod wodzą ks. Artura Wilczka).

Prowadzeni światłem wiary w: „Boże Narodzenie” 2013, wyd. z okazji 35 halembskiej pielgrzymki pieszej na Jasną Górę, Z ciemności do światła. 25 lat halembskiego pielgrzymowania na Jasną Górę, Halemba 2003.


HALEMBSKA ULICA

, w okresie międzywojennym i w l. 1945-1946 wsch. cz. ►KŁODNICKIEJ ULICY (na terenie ►KŁODNICY)

B. Kopiec Ruda Śląska: zarys dziejów. Cz. 3, Kochłowice, Bykowina, Halemba, Kłodnica, Stara Kuźnica, Wirek. Ruda, 2009.

HALEMBSKI LAS

, także Hrabiowski Las, Grafowski Las; teren ciągnący się od ►PIERWSZEGO MAJA ULICY wzdłuż ►SKOŚNEJ ULICY na pd., po jej obydwu stronach, do ►KOCHŁOWIC (wg mapy z 1960) sięga do wsch. granic tej miejscowości (do szybu pola „Śląsk” kopalni „Wujek”); przecina równoleżnikowo przebiegający garb rozciągający się pomiędzy Doliną Potoku Kochłówki (Bielszowickiego Potoku) i ►DOLINY KŁODNICY. W obrębie H.L. stykają się granice ► HALEMBY, ►KŁODNICY, Wirku, Kochłowic; występuje nazwa topograficzna ►SKÓRKI; liczne leje, pagórki związane z eksploatacją surowców mineralnych; wzmiankowany po raz pierwszy 1728, do 1924 własność HENCKEL VON DONNERSMARCK (zob. ►DWORSKI OBSZAR HALEMBA); dobro gminne do 1946 ► GMINY KŁODNICA, i do 1950 ►GMINY HALEMBA i gmin ościennych; gospodarowane przez Nadleśnictwo Panewniki, obecnie Nadleśnictwo Katowice. W XVIII-XIX w. teren eksploatacji kamienia (zob. ►KAMINSKA GURA), pod koniec XIX w. węgla kamiennego zob. ►ARTUR, ►HAND SARA i STILSTAND.; przed wybuchem ► DRUGIEJ WOJNY ŚWIATOWEJ, (zob. ► WYCIĘTE) budowa bunkrów (zob. ZESPÓŁ WAROWNY ŚLĄSK); linie przesyłowe energii elektrycznej wysokiego napięcia; w 1945 miejsce walk (zob. ►ARMII CZERWONEJ DZIAŁALNOŚĆ) i pochówku (zob. ►GROBY WOJENNE) żołnierzy niemieckich; w latach 50 i 60. XX w. budowa obiektów rekreacyjnych (►POLANA, ► ZDEBEL), próby odwiertu (szyby wiertnicze), tory kolejki wąskotorowej; na pocz. l. 70 XX w. ►CMENTARZ KOMUNALNY W HALEMBIE na przełomie XX-XXI w. przez pn. cz. H. L. biegnie ►AUTOSTRADA A-4. Roślinność: las liściasty, (brzoza zwisła, jarząb pospolity, jawor, klon zwyczajny, buczyna; z roślin chronionych występuje kruszczyk rdzawoszary; zwierzęta dziki, lisy, sarny; ptaki śpiewające, dawniej częste dziś coraz rzadsze zające szaraki,; na niewielkim bagnisku przy ul Skośnej ostoja płazów (pod opieką młodzieży szkolnej).

B. M. Buszman, J. Drobnik, J. P. Buszman.; Tereny leśne Rudy Śląskiej Ruda Śląska; Katowice 2006; P.Greiner, A.Złoty,.Ruda Śląska w dawnej kartografii , Katowice 2006; B. Kopiec Ruda Śląska: zarys dziejów. Cz. 3, Kochłowice, Bykowina, Halemba, Kłodnica, Stara Kuźnica, Wirek. Ruda, 2009.

Ćwiczenia Hallerczyków z Królewskiej Huty ,zdjęcie z 1931 roku


HALEMBSKI SZLAK TURYSTYCZNY

, pieszy, koloru czarnego, początek przy stacji ►RUDA HALEMBA biegnie ul.: ►HALEMBSKA,►PIERWSZEGO MAJA (►STARA KUŹNICA), ► ŚMIŁOWICKĄ, do ►ŚMIŁOIWC.

B. Kopiec Ruda Śląska: zarys dziejów. Cz. 3, Kochłowice, Bykowina, Halemba, Kłodnica, Stara Kuźnica, Wirek. Ruda, 2009.

HALEMBSKIE AKCENTY

stała kolumna w ►PACIORKI NADZIEI, obejmująca bieżące informacje o życiu religijnym i społecznym w parafii, a także imiennie o osobach związanych z ► HALEMBĄ z tytułu uzyskanych  wyróżniających  osiągnięć w pracy społecznej, zawodowej, naukowej, w sporcie, bądź w innej dziedzinie redagowana od pocz. przez Eugeniusza Marszałka.

HALEMBY ZNAK NAPIECZĘTNY,

używ. w XIX w. i do 1939; przedstawienie naczynia z rozpalonym żelazem płynnym, ujętego  w obcęgi nad formą przeznaczoną do odlewu z napisem Gem. Halemba Kr Kattowitz; w pieczęci polskiej napis polski.

M. Gumowski. Herby i pieczęcie miejscowości wojew. [województwa] śląskiego / Katowice 1939.

Halemby znak napieczętny

 

HALINA

, biuro pielgrzymkowo-turystyczne przy ul ►PIERWSZEGO MAJA, zał. 1995 Właściciel Halina Osman; specjalność pielgrzymki (Ziemia Święta, Medjugorije i inne sanktuaria maryjne), pielgrzymko-wczasy; dla osób fizycznych i wspólnot.

http://www.halina.com.pl/

 

HALYMBIOKI

, Uczniowski Klub Regionalny H. przy SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 24, im. POWSTAŃCÓW ŚLĄSKICH; utworzony w końcu l. 90 XX w. przez Weronikę Szołtysek; celem klubu było poznanie regionu gwary, historii zabytków Rudy Śl. Gazetka szkolna: Szkolny dzwonek; Izba pamięci, album; inicjator powstania monografii szkoły; obecnie Kółko regionalne "Mój Śląsk - moja mała Ojczyzna (Joanna Świtała Mastalerz).

Ocalić od zapomnienia Halemba nasza mała ojczyzna 1998 nr 3.

HAŁDY
zwałowisko (śl. houda, berga) – antropogeniczna forma ukształtowania powierzchni ziemi, wysypisko skały płonnej lub stałych odpadów przemysłowych ,na terenie H. znajdują się 4 h. poza jedną usytuowane w okolicznych lasach – BOROWSKICH, GÓRNYCH LASACH PSZCZYŃSKICH, wszystkie nieczynne;  zob. ►BOROWA I, ►BOROWA II, ►PANEWNICKA H., ► PRZYKOPALNIANA H.

Tory kolejowe do hałdy kop.Halemba

Hałda za kop.Halemba

Zdjęcia kliknij tutaj

Hałda za kopalnią  tutaj

 

HAMMER

, współczesna nieoficjalna obiegowa, nazwa GOSPODY KŁODNICKIEJ.

HANDEL

Dział gospodarki, do okresu międzywojennego największy w zasadzie jedyny rynek h.  dla mieszkańców ► HALEMBY mieścił się w ► NOWEJ WSI (m,in. targowisko, Hala Targowa), dla ► STAREJ KUŹNICY w ►MIKOŁOWIE; rozwój własnego rynku h. został  zapoczątkowany przed wybuchem ► PIERWSZEJ WOJNY ŚWIATOWEJ, h. prywatny (dominujący do 1949) na terenie Starej Kuźnicy  reprezentowały pierwotnie 2 sklepy; najbardziej popularną jego formą był h.  towarami kolonialnymi; w Halembie pionierską rolę w jego rozwoju odegrali jak: Ludwik ►CHWOŁA, Berta i Zofia Przyborski, Emilia Piecha, Antonina Krzykowska, Maksymilian ► HOSZEK; Berta Skupnik Franciszek ►SKUPNIK, Marta i Józef  Szczygieł; pojawiła się też specjalizacja – np. w  sklepach spożywczych Gertrudy Wieczorek: pewna ich grupa funkcjonowała przy jednostkach rzemiosła – piekarstwa ; (Jan ► BUREK, Józef ►SZYMECZKO, Józef Leder), ►RZEŹNICTWA i MASARSTWA (Adolf ► KUTZIAS, Antoni Grafik, Herman Grafik); ponadto placówki handlowe prowadzili: Anna Gąsior, Aleksander Krzykowski, K. Pakuła, Luiza ► SZOMBARA; w okresie międzywojennym istniały  też trafiki tytoniowe (Stanisław ► CZAJA); h. skórami (Helena Żur); w ►KŁODNICY: h. zajmowali się : Paweł Bubała, Paweł Dyrda, Anna Herman, Józef  Żymła; w ►STAREJ KUŹNICY-wyspecjalizowanym był sklep ze słodyczami Pawła Glenszczyka, jarzynowy (Wiktoria Dudek); z towarami kolonialnymi (Gertruda Janota, Małgorzata Martini), z piwem butelkowym (Juliusz ► WITAŁA) wieloma  produktami handlowali: Ludwik Copik, Alojzy Drzewniok; w czasie II wojny światowej kilka sklepów było pod kontrolą treuhandlerów; po II jej zakończeniu nastąpił okres handlu uspołecznionego  m.in. jedną z placówek  był ►KONSUM, powstała sieć kiosków spożywczych: (Antoni Chwoła, Ryszard Krzykowski, Ignacy Sitek), sklepy tradycyjnie były nadal ogólnospożywcze (Klara Goska), i wyspecjalizowane ze sprzedaży: pieczywa m.in. (Paweł ►ERNST): mięsa (Herman Grafik); nowością był warzywniak (róg ►PIERWSZEGO MAJA i ► CHŁOPSKIEJ ulicy); wobec rozrastających się osiedli na terenie dzielnicy liczba 4 sklepów (1962) w Kłodnicy, 9 w Halembie i 1 w Starej Kuźnicy została uznana za niezadawalająca; ponadto  zaczęła rozwijać się sieć kiosków „Ruchu” (RSW Książka, Prasa,  Ruch); od poł. l. 60. XX w.  nowością w Polsce były pawilony handlowe: ►MERKURY, w tym samym okresie pocz. szczególnie na osiedlu ► HALEMBA I zaczęły powstawać stoiska z artykułami przemysłowymi (odzieżowe, radiowo-telewizyjne, elektrotechniczne, drogeria), skep „Tysiąc i jeden drobiazgów” małżeństwa Mendeckich na Starej Kuźnicy; w okresie przełomu l. 80-90 XX w. decydenci dostrzegli konieczność utworzenia 2 ► TARGOWISK; po 1990 nastąpił rozwój sieci handlowych Aldi, Biedronka, Inter-Marche, Lidl, Żabka); zob. też ►KARCZMY, RESTAURACJE, BARY.

Księga adresowa Polski wraz z W. M. [Wolnym Miastem] Gdańskiem dla handlu, przemysłu, rzemiosł i rolnictwa : 1929. Skorowidz branż przemysłu handlu , rzemiosła i zawodów wyzwolonych : województwo śląskie : 1929/30, Katowice [1930].

Targowisko Halemba I

Budynek z 1921r, projektował budowniczy "Zamku Leśnego"-działalność handlowa do lat 90 XX w

Sklep Franciszka Skupnika przy obecnej ul 1 maja

Tak wygląda budynek współcześnie

Przed piwiarnią 1914 rok

Sklep Trafika i Kuciasa

Firma ALEX

Działalność handlowa w budynku byłego Domu Górnika

Czerwone dach-potoczne określenie obiektów handlowych

Więcej zdjęć tutaj

HANDL  SAARA

, pole  górnicze na ►KŁODNICY kopalni Saara Grubbe w Nowym Bytomiu, nadane 1836; eksploatowane do końca  l. 80 XX w., własność spółki: Vinzent von Hochberg, Szymon Levi,  miasto Bytom, Spółka Minerva.

J. Kołodziej, Jesteśmy z żelaza czyli rzecz o Starej Kuźnicy i Kłodnicy / Ruda Śl. 2009; 650 lat Kochłowic : źródła i materiały do dziejów miejscowości : praca zbiorowa / pod red. Marcina Smierza , Ruda Śl. 2012.

HARCERSKA ULICA

ulica, (w okresie międzywojennym i do 1959  Henryka Sienkiewicza) 300 m. dług.; w ►STAREJ HALEMBIE; biegnie równoleżnikowo, łączy ul ► JADWIGI ŚLĄSKIEJ, ►ARMII KRAJOWEJ, ►ŁUŻYCKĄ, ►SOKOLSKĄ; na odcinku zach. przechodzi w        ►PAKUŁY ALBERTA ULICĘ;   w; przychodnia lekarska (Adam Wieczorek i Paweł Wieczorek), poradnia logopedyczna, punkt napraw stomatologicznych, w narożniku z ul. Pakuły –ośrodek rekreacji jeździeckiej; dawniej sklep masarski, piekarnia; mieszkańcy m.in.: Ryszard ► BARTNIK, Konrad ►BIAŁAS, Berta ►GRAFIK, Franciszek ► PIASEK.


Lata 30 XX wieku

HARNISCHA MAPA

,mapa oprac. przez Johannessa H. (1794-1795), wykreślona 1801 przez Fischera; w skali 1:120 000, orientowana na Jerozolimę uzupełniana do 1841. Rękopiśmienna, zaznaczono na niej wszystkie istniejące miejscowości (łącznie z ►HALEMBĄ ►KŁODNICĄ I ►STARĄ KUŹNICĄ) z obiektami przemysłowymi, ►MŁYNAMI  powstającymi na ich terenie w przeciągu 50 lat. Ukształtowanie terenu przedstawiono metodą szarfową. Egzemplarze H.M. oraz bardziej czytelnej wersji z 1812 zachowały się w Archiwum Państwowym w Katowicach.

.Greiner, A.Złoty,.Ruda Śląska w dawnej kartografii , Katowice 2006;

HAŚOKI

, popularna nazwa (pochodzi od odpadów hutniczych) terenu położonego w  ► HALEMBIE w pobliżu pn. brzegu  ►KŁODNICY, po zach. stronie  ► PIERWSZEGO MAJA ulicy; dawne tereny poprzemysłowe  ►CARLSHÜTTE,  w l. 20 XX w. pierwsze boisko do  ►PIŁKI NOŻNEJ, na przełomie XX-XXI w. centrum handlowe; obecnie stacja benzynowe, bar.

HEINRICH HAMMER

, projektowana ok. 1943 przez władze hitlerowskie nowa nazwa ►HALEMBY; nawiązywała do imienia kuźnika Henryka i jego kuźni. Nie weszła w użycie.

G. Bębnik, Zmiany nazewnictwa w Katowicach i w powiecie katowickim w latach 1939-1945. W Katowice w kulturze pamięci. Pod red. A.Barciaka, Katowice 2011.

HELENA KORYBUTÓWNA

(?-†po 2.03.1449), księżna raciborska, c. Korybuta –Dymitra, ks. litewskiego, bratanica Władysława Jagiełły, ż. ►JANA ŻELAZNEGO; pierwsza Pani na Pszczynie, (w l. 1424-1450), rządziła w imieniu małoletnich synów ► MIKOŁAJA V i ► WŁADYSŁAWA; w ramach ► OPAWSKO-RACIBORSKIEGO KSIĘSTWA , którego terytorium obejmowało . m.in.► MIKOŁÓW, ► LUBNIOWSKĄ PUSZCZĘ.

Lit. J. Polak, Poczet panów i książąt pszczyńskich / . Cz. 1, Od Heleny Korybutówny do Jana Erdmanna Promnitza.. Pszczyna 2007;

HENCKEL VON DONNERSMRCK

, ród kupiecki pochodzacy ze Spiskiego Czwartku (obecnie Słowacja) Spišský Štvrtok, węg. Csütörtökhely, niem. Donnersmark, Donnersmarkt); najstarsze wzmianki 1378 (h.  Quintoforo), spokrewniony z ►TURZONAMI ; początkowo protestancki – w ►TRZYDZIESTOLETNIEJ WOJNIE opowiadał się po stronie Cesarza; w zamian od 1623 przedstawiciele stali się panami ►BYTOMIA właścicicielami ►KOCHŁOWIC i ►HALEMBY;   podzielił się na kilka linii: orawską, quintoforo, hrabiowską rozbitą od  1604 na linie bogumińską, bytomsko-siemianowicką, tarnogórsko-świerklaniecką, książęcą, saską, na Brynku i Krowiarkach, wolfsburską; nosili tytuły panów Bogumina, Bytomia, Tarnowskich Gór, Wolnych Panów Stanowych, często stosowali ►FIDEIKOMIS w zarządzaniu dobrami; w dziejach Kochłowic i Halemby zapisali się; ►ARTUR, ►EDGAR ►EDWIN, ►ELIASZ, ►FRANCISZEK LUDWIK, ► GUIDO ► HUGO I, ►HUGO II,  ►KAROL JÓZEF ERDMANN, ► LUDWIK ► ŁAZARZ I, ►ŁAZARZ II , ►ŁAZARZ III H.V.D.

; wikipedia; A. Kuzio-Podrucki, Henckel von Donnersmarckowie. Kariera i fortuna rodu, Bytom 2003.

 


HENKEL VON DONNERSMARCK HERBY

1. nadany w 1417; na tarczy dzielonej w pas; w polu górnym był błękitny ukoronowany lew w złocie; w polu dolnym trzy srebrne róże w czerwieni, ze złoto-błękitnymi labrami; błękitny lew w koronie; 2 nadany w 1901; w tarczy u góry złoty lew w czerwieni, u dołu trzy czerwone róże we złocie, w klejnocie nad hełmem i złoto-czerwonymi labrami, złoty ukoronowany lew, z dewizą „Memento vivere”; całość na gronostajowym płaszczu z koroną książęcą.

A. Kuzio-Podrucki, P. Nadolski, D. Woźnicki, Herbarz bytomski, Bytom 2003.


HENCKEL VON DONNERSMARCK HERB (1901

HENRYK

, mistrz kuźniczy (wg Ludwika ►MUSIOŁA pochodzenia niem.), założyciel ► KUŻNICY STAREJ na terenie ►LUBNOWA, którego właścicielem został  aktem z 1.05.1397 podpisanym przez książąt ►OPAWSKO-RACIBORSKICH: ►JANA II ŻELAZNEGO i ►MIKOŁAJA II.

L. Musioł, Z dziejów Kochłowic, Halemby, Bykowiny, Kłodnicy oraz Starej Kuźnicy /; wstępem opatrzył i do dr. przygot. Bernard Szczech. Ruda Śląska, 2010.

HENRYK ANHALT-CÖTHEN

(*30.07.1778, Pszczyna, 1795-†23.11.1847, Cöthen), pierwszy władca ► PSZCZYŃSKIEGO KSIĘSTWA (1825-1831 i 1841-1847); w młodości w wojsku pruskim; uczestnik bitwy pod Auerstadt, został wykupiony z niewoli napoleońskiej; konserwatywny arystokrata, przeciwny zwłaszcza w pierwszym okresie rządów modernizacji gospodarki, która przeszła w stan stagnacji (antidotum na nią miały być coroczne lustracje każdej wioski w księstwie); uwłaszczeniu chłopów, zniesienia pańszczyzny; stosował kary cielesne po stłumieniu buntów chłopskich (prawdopodobnie także wobec chłopów ze Starej   Kuźnicy odrabiających pańszczyznę na folwarku w Wyrach, gdzie ta kara była wykonana ponad 1000 razy), w drugim okresie poczynił niewielkie modernizacje w przemyśle (m.in. w ►HUCIE W STAREJ KUŹNICY w miejsce Wielkiego Pieca wprowadził fryszarkę), zapoczątkował budowę huty ►IDA; jego polityka gosp. doprowadziła do klęski głodu 1846-1847 i ►WIOSNY LUDÓW (1848)

J.Polak Poczet panów i książąt pszczyńskich. Cz. 2, Od Fryderyka Erdmanna Anhalta do Jana Henryka XV Hochberga. Pszczyna 2007.

HINDENBERGA MAPA

(Ixnoopөogpaфia Plesniaca),    rękopiśmienna mapa ►WOLNEGO STANOWEGO PAŃSTWA PSZCZYŃSKIEGO,         wykreślona 1636 na zlecenie hr. ►SEYFRYDA II PROMNITZA przez inż. Wojskowego Andreasa Hindenberga , bez skali i siatki geograficznej; średnie pomniejszenie 1: 175000, zorientowana na zach.; pierwsze źródło kartograficzne dotyczące ►STAREJ KUŹNICY i► HALEMBY.

Lit. Piotr Greiner, Andrzej Złoty,.Ruda Śląska w dawnej kartografii / Katowice 2006.

HINDENBURG STRASSE

, w okresie DRUGIEJ  WOJNY ŚWIATOWEJ nazwa ►PIERWSZEGO MAJA ULICY

HISTORYCY HALEMBY

, wprawdzie pierwsze historyczne wzmianki o ► KUŹNICACH zamieścił Walenty ►ROZDZIEŃSKI, jednak rozwój badań nad dziejami ► HALEMBY, ►KŁODNICY i STAREJ KUŹNICY zapoczątkowali autorzy niemieccy: Johann Georg KNIE, Henryk Wilhelm Fryderyk ► SCHAEFFER, Ezechiel ► ZIVIER; pionierem badań polskich nad dziejami tych miejscowości byli w okresie ►DRUGIEJ WOJNY ŚWIATOWEJ ks. Alojzy ►KOZIEŁEK a po jej zakończeniu Ludwik ►MUSIOŁ; listę historyków nieprofesjonalnych badających historię tego terenu otwiera Jan Stefan ►DWORAK, Jan Fojcik , pod koniec l. 60 XX w. znajdują się na niej Ludwik ►KUŚ, Ryszard ►MAREK oraz Antoni Ratka-zasłużony dla Rudy Śląskiej (artykuły w „Wiadomościach Rudzkich”, współautor tekstów historycznych w 2 przewodnikach po Rudzie Śląskiej, autor dziejów szkoły nr 24); do rozwoju badań historycznych przyczynił się ks. Alojzy ► BRZEZINA, inicjator monografii historycznej parafii ►MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ; prócz wspomnianego A. Ratki, w jej opracowaniu wzięli udział Eugeniusz Marszałek (artykuły w ► PACIORKACH NADZIEI) i Antoni Steuer, (pierwszy po ponad stu latach profesjonalista wśród historyków Halemby -badacz dziejów kultury fizycznej, ruchu młodzieżowego, biograf i leksykograf); Grupę historyków: nieprofesjonalnych w ostatnim okresie czasu reprezentują: Henryk ►BUSZMAN, Adam i Barbara Podgórscy (leksykografowie, badacze topografii, wierzeń ludowych), Jan Kołodziej (specjalista od dziejów ►KŁODNICY i ►STAREJ KUŹNICY), Bernard Kopiec autor popularnej monografii (niestety z dużą ilością błędów rzeczowych), Justyna Galeja (prace o bractwach i stowarzyszeniach kościelnych), ►OCHOTNICZEJ STRAŻY POŻARNEJ W HALEMBIE); Teodor Wawoczny (biografistyka sportowców GKS ►GRUNWALD RUDA ŚLĄSKA), Stanisław Kiermes (►DRUGA WOJNA ŚWIATOWA, Wydarzenia grudnia 1981 na kopalni Halemba, SOLIDARNOŚĆ), Rajmund ►HANKE  do przedstawicieli profesjonalnie zajmujących się naukami pomocniczymi historii należą Dorota Trybek-Świtała (szerokie kulturoznawstwo, folklor, m.in. historia ►GOŁĘBI POCZTOWYCH HODOWLA), Joanna Mastalerz (gry i zabawy z okresu przedsportowego); o halembską tematykę opierają się też prace: Przemysława Noparlika (historia ►LEŚNEJ KOLONII), Anny Badura (stosunki demograficzne w okresie przedindustrialnym), Marcina Śmierza (stosunki halembsko-kochłowickie). Marcina Niedurnego (wywózki obywateli miejscowości do Związku Radzieckiego w 1945); ks Leszek Makówka, zajął się witrażownictwem w kościele ►PODWYŻSZENIA KRZYŻA ŚWIĘTEGO W KŁODNICY); Magdalena Grychtoł zredagowała album historyczny o tej parafii; spośród nauczycieli historii działalność publicystyczno-historyczną praktykuje Weronika Szołtysek (kilka artykułów o świętych w ►MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ PARAFII).

HISZPANKA

, nazwa epidemii grypy; na terenie ►HALEMBY od 14.09.1918 do 10.01.1919; zebrała 13 ofiar ;  za wyjątkiem Pawła Przyborskiego (starszego wiekiem jeszcze z innymi schorzeniami) większość zmarłych zaliczała się do młodzieży; byli to: Eryka Krzykowska, Maria Gonsior, Marta Besler, Marta Fityka, Konstantyna Cipa, Agnieszka Wypiór, Bibianna Bola, Joanna Grymel, Gertruda Osadnik, Marcela Witała, Wiktoria Żogała, Paweł Gawienka.

AKAD Katowice, księga pogrzebowa parafii Matki Boskiej Różańcowej w Halembie.

HOCHBERGOWIE

(pełny tytuł: Fürst von Pleß, Reichsgraf von Hochberg, Freiherr zu Fürstenstein) także von Hoberg, Hoburg – ród wymieniany od 1185 przybyły na Śląsk w końcu XIII w. z Miśni lub Würzen W śląskich dokumentach jest notowany od 1290 r.; przedstawiciele byli w świcie rycerskiej Piastów Jaworsko-Świdnickich;. W XV w. podzielił się na linie: szlachecką z Dobrocina koło Dzierżoniowa, wymarłą już baronowską z Buczka, hrabiowską z Książa - Wałbrzych i Roztoki koło Jawora. Z linii hrabiowskiej powstała linia książęca z Książa oraz Pszczyny . Spokrewnieni z rodem ►ANHALT- CŐTTEN, po nich w 1847 otrzymali ►PSZCZYŃSKIE KSIĘSTWO; przedstawiciele ►JAN HENRYK X, ►JAN HENRYK XV, ►JAN HENRYK XVIII;  w okresie ich panowania w ►STAREJ KUŹNICY zostały zlikwidowane przeżytki ustroju feudalnego (►pańszczyzna, ►folwark, ► dworskie obszary, nierentowne zakłady pracy).

J.Polak Poczet panów i książąt pszczyńskich. Cz. 2, Od Fryderyka Erdmanna Anhalta do Jana Henryka XV Hochberga. Pszczyna 2007.

HODOWLA

, dział ►ROLNICTWA; w► HALEMBIE, ► KŁODNICY, ►STAREJ KUŹNICY rozwój zapoczątkowała h. wołów pociągowych w► KUŹNICACH: ►HALEMBSKIEJ i ►STAREJ; wraz z powstaniem ►FOLWARKU W HALEMBIE i ►FOLWARKU W STAREJ KUŹNICY kolejną formą była ►BYDŁA h., oraz ►TRZODY CHLEWNEJ H.; zarówno w ►DWORSKICH OBSZARACH jak i na terenie ► GMINY HALEMBA jak ►GMINY KŁODNICA i ►GMINY STARA KUŹNICA, w XVIII w. pojawiła się h. ►KONI pociągowych; terenem h. były łąki i pastwiska w 1865 ich pow. wynosiła w Halembie w 34 w Kłodnicy – 24 a w Starej Kuźnicy morgi; h. podobnie jak całe rolnictwo miała znaczenie drugorzędne wobec ►LEŚNICTWA w pierwszym i wobec przemysłu w drugim przypadku; na przełomie XIX-XX w. popularnym elementem budownictwa robotniczego stał się chlewik dla h. na własny użytek praktykowanych przez robotników halembskich, kłodnickich, starokuźnickich- popularną jej formą była h. drobnego inwentarza (króliki, oraz drób: kury, gęsi, kaczki); w h. kur Halemba stała się pierwszą potęgą na skalę ►KATOWICKIEGO POWIATU (inicjatorem był Alojzy SKUTELLA); w okresie międzywojennym były kładzione podwaliny pod► GOŁĘBI POCZTOWYCH H. (Paweł ►MUSIALIK, Jan ►PRZYBORSKI), w 1946 h. objęła w Halembie i Kłodnicy 43 konie, 140 szt. bydła rogatego, 53 świnie, 1 owca, 316 kóz, 1611 kur, 1176 gęsi, 177 kaczek, 117 indyków, 496 królików. Po zakończeniu ►DRUGIEJ WOJNY ŚWIATOWEJ, na znaczeniu zyskały h. hobbystyczne: rybki akwariowe, ptaki egzotyczne, ptactwo ozdobne. Obszar h. gospodarczej obecnie znacznie się skurczył; większy teren h. zachował się w KŁODNICY (zwłaszcza na podmokłych łąkach nadrzecznych); tradycyjną h. koni zastępują stadniny (dla rekreacji), nową formą h. są farmy strusie (Piotr Michałek).

APK, zesp.: Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, Katowice, Wydział Statystyki sygn. 14; AKAD , zesp. Akta Lokalne, sygn. 786; APK, zesp.: Gmina Halemba sygn. 9; Związek Samopomocy Chłopskiej, sygn. 75; J. Kołodziej, Historia Kochłowic = Geszichte Kochlowic, Zabrze 2011.


Jan Falkus, hodowca pszczół (okres międzywojenny)

HODOWLA GOŁĘBI POCZTOWYCH

, w okresie międzywojennym jedna z dyscyplin przysposobienia wojskowego; pierwsi hodowcy z HALEMBY (Paweł MUSIALIK, Jan PRZYBORSKI) byli zrzeszeni od 1928 w Towarzystwie Hodowców Gołębi Pocztowych Błyskawica w Nowej Wsi; w 1945 h. g. p. przybrała formy organizacyjne w Halembie (Towarzystwo Hodowców Gołębi Pocztowych JASKÓŁKA); po zmianach nazewniczych l.50. XX w. na terenie tej dzielnicy istniały dwie struktury organizacyjne V-233, V -126, w STAREJ KUŹNICY V-33; obecnie na terenie dzielnicy istnieją 2 sekcje oddziału Ruda Śląska 1 (nr 4 Halemba nr 9 Stara Kuźnica) w 2011 w HALI MIEJSKIEGO OŚRODKA SPORTU I REKREACJI odbyła się okręgowa wystawa gołębi pocztowych.
D. Świtała-Trybek, Każdy mo swojego ptoka. O hodowcach gołębi pocztowych w Halembie w: Kultura plebejska w mieście przemysłowym / red. nauk. Teresa Smolińska i Michał Lubina.     Ruda Śl. 2004; D. Świtała-Trybek, O hodowcach gołębi pocztowych słów kilka Paciorki Nadziei 2006, nr 2; strona internetowa http://0152.pl/

Siedziba przy ul.Nikodema Jaronia


Siedziba przy ul.Nikodema Jaronia

Więcej zdjęć tutaj


HOFMAN

, zakład pogrzebowy przy► ARMII KRAJOWEJ ULICY, zał. 1950 przez Eligiusza H. (stolarnia i sklep z trumnami) od 1990 Spółka Usługi Pogrzebowe H.; aktualnie właścicielem jest Barbara  H.; 4 zakłady  w Rudzie Śl. (przy ul 3 Maja, Floriana, na Placu Szopena, Armii Krajowej); krematorium przy ul Nowary; kompleksowe usługi pogrzebowe, kamieniarstwo.

Strona internetowa www.hofman-dompogrzebowy.pl/

HOŁA Jadwiga

(27.01.1924, Orzepowice-†10.06.2003, Bytom), gospodyni ks. Józefa ► GARUSA; od 1950 w pracy przy ►MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ KOŚCIELE W HALEMBIE; dekoratorka świątyni m.i.n wykonywała stroje dla figur► STAJENKI BETLEJEMSKIEJ. Pochowana na cmentarzu w Rybniku.

A. Brzezina, Służyła Bogu i ludziom, „Paciorki Nadziei” 2004, nr 1.

HORNISE

(pol. Szerszeń), niem. broń przeciwpancerna kaliber 8,8; laweta samobieżna H.; konwojowana z Przyszowic przez lejtnanta Wojatzki, 28.01. 1945 o 4,30 znalazła się w HALEMBIE; była obiektem udanego flankowanego ataku ogniowego żołnierzy sowieckich i spłonęła; była na wyposażeniu PANZERJÄGER ABTEILUNG 88; nie dotarła do Mikołowa gdzie miała być użyta do zwalczania czołgów radzieckich w walce o drogę Mikołów-Żory-Rybnik; broń ta użyteczna na równinie łuku kurskiego w warunkach górnośląskich (MIKOŁOWSKIE WZGÓRZA) traciła na wartości bojowej. Zob. też WÓZ BOJOWY P-4.

G.Gunter., Letzter Lorbeer : Vorgeschichte : Geschichte der Kampfe in Oberschlesien von Januar bis Mai 1945 . Darmstadt - Augsburg 1974.

HÖRSING OTTO FRIEDRICH

,(*18.07.1874, Szeląg k. Ostródy-†23.08.1937 Berlin), polityk niemiecki, działacz SPD (frakcja prawicowa) i związków zaw. (metalowcy); od XII 1918 r. przewodniczący Centralnej Rady Robotniczej w Katowicach, od 20.04 1919 komisarz rządów niemieckiego i pruskiego dla Górnego Śląska, podoficer, kierownicza osobistość niemieckiego frontu propagandowego, kat Górnego Śląska, autor ►PROWOKACJI HALEMBSKIEJ 1919, przyspieszającej wybuch pierwszego powstania śląskiego, negatywny bohater pieśni powstańczej ►W HALEMBIE W HALEMBIE PRZESMUTNO SIĘ DZIEJE.

W. L(esiuk), Hörsing  Friedrich  Otto… w: Encyklopedia Powstań Śląskich, Opole 1982.

HOSZEK MAKSYMILIAN

*2.10.1905, Frydenshuta (ob. Nowy Bytom, dzielnica Rudy Śląskiej-†1991, Ruda Śl. Halemba), działacz ►ZWIĄZKU POWSTAŃCÓW ŚLĄSKICH, ► ZWIĄZKU OBRONY KRESÓW ZACHODNICH ; współwłaściciel (z siostrą Jadwigą) sklepu kolonialnego przy ul. ►MŁYŃSKIEJ 11, w okresie okupacji hitlerowskiej pod kuratelą ►TREUHANDSTELLE OST (Czajarek z Lipin, Anton Plachetka z Myłowic); Pochowany na ►CMENTARZU KOMUNALNYM W HALEMBIE; synem H.M. był Zygfryd H., ceniony specjalista od napraw radioodbiorników.

APK Treuhandstelle Ost, sygn.8094.

Rodzinny dom w środku(piętrowy)

HRABIOWSKI LAS

, zob. ►HALEMBSKI LAS

HRUBY JAN WIKTOR

(*29.06.1829, Hulczyn -†4.10.1890, Bielszowice), ksiądz; po święceniach kapłańskich (1853), pracował jako wikary (Rybnik, Mikulczyce i Michałkowice), od 1858 w Bielszowicach;  dziekan dekanatu bytomskiego  (1871) W l. 1882 - 1883 wybudował w miejsce drewnianego (p.w. Wszystkich Świętych) nowy kościół, w  stylu neogotyckim (p.w. Marii Magdaleny). W duszpasterstwie kładł nacisk popularyzacje ruchu pielgrzymkowego i życie brackie. Poświęcił ►MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ KOŚCIÓŁ W HALEMBIE (29.09.1890), obdarował go organami (1720); Został pochowany prawdopodobnie w kaplicy cmentarnej, we wnętrzu której znajduje się tablica z wizerunkiem proboszcza.

Lit. E. Marszałek, Ks. Jan Wiktor Hruby, Paciorki Nadziei, 2007, nr 7.

HUBALCZYKÓW ULICA

, zob.  ►ULICE W HALEMBIE, KŁODNICY I STAREJ KUŹNICY.

HUBRYCH KAROL

(*4.11.1895, Kłodnica-†po 1948), działacz samorządowy, niepodległościowy; powstaniec śląski, członek grupy miejscowej ►ZWIĄZKU POWSTAŃCÓW ŚLĄSKICH, ►ZWIĄZKU WETERANÓW POWSTAŃ ŚLĄSKICH W KŁODNICY, jeden z 4 przedstawicieli  ►KŁODNICY w ►GMINIE HALEMBA . W l. 1946-1948, działacz ►POLSKIEJ PARTII SOCJALISTYCZNEJ. Pochowany na ►CMENTARZU PARAFIALNYM W KŁODNICY.

Zesp. Gmina Halemba, sygn.6-8.

HUGO I HENCKEL VON DONNERSMARCK.

właściwie H. I Karol Antoni Łazarz H.v. D. (* 26.04.1811 , Siemianowice, -† 4.10.1890, Wiedeń) – baron i hrabia cesarstwa, tytularny pan Bytomia, przemysłowiec; po przedwczesnej śmierci ojca pod opieką stryja Łazarza Jana Nepomuka i matki Eugenie Wengersky von Ungarschütz; w jego imieniu w 1827 wydali oni w imieniu H. zarządzenie, ograniczające zasięg ustaw znoszących zależność chłopów od pana oraz ►PAŃSZCZYZNĘ; właściciel ok. 14,5 tys. ha powierzchni górnośląskich majątków. Reformator rolnictwa (zwolennik nowoczesnego sprzętu, wprowadził nawozy sztuczne, sprowadzał bardziej wydajne odmiany ziemniaków, szlachetniejsze gatunki drzew owocowych). Budował nowe stajnie, obory, chlewnie – m.in. w ►DWORSKIM OBSZARZE HALEMBY; zbudował nowe zakłady przemysłowe (zob. ►ALINA), m.in. huta Antonina w Wirku, gdzie znaleźli m.in. zatrudnienie fachowcy z Halemby (po wygaszeniu wielkiego pieca w ►CARLHÜTTE), przeciwnik Kulturkampfu – zatrudniał w swoich fabrykach, wszystkich sprzeciwiających się polityce Otto Bismarcka; finansował budowę wielu kościołów, wśród nich Bazylika Piekarska, ►MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ KOŚCIÓŁ W HALEMBIE.

A. Kuzio-Podrucki, Henckel von Donnersmarckowie. Kariera i fortuna rodu, Bytom 2003.


HUGO HENCKEL VON DONNERSMARCK

HUGON

, nazwa huty w ►STAREJ KUŹNICY-własność księcia pszczyńskiego, w miejscu ►KUŹNICY STAREJ, powst. 1734; 2 ►FRYSZARKI, 10 robotników; 2073 t. różnych wyrobów walcowanych. Zlikwidowana 1867

.J. Szaflik, Początki i historia rozwoju górnictwa i hutnictwa w Rudzie Śląskiej, Ruda Śl. 1961.

HUPKA Antoni

(*1905-†1935), Mysłowice działacz plebiscyt. Dał nazwę H Kolonii , rolnik; mieszkał w ► HALEMBIE, od 1922 w Mysłowicach.

B. Kopiec Ruda Śląska: zarys dziejów. Cz. 3, Kochłowice, Bykowina, Halemba, Kłodnica, Stara Kuźnica, Wirek. Ruda, 2009.

HUPKA KOLONIA

, w l. 20 XX  w. nazwa ul ►NOWY ŚWIAT

B. Kopiec Ruda Śląska: zarys dziejów. Cz. 3, Kochłowice, Bykowina, Halemba, Kłodnica, Stara Kuźnica, Wirek. Ruda, 2009.

HUSYCKIE WOJNY

, trzecia wyprawa wojsk husyckich w 1430 doprowadziła ich do zajęcia Gliwic oraz ►BYTOMIA przez Jana Zygmuntowicza; wg Jana Stefana ►DWORAKA, została złupiona przez nich ►KOCHŁOWICKA ZIEMIA; autor ten  upatruje w tym fakcie genezę powstania ►HALEMBSKIEJ  KUŹNICY

W pana Dworakowym rudzkim kalejdoskopie historycznym,  [red. prowadzący Jerzy Horwat]. - Ruda Śląska 1994.

HUTNICTWO

, gałęź przemysłu obok ►GÓRNICTWA rud żelaznych najstarszy dział gospodarki nad ►KŁODNICĄ; pierwotnie od 1394 realizowany w Kuźnicach (zob. ►HALEMBSKA K., ►KOKOCIŃSKA K. , ►K. STARA, opisany w ► ►OFFICINA FERARRIA Walentego ►ROZDZIEŃSKIEGO; od 1718 wielkopiecowe huty (►CARLSHüTTE, ►TURZO) bądź ►FRYSZARKI (► HUGON. ►IDA), po obu brzegach ►KŁODNICY , wykorzystujące jej wody i uzależnione od ich stanu oraz od warunków klimatycznych; dały bezpośrednio bądź pośrednio początek osadom ►HALEMBA, ►KOKOCINIEC, ► KŁODNICA, ►PANEWNIKI, ►STARA KUŹNICA; przed zakończeniem produkcji należały do ►PSZCZYŃSKIEGO KSIĘSTWA bądź do ► HENCKEL VON DONNERSMARCKÓW- wchodziły w obręb ►DWORSKICH OBSZARÓW; H, było podstawowym, dominującym  zawodem wykonywanym przez mieszkańców H. jeszcze na pocz. XX w. pośrednio zaświadcza o tym kult św. Floriana (jego figura (zob. ►FLORIAN ŚWIĘTY) należała do pierwotnego wystroju ►MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ KOŚCIOŁA); zamknięcie huty Hugo w ► KOCHŁOWICACH (1930), spowodowało bezrobocie załogi, wśród której ponad 70 % hutników było mieszkańcami Halemby – spowodowało perturbacje finansowe w ►GMINIE HALEMBA. Po otwarciu Kopalni ► HALEMBA –WIREK (1957) stopniowo traciło na znaczeniu.

APK, zesp. Starostwo Powiatowe Katowice; AKAD, zesp. Lokalia, sygn. AL. 0785, 1000, H. Buszman, [et.al.] 40 lecie KWK "Halemba" 1957 – 1997 , Chorzów 1997; J. Kołodziej,
Jesteśmy z żelaza czyli rzecz o Starej Kuźnicy i Kłodnicy. Ruda Śląska, 2009;J. Szaflik, Początki i historia rozwoju górnictwa i hutnictwa w Rudzie Śląskiej, Ruda Śl. 1961.

HUTNICZY STAW

, zbiornik wodny powstały przez spiętrzenie wody w rz. ►KŁODNICY, wykorzystywany w  cyklu produkcyjnym  huty ►THURZO; widnieje na szkicu sytuacyjnym z 1871 na wsch. od tego zakładu; od pd. przylegały do niego posiadłości Franciszka ► LABRYGI.

APK, Landratura Katowice

 

 

 

 

Prześlij wiadomość.

 

 

ABCDEFGHIJKLŁMNOPRSŚTUVWZŹŻ

 

Poprawiony: czwartek, 25 sierpnia 2016 21:14