MAŁY LEKSYKON HALEMBSKI

 

ABCDEFGHIJKLŁMNOPRSŚTUVWZŹŻ

 

G

 

UŻYTE ZNAKI I SKRÓTY

* urodził się

zmarł

odsyłacz

APK Archiwum Państwowe Katowice

czł.  członek

dł. długość

dyw. dywizja

ks. ksiądz

OFM - Franciszkanie

RKS Robotniczy Klub Sportowy

Wlkp. Wielkopolski

tys. tysiąc

zesp. zespół

zob. zobacz

MPJ -  Mistrzostwa Polski Juniorów

MPJM - Mistrzostwa Polski Juniorów Młodszych

 

 

GALERIA STEFANA TREFONIA

zob.► BARWY ŚLĄSKA

GALIOS AUGUSTYN

(*٭27.08.1880, Kochłowice -†17.10.1938, Kłodnica), cieśla górniczy, właściciel domu; naczelnik gminy ►KŁODNICA (VII 1919-1928, 1933-1937), działacz sanacyjny, założyciel Narodowo-Chrześcijańskiego Związku Pracy (zob.► PARTIE POLITYCZNE DO 1949), członek ►ZWIĄZKU POWSTAŃCÓW ŚLĄSKICH GRUPA KŁODNICA.

Lit. APK zesp. Wydział Powiatowy Katowice sygn. 153,  “Oberschlesische  Wanderer” 1919 , nr 157.

Podpis naczelnika gminy Kłodnica Galios Augustyn

GALMAN

,ruda cynku, w poł. XIX w. niewielkie złoże g. eksploatowano na pograniczu ►KŁODNICY i ►KOCHŁOWIC.

J. Kołodziej, Jesteśmy z żelaza czyli rzecz o Starej Kuźnicy i Kłodnicy. Ruda Śląska, 2009.;

GAŁCZYŃSKIEGO KONSTANTEGO  ILDEFONSA ULICA

,, dl.. 200 m; w obrębie osiedla “Kłodnicka” przebieg pd.-zach.- pn. wsch. łączy BRZECHWY JANA ULICĘ; P  z terenem zalesionym; firmy: budowlana, wielobranżowa.

GAŁKOWE
zob. BAGNA

GARUS JÓZEF

(٭18.03.1912, Kryry- †29.08.1997, Katowice), proboszcz w ►MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ PARAFII W ►HALEMBIE. Absolwent Państwowego Gimnazjum im. Bolesława Chrobrego w Pszczynie (1931) studia w  Śląskim Seminarium Duchownym w Krakowie i na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. Po święceniach kapłańskich (28 061936) na zastępstwie wakacyjnym w parafii św. Teresy od Dzieciątka Jezus w Chwałowicach (1936) wikariusz w parafii św. Szczepana w Bogucicach (1936 - 1939), katecheta (1938-1939) w Szkole Wydziałowej w Pietwałdzie na Zaolziu, wikary w parafiach św.: Marii Magdaleny w Tychach (1939 - 1940), św. Apostołów Piotra i Pawła w Katowicach (1940 - 1944), administrator parafii MB Bolesnej w Rybniku (1944 - 1950) gdzie zaangażował się w odbudowę zniszczonego działaniami frontowymi kościoła. Naraził się władzy komunistycznej z powodu kazania wygłoszonego dla Związku Weteranów Powstań Śląskich 2.05.1947. W 1949 w ramach represji za list pasterski bpa S. Adamskiego z 17.01. 1949 do diecezjan w obronie usuwanej ze szkół katechizacji, razem z 5 innymi kapłanami diecezji katowickiej został od 25 01.1949 na okres 6 miesięcy aresztowany pod fałszywymi zarzutami (współudział w "morderstwie" i przyjęcie sumy 1 mln zł od prześladowanych przez UB ostatnich pozostających jeszcze na wolności żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych).  wikariusz-substytut (18 02 - 12 03.1950) parafii MB Wspomożenia Wiernych w Dąbrówce Wielkiej Od 13.03. 1950 w Halembie, administrator, (23.07.1957-1970) proboszcz parafii MB Różańcowej w Halembie, W l. 1957-1958 rozpoczął w Halembie budowę nowego kościoła, obok istniejącego dotychczasowego zbyt małego dla pomieszczenia gromadzących się wiernych; wskutek interwencji  ówczesnych władz państwowych, prace zostały po założeniu fundamentów przerwane. Wobec bezskutecznych starań o zgodę na rozbudowę dotychczasowej świątyni., prowadził utajnione roboty zakończone 29 06 1969 w ich wyniku powstała boczna kaplica.Wobec podjetych wobec niego oraz całej dicezji (wycofanie zgody na na budowę 6 innych kościołów) działań represyjnych. złożył rezygnację z urzędu 10.12.1969. Był jednym z 5 nieżyjących (ks. Jan ►DROZD, ks. Jan ►GRUSZKA, O. Bernardyn ►GRZYŚKA, Paweł ►KOZUBEK) osób zwiąanych z Halembą, których działalność rozsławiała naszą miejscowość poza grnicami kraju. Przyczynił się do tego budową ►STAJENEK BETLEJEMSKICH; ostatni krótki okres życia spędził w Domu Księży Emerytów w Katowicach; spoczął na ►CMENTARZU PARAFIALNYM W HALEMBIE.

Lit.: E-ncyklopedia Historia Kościoła na Śląsku; A. Brzezina [i in.] Halemba. historia i teraźniejszość parafii Matki Boskiej Różańcowej Ruda Śląska 1997; J. Dziwoki, Garus Józef (hasło), [w:] Leksykon duchowieństwa represjonowanego, w PRL w latach 1945-1989 : praca zbiorowa / pod red. nauk. Jerzego Myszora.t.1, Warszawa 2002; tekst odczytu wygłoszonego 8.08.2013 w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Halembie.


GAZDA HENRYK

(*12.04.1922, Halemba-4.05.2003, Ruda Śl.), inż. Budowlany, absolwent Politechniki Śląskiej w Gliwicach (1964);działacz społeczny; czł. zarządu i piłkarz Robotniczego KS GWIAZDA HALEMBA (1946-1947], prezes chóru DZWON (1947). Mieszkał przy ul PIERWSZEGO MAJA. Pochowany na CMENTARZU PARAFIALNYM W HALEMBIE.

Lit. APK, zesp.: Starostwo Powiatowe Katowice, Urząd Wojewódzki Ślaski Społeczno-Polityczny; Lit. T. Wawoczny, Leksykon piłkarzy GKS Grunwald Ruda Śląska, Ruda Śląska 2005.

GAZETA LOKALNA.
pierwotna nazwa  czasopisma  ►HALEMBA NASZA MAŁA OJCZYZNA


GIGANT

, piekarnia mechaniczna przy ul ►ŚMIŁOWICKIEJ w ►STAREJ KUŹNICY, budowana z inicjatywy ►WOJEWÓDZKIEGO PRZEDSIĘBIORSTWA PRZEMYSŁU PIEKARNICZEGO W BYTOMIU. zał. 1977, zarejestrowana w sądzie w Gliwicach (1983), Obecnie Rudzka Spółdzielnia Spożywców Społem, w likwidacji.


GIMNAZJUM NR 8

, placówka oświatowa, zał. 1961 przy ul. Ks. Pawła ►LEXA 14, jako Szkoła Podstawowa nr 26, im. Ludwika Waryńskiego w ramach akcji Tysiąc Szkół na Tysiąclecie (tysiąclatka); hala gimnastyczna, boisko od 13.10.2004  , od 2007 im. Stanisława Ligonia; siedziba stowarzyszenia ►GWAREK. Dyrektorzy: Jan ► PANCZEK, Bronisława Pytel, Janusz Pietraszek, Jerzy Stelmach, Klaudia Rolnik.

Szkoła podstawowa nr 26 to już historia Paciorki Nadziei 2004 nr 9.

Strona internetowa kliknij tutaj


Zakończenie działalności Szkoły Podstawowej nr 26

CZYNY SPOŁECZNE DRUŻYNY ZHP ZE SP NR 26 W HALEMBIE.

Szkoła Podst. nr 26  (w górnym rzędzie Henryk Gruth)

Chór dziecięcy przy SP 26


Wejście główne do Gimnazjum nr 8 (od strony ks. Pawła Lexa)

Więcej zdjęć tutaj

GIMNAZJUM NR 9 IMIENIA JANA PAWŁA II

, przy ul ►ZAMENHOFFA LUDWIKA 12, na osiedlu ►HALEMBA II, wybudowane 1967, początkowo Szkoła Podstawowa nr 27 im. Włodzimierza Lenina; od 1999 g. aktualny status od 2002; od 2006 im. J. P II; w 2008 organizator ogólnopolskiego zjazdu szkół noszących imię Jana Pawła II; kierownicy/dyrektorzy: Zofia Łoniewska, Krystyna Czulak, Stanisław Pazera, Krystyna Urbańczyk, Ernest Sznajder, Wojciech Kołodziej; od 2012 umowa o współpracy z Uniwersytetem Śląskim kółko fotograficzne, gazetka uczniowska Głos zza ławy; współpracuje z TOWARZYSTWEM LEKKOATLETYCZNYM ►POGOŃ RUDA ŚLĄSKA (Angelika Stepień); organizator biegu (16.12) dla uczczenia jednej z ofiar stanu wojennego Joachima ►GNIDY.

Strona internetowa kliknij tutaj


Dyrektor Ernest Sznajder – będącym wychowankiem SP nr 27 wita na akademii zaproszonych gości

Więcej zdjęć tutaj

 

GLEBY

, większość g. w HALEMBIE zalicza się do antropogenicznych (przekształconych w wyniku działalności człowieka); z g. naturalnych” występują g. brunatne, bielicowe utworzone z piasków gliniastych nawapnianych; wykazują zakwaszenie dużego stopnia przez dołowe wody kopalniane; w klasyfikacji bonitacyjnej zaliczane do żytnio- ziemniaczanych.

J.S. Dworak: Halemba 1394-1950, Ruda Śląska 1977, msp..


GŁOWACKIEGO BARTOSZA ULICA

do 1960 nazwa ►TRAUGUTTA ROMUALDA ULICA

GŁÓWNA

, nazwa ►PIERWSZEGO MAJA ulicy –m.in. w okresie ►PLEBISCYTU i ► POWSTAŃ ŚLĄSKICH.

GMINA HALEMBA

, jednostka samorządu terytorialnego, utworzona 1802 obejmowała pierwotnie teren HALEMBY bez DWORSKICH OBSZARÓW HALEMBA-KŁODNICA;  źródło z 1880 podaje nazwiska dwóch urzędników gminy  Tomasza Bubałę i Mikołaja Pucka; zarząd gminy w 1888 tworzyli: Józef Hein, Cyprian Żur, Karol Besler, Jakub Nolepa, Paweł Wieczorek, Krzykowski Franciszek, Antoni Kurpas; wg statutu z 26.03.1890 pracowała w III oddziałach; w pierwszym – Jakub Nolepa (► ZAGRODNIK), Franciszek Krzykowski (► PÓŁZAGRODNIK), Andrzej Grzyśka (zagrodnik); w drugim Józef Hein (właściciel gospody), Jan Krzykowski (►CHAŁUPNIK), Aleksander Falkus (chałupnik), w trzecim: Cyprian Żur,  Konrad Bubała, Karol Świerkta, od 1892 Paweł ►KRZYKOWSKI W 1894 nowymi członkami g. h. zostali Jan Koszera, Józef Janota, Franciszek Mucha, Świerkta, od 1896 Antoni Dylong; w l. 1898-1904 Jan  ►BUREK,  Jan Zde(y)ń, Wilhelm Dyrda; w 1911 w skład zarządu gminnego wchodzili: Koschera (Jan ?). Mryka II Bujoczek, Burek, Czippa (Cipa), Krzikowski, Siekiera (Edward ?), Szczygieł, Wieczorek,  w 1924 radę gminy tworzyli: Bubała, Błażyca, Czaja, Wieczorek, Tomanek, Kulawik, Walenty Górny, Hadulla wprowadzono stanowiska egzekutora gminnego (Klemens Skupnik); w 1928 radcy szkolnego (Andrzej Tomanek); ławnikiem był Krzykowski, w składzie zarządu gminy byli: Bubała, Jan Burek, Krzysteczko, Paweł Kopyciok, Tomasz Mryka, Rajmann, Herisz, Szczygieł. zarząd w 1929 na podstawie statutu gminnego tworzyli naczelnik (p. niżej), Krzykowski oraz Mryka; w 1936 oprócz 6 osobowego zarządu g. istniała też rada g. h. w składzie Jan Bubała, Jan Burek, Wawrzyniec PETEJA, Paweł ► KOPYCIOK, Józef Krzysteczko, B (ernard ?) Wawrzynek, Ignacy Kulawik, Tomasz ►MRYKA, Edward ►SIEKIERA, Paweł Wieczorek (w 1936 podjęła ona niezrealizowaną uchwałę o połączeniu g. H. z ►STARĄ KUŹNICĄ WSCHODNIĄ) reaktywowana w II 1945, praca odbywała się wydziałach: rolnym i budowlanym (Walenty Górny), rachuby (Ryszard ►BARTNIK, kasjerem był Alojzy Witała), Opieki Społecznej (Rafał ►RADOWSKI), Aprowizacji (Walenty Burek), URZĄD STANU CYWILNEGO –po II wojnie świat. połączony z Wydziałem Meldunkowym (Reiche, Franciszek Wypchoł,  Stefan ►KULAWIK) Wojskowy (przew.: Paweł Steuer, zob. ►SZTAJERSKI Paweł, Jan Olszynka, pracownik Teodozja Myśliwiec); kierownikiem biur był Ludwik CIPA; g. H. zatrudniała szofera (Stanisław► BIEGAŃSKI), maszynistki (Anastazja Hubrychówna, Janina Jagła), tercjanów szkolnych: Piotr ► KOPYCIOK, Gertruda Kałuża, Augustyn Sewera, Irena Wieczorek, Agnieszka Tkocz; na przestrzeni lat 20-50. XX w. podlegały jej: kuchnia dla bezrobotnych (utw. 1932), ►DOM KULTURY, ►BIBLIOTEKA GMINNA Gmina finansowała: opiekę lekarską ubogich i bezrobotnych, ogród szkolny, szkołę dokształcającą, ►DOM KULTURY, ► OCHOTNICZE STRAŻE POŻARNE, nadzorowała ekshumację zwłok żołnierzy radzieckich (1947); udzielała subwencji ►TOWARZYSTWU GIMNASTYCZNEMU SOKÓŁ, ►ZWIĄZEK OBRONY KRESÓW ZACHODNICH, akcję WF i PW., na budowę ►POMNIKA POWSTAŃCÓW ŚLĄSKICH, abonowała czasopismo : „Pilot Śląski”, zamawiała msze św. z okazji święta patronalnego ►JANA NEPOMUCENA św., zorganizowała jubileusz kapłański ks. Pawła► LEXA, dzierżawiła boisko RKS ►GWIAZDA HALEMBA, ►ODDZIAŁÓW MŁODZIEŻY POWSTAŃCZEJ w 1924 po przyłączeniu cz. ►DWORSKIEGO OBSZARU HALEMBA-KŁODNICA liczyła 611 ha; od 1928 ► ELEKTRYFIKACJA; w l. 1932-1939 przejęła ►STARĄ  KUŹNICĘ ZACHODNIĄ, 1946 połączyła się z ►GMINĄ KŁODNICA, w 1951 zlikwidowana.  Na czele g. H. stali naczelnicy (wójtowie)-funkcję tę pełnili m.in.: Stanisław ►FALKUS, Paweł ►KANDZIORA, Jan ►BUREK, Paweł ►ERNST, Robert ►NOCOŃ, po ►DRUGIEJ WOJNIE ŚWIATOWEJ: Wincenty► PRZELIORZ, Paweł ►PICHLAK, Michał ►WOJTUSZEK, sekretarzem był Rafał Radowski.
APK, zesp.: Gmina Halemba, sygn, 6,Kreißaußchuß Kat. sygn, 188; Starostwo Powiatowe sygn. 220; Wydział Powiatowy Katowice sygn. 238, 275. 340, 361, 478,


Pracownicy Urzędu Gminy 1937 rok

Pracownicy gminy Halemba (1947/48)

Pismo do gminy Halemba(1923r)

GMINA KŁODNICA

, jednostka samorządu terytorialnego, wymieniona w katastrze z 1743, z samorządem wiejskim 113, 7 ha (1865), 4,51 km²  (1874); 346  mieszk. (1874); w 1924 po przyłączeniu do niej cz. ► HALEMBSKIEGO LASU  z ► DWORSKIEGO OBSZARU HALEMBA pow gminy wynosiła 283  ha, zamiszkała przez 565 m; sołtysi Adam Kołodziej, (1836) ; wójtowie: Cipa (1891), Józef Mazurek (1898), Franciszek ►BUJOCZEK (1906-1908), Albert Brożek, (sekretarz gminy Antoni ►GRAFIK, od 1917), Augustyn ►GALIOS, (1920-1937) Franciszek ►BURSZKA (1937-1939);  w okresie międzywojennym radnymi byli m.in.: czł.: rady gminnej 1938-39:  F. Burszka, Paweł ►SZULC, Jan Janus, Mikołaj► BISTA, Rafał ► RADOWSKI, oraz Jan Bubała, Franciszek Bujoczek,  Emanuel ► GRUSZCZYK, Franciszek Gruszczyk, Franciszek Hubrych, Karol ► HUBRYCH, Józef Kubaty, Franciszek ►MIESZCZANIN Wilhelm Nowok, Paweł Wicik, Franciszek Wycisło, Augustyn Zdebel, Piotr Zdebel; Komisja spraw ubogich, utw 1925 F. Burszka, F. Bujoczek II, Ludwik Kurpas, Jan Kotas, F. Gruszczyk, W. Nowok, Paweł Mieszczanin, P. Wicik, Wawrzyniec Wilk; w okresie ►DRUGIEJ WOJNY ŚWIATOWEJ naczelnikami byli:  Franciszek Wypior (1939-1941), Bartoszek (1942); w l. 1943 -1945 agendy G.K. przejęła Halemba; reaktywowana 1945 (Emanuel ►URSOŃ, zastępca Antoni ►MUSKIETORZ, Sekr. Alojzy ►WITAŁA, Wiktor Jarosz) z wydziałami: Administracyjnym, Kasowym, Ruchu Ludności, Biurem Wojskowym, Zdrowia Publicznego, Biurem Rolnym, Oddziałem Budowlanym, Aprowizacji; podlegały jej Dom Kultury Biblioteka Gminna, ►OCHOTNICZA STRAŻ POŻARNA    W KŁODNICY; w I 1946  (decyzja ►STAROSTWA KATOWICKIEGO , z 27.09.1945) włączona do ►GMINY HALEMBA; (urzędnicy G.K. postulowali połączenie ze ► STARĄ KUŹNICĄ WSCHODNIĄ).

APK, zesp. Star. Pow. Kat., sygn.525, 623; Wydz Pow. Kat, sygn.: 565.

Dokument Gminy Kłodnica

 

GMINY HALEMBA BUDYNEK

(tzw. ratusz),zlokalizowany przy
►PIERWSZEGO  MAJA ULICY  nr 57, wybud. VII 1881 dla ►SZKOŁY LUDOWEJ; od 1888 z pomocniczą placówką pocztową; od 1922 siedziba posterunku ►POLICJI i ►GMINY HALEMBA; 1939-45 Gemeinde Halemba, i lokalnego posterunku niemieckiej policji porządkowej, 1945-1951 gmina i ►IZBA MATKI I DZIECKA; po 1951 przychodnia lekarska, poczta, od 1968 ►PRZYCHODNIA WETERYNARYJNA. Od 2005 frontową ścianę zdobi  tablica pamiątkowa z 2005

A.Ratka, Szkoła poczta, ratusz, Z dziejów gmachu z tablicą pamiątkową (przy ul. 1 Maja 57) „Paciorki Nadzieji”  2005, nr 6.


GNEISENAUSTRAßE,
od ok. 1941-1945 nazwa  Rybnickiej i ►PODLASKIEJ ULICY

GNIDA JOACHIM

(*15.01.1952,Orzesze,lub Mikołów-†2.01.1982, Katowice - Ochojec), działacz SOLIDARNOŚCI, mieszkaniec ►HALEMBY, ewangelik, (czł. Rady Parafialnej przy kościele ewangelickim w Rudzie Śl. Wirku), górnik Kopalni Węgla Kamiennego “Wujek” w Katowicach; ciężko ranny (16.12.1981),podczas pacyfikacji tej kopalni, zm. w wyniku odniesionych ran. Pochowany na cmentarzu w Mikołowie. Nazwisko upamiętnione zawiera tablica ofiar na ► CMENTARZU KOMUNALNYM W HALEMBIE. Dla jego uczczenia odbywają się biegi organizowane przez GIMNAZJUM NR 9 IMIENIA JANA PAWŁA II

Patronowie katowickich ulic i placów , pod red. Urszuli Rzewiczok, Katowice 2013; informacja Eugeniusza Marszałka.

GOCZAŁKOWICE-ZDRÓJ

, m. w woj. Śląskim; pierwszy  (1959) , funkcjonujący jeden sezon ośrodek kolonijny kop. Halemba. Przyjął  220 dzieci

L.Kuś,R.Marek,10 lat Kopalni Węgla Kamiennego "Halemba" : Ruda Śląska, [b.m.] lipiec 1967 r.

GODULA GRUBBE

, kopalnia węgla kamiennego budowana przez spółkę ►GRÄFLISCH SCHAFFGOTSCHE BERGWEKSGESLSCHAFT  od 1943 na terenie  ► KŁODNICY; od V 1944 pierwszy szyb (Erste Schacht), 96 m. głęb. (I 1945); niem. plany budowy kopalni wykorzystały częściowo władze Polski Ludowej przy budowie KOPALNI ►HALEMBA-WIREK.

Lit. A. Frużyński, Kopalnie węgla kamiennego w Polsce , Łódź-Księży Młyn 2012

GOJAWICZYŃSKIEJ POLI  ULICA.

, zob. ►ULICE W HALEMBIE, KŁODNICY I STAREJ KUŹNICY.

GOLARZ

,  w l. 30 XX w. nazwa zawodu fryzjera,   występuje w księgach metrykalnych Matki Boskiej Różańcowej parafii w Halembie

GOLASCH HUBERT

(*30.10.1914, Halemba-†3.04.1983, Ruda Śl. Halemba), piłkarz czł. drużyny ► ODDZIAŁ MŁODZIEŻY POWSTAŃCZEJ W HALEMBIE,  współzałożyciel  czł. zarządu Robotniczego RKS ►GWIAZDA HALEMBA (1946-1947] GKS ► GRUNWALD RUDA ŚLĄSKA (1962-1963, 1969-1970); osiągnięcia 1 m. Mistrzostwa OMP woj. Śląskiego (1935, 1937).  Pochowany na ►CMENTARZU PARAFIALNYM W HALEMBIE.

T. Wawoczny, Leksykon piłkarzy GKS Grunwald Ruda Śląska, Ruda Śląska 2005.

Golasch Hubert

GORZELNIA W STAREJ KUŹNICY

, wytwórnia gorzałki (zał. ok.1771) , zwana palarnią; powstała na bazie ►BROWARU W STAREJ KUŹNICY, do 1779 współistniała z nim. Od 1835 z hurtownią wódek (tzw. magazyny Altmanna); zaopatrującą chłopów m.in.w Łaziskach Górnych i Dolnych, od l. 60. XIX w. brak wzmianek o G..

H.W.F.Schaeffer, Kronika Wolnego Państwa Stanowego a od 1827 r. Księstwa Pszczyńskiego / ;

tł. z niem. rękopisu Bronisława Spyra. Cz. 3., Pszczyna 1998

GOSPODA W KŁODNICY

, (zajazd,)położona naprzeciw ►MOSTU KŁODNICKIEGO; pierwsza wzmianka 1901; właściciele: w 1901 Wincenty Gryzka, od 1909 Tomasz Bielucha; w czasie budowy ►SZKOŁY W KŁODNICY, była wykorzystywana do nauki; w okresie ►DRUGIEJ WOJNY ŚWIATOWEJ należała do Alojzego i Anny  Krząkała ( uznana za mienie poniemieckie; jej właścicielem został Józef ►  MIESZCZANIN); wg danych z 1945 budynek piętrowy, 3 izby, 300 m.²,  ogród 330 m.² ; odbywały się bale i tańce; w l. 70 XX w. mieścił się tu sklep spożywczy, obecnie wykorzystywana przez  placówki► LECZNICTWA  delikatesy. W 2006 wpisana do rejestru zabytków m. Ruda Śląska;

APK, zesp. Landratura Katowice, sygn. 129, Państwowy Urząd Repatriacyjny, sygn. 53; Księga adresowa Polski (wraz z W[olnym] M[iastem] Gdańskiem) dla handlu, przemysłu, rzemiosł i rolnictwa : 1930. Warszawa 1929; B. Kopiec Ruda Śląska: zarys dziejów. Cz. 3, Kochłowice, Bykowina, Halemba, Kłodnica, Stara Kuźnica, Wirek. Ruda, 2009.

Hammer wybudowany w 1901r

GOSPODARSTWO ROLNE KOPALNI HALEMBA

, utworzone 23.09.1976, z inicjatywy ówczesnego prezydenta Rudy Śląskiej, pow.20, 5 ha; 4 kompleksy rolne – na glebach 5-6 na terenie Halemby - uprawa jęczmienia; w Mikołowie►MOKREM hodowla tuczników 12 szt. (1977). Podlegało Dyrektorowi d./s. ekonomicznych kopalni.

APK, zesp. KM PZPR, sygn. 430.

GOŚCINIEC

, tradycyjna sięgająca okresu przedindustrialnego nazwa głównej drogi z Bytomia do Cieszyna przebiegającej przez► HALEMBĘ i ►STARĄ KUŹNICĘ, ob. pokrywająca się z ► PIERWSZEGO MAJA ULICĄ.

GÖTHE STRAßE

, w okresie okupacji hitlerowskiej nazwa ►HARCERSKIEJ ULICY.

Informacja Leokadii Gawenda, mieszkanki ul. Harcerskiej.

GOTTES GNADEN

, pole górnicze w ►KŁODNICY, kopalni ►GOTTES SEGEN (Błogosławieństwo Boże w Wirku) nadane 25.03.1857, należało do Siemianowicko-Bytomskiej linii ►HENCKEL – VON DONNERSMARCKÓW.

J. Kołodziej, Jesteśmy z żelaza czyli rzecz o Starej Kuźnicy i Kłodnicy / Ruda Śl. 2009; 650 lat Kochłowic : źródła i materiały do dziejów miejscowości : praca zbiorowa / pod red. Marcina Śmierza , Ruda Śl. 2012.

GÓRNE LASY PSZCZYŃSKIE

, najbardziej na pn. wysunięta część dawnej► PUSZCZY PSZCZYŃSKIEJ, ok. 1000 ha lasu pomiędzy ►WYGODĄ i Piotrowicami; przed 1923 ok 702 ha należały do ► DWORSKIEGO OBSZARU STARA KUŹNICA i wraz z jego likwidacją uległy  podziałowi między ►STARĄ KUŹNICĘ (posiadłości Andrzeja  Żogały, Grzegorza Mazurka, Jadwigi Demary, Ewy Botor Pawła Cipy, Ignacego Widucha, Jana i Marty Jastrzębskich,  Jana Brzęka, Alberta Janoty, Józefa Mercika, Wawrzyńca Kraczli, Józefa Martini,  Wojciecha ►WIECZORKA, Józefa Kozery, dr Hansa Zimmera), i ► PANEWNIKAMI (72 ha), ►LIGOTĄ PSZCZYŃSKĄ, ►BOROWĄ WSIĄ, ► KAMIONKĄ, ►MIKOŁOWEM, ►ŚMIŁOWICAMI; w 1932 cz. G.L.P wraz z ► STARĄ KUŹNICĄ ZACHODNIĄ została włączona do ►GMINY HALEMBA.

APK OT Pszczyna, zesp. Starostwo Pszczyńskie.

Górne Las Pszczyński drugi plan i zabudowa Rety Mikołowskiej na dalszym planie - widok z Wzgórz Kochłowickich

GÓRNICTWO

, przemysł wydobywczy dział gospodarki; w historii ►HALEMBY, ►KŁODNICY i ►STAREJ KUŹNICY, jeszcze w średniowieczu rozwinęło się g. odkrywkowe rud żelaznych (syderytu sferoidalnego); najstarsze złoża (baza  surowcowa dla ► KUŹNICY STAREJ) występowały się w ►DOLINIE KŁODNICY, oraz dopływach ►KŁODNICY; surowiec dla ►KUŹNICY HALEMBSKIEJ pozyskiwano z płykich złóż na pograniczu ►KOCHŁOWIC i Radoszów; g. rud metali kolorowych-galmanu na pograniczu Kłodnicy i Kochłowic (1860)  g.  materiałów budowlanych: ► HENCKEL VON DONNERSMARCKOWIE eksploatowali do pocz XIX w. w ► KAMIENIOŁOMACH kamień budowlany (zob. ►KAMINSKA  GURA); w ► STAREJ KUŹNICY książęta pszczyńscy wydobywali piasek; Stara Kuźnica była tez jedną z kolebek g. węglowego (zob. ►FRIEDRICHFOFFNUGS GRUBBE); w XVIII w. W II poł. XIX w.  zręby tego przemysłu powstały w Kłodnicy (pola górnicze: ►HAND SARA i ►STILSTAND; eksploatowane wraz z kopalnią Bogosławieństwo Boże w Wirku;  w okresie ►DRUGIEJ WOJNY ŚWIATOWEJ nie zrealizowany zamiar wydobywania węgla kamiennego na terenie tej dzielnicy podjęli Niemcy (zob. ►GODULLA GRUBBE), obecnie węgiel kamienny jest jedynym surowcem wydobywanym w całej dzielnicy Halemba (zob. ►HALEMBA-WIREK KOPALNIA).

J. Jaros.Słownik historyczny kopalń węgla na ziemiach polskich . Katowice 1984; J. Kołodziej, Jesteśmy z żelaza czyli rzecz o Starej Kuźnicy i Kłodnicy / Ruda Śl. 2009; 650 lat Kochłowic : źródła i materiały do dziejów miejscowości : praca zbiorowa / pod red. Marcina Smierza , Ruda Śl. 2012.

Ratownicy kop.Halemba

Ratownicy kop.Halemba


GÓRNY Walenty

(*12.02. 1889, Żabiniec- †18.08.1965 Ruda Śląska - Halemba), budowniczy, działacz narodowy – dyrygent ► CHÓRU IM PADEREWSKIEGO W HALEMBIE (1920) społ.-polt., samorządowy (od l. 20. XX w.); czł. Polskiej Partii Socjalistycznej (1945-48), Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (1949-?), Gminnej Rady Narodowej, podwójci, (z-ca naczelnika referatu rolnego i budowlanego; czł. Gminnego Komitetu Odbudowy Szkół, Komisji Planowania) czł. zarządu ►SAMOPOMOCY CHŁOPSKIEJ (prezes, skarbnik), czł. ► ZWIĄZKU WETERANÓW POWSTAŃ ŚLĄSKICH budowniczy ► PODWYŻSZENIA KRZYŻA KOŚCIOŁA W KŁODNICY, co najmniej do 1956 czł. Rady Parafialnej przy ►MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ PARAFII;  Mieszkał przy ul. ► MŁYŃSKIEJ 76.

APK, gmina Halemba sygn. 6; APK, zesp.: KM PZPR Ruda Śl,, sygn. 774; Wydział Powiatowy Katowice, sygn. 340; AKAD Kat.; zesp. Ksiega ślubów parafii Matki Boskiej Różańcowej; sygn.: 00876, 01000; J. Fojcik, Materiały do dziejów ruchu śpiewaczego na Śląsku, Katowice 1961; M. Grychtoł [et al.].Krzyża znak naszą chlubą : 1949-2009 - 60 lat kościoła pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Kłodnicy. Ruda Śląska – Kłodnica 2010.

GRABOWA

, ul. na osiedlu ►HALEMBA II (do 1989) Jerzego Lubosika; 100 m.; siedziby: ► STOWARZYSZENIA DZIERŻAWCÓW OGRÓDKÓW DZIAŁKOWYCH PRZY ULICY ►MŁYŃSKIEJ, przedsiębiorstwa transportu samochodowego; układ równoleżnikowy; łączy ul ► MIĘDZYBLOKOWĄ Z ►MODRZEWIOWĄ.

B. Kopiec Ruda Śląska: zarys dziejów. Cz. 3, Kochłowice, Bykowina, Halemba, Kłodnica, Stara Kuźnica, Wirek. Ruda, 2009.

GRACKA Teofil

(*5.12.1901, Stara Kuźnica-†19.05.1955, Nowy Bytom), powstaniec śląski, zweryfikowany na liście nr XIV Wiadomości Związkowych Związku Powstańców Śląskich, czł. Zarządu Oddziału ZWIĄZKU POWSTAŃCÓW ŚLĄSKICH W STAREJ KUŹNICY; pochowany na CMENTARZU PARAFIALNYM W KŁODNICY.

B. Kopiec Ruda Śląska: zarys dziejów. Cz. 3, Kochłowice, Bykowina, Halemba, Kłodnica, Stara Kuźnica, Wirek. Ruda, 2009; strona internetowahttp://www.sbc.org.pl/dlibra/plain-content . inskrypcja nagrobkowa na cmentarzu parafialnym w Kłodnicy.


GRAFIK Antoni

(*8.06.1873, Stara Kuźnica-†9.05.1949, Wirek), rzeźnik i masarz; właściciel pola; pierwszy przedstawiciel (od 1914) tego rzemiosła w KŁODNICY, działacz samorządowy – czł. zarządu GMINY KŁODNICA

Akt zgonu w posiadaniu Leokadii Gawenda, Księga adresowa Polski (wraz z W[olnym] M[iastem] Gdańskiem) dla handlu, przemysłu, rzemiosł i rolnictwa , 1928.

Dom Antoniego  Grafika ul.Kłodnicka

GRAFIK BERTA

(*10.08.1902, Halemba-†17.02.1979, Ruda Śl.), , z.d. ►GRZYŚKA; żona Hermana G. (zob. ► MASARSTWO I RZEŹNICTWO), działaczka katolicka, skarbnik ► CARITAS (1945-1947] pochowana na► CMENTARZU PARAFIALNYM W HALEMBIE.

APK zesp.: Gmina Halemba, Starostwo Powiatowe Halemba.

Berta Grafik (z prawej)

GRAFOWSKI LAS,

, zob. ►HALEMBSKI LAS

GRANICA

, wsch. cz. ul ►NOWY ŚWIAT na odcinku rozgraniczającym dzielnice ►RUDY ŚLĄSKIEJ (►HALEMBA i ►WIREK) i parafie św. Andrzeja Boboli i ►MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ; na przełomie l. 60 i 70 XX w. nazwę G. przyjęła jedna z pobliskich  sportowych drużyn podwórkowych (czł. m.in. Joachim Hanke, Roman Komander, Bogdan Niedziela,  Józef Olszowski, Janusz Pająk, Janusz i Piotr Smolkowie, Antoni Steuer, Henryk Tomanek, Antoni, Jan Stanisław Wilkowie); w następnych latach w społeczeństwie zaczął upowszechniać się błędny pogląd jakoby ulica ta stanowiła g. pomiędzy ►BYTOMSKIM KSIĘSTWEM i ►PSZCZYŃSKIM KSIĘSTWEM.

B. i A. Podgórscy, Nazwy terenowe i miejscowe w Rudzie Śląskiej : od Abesynii do Żylety : leksykon toponimiczno-ojkonimiczny z antologią tekstów źródłowych, Ruda Śląska, Szczecin :2014.

Sportowcy przekraczają granice Wirku i Halemby
po pr. stronie Wycięte.

GRANICZNA

, ulica nad rz. ►KŁODNICĄ, (nazwa od granicy między ►PSZCZYŃSKIM KSIĘSTWEM a ►BYTOMSKIM KSIĘSTWEM (posiadłościami ►HENCKEL VON DONNERSMARCK) ; do 1956 ul. Wodna; ►MŁYN WODNY, kort tenisowy, ►STACJA BENZYNOWA, atelier fotograficzne  w miejscu zespołu obiektów handlowych; jedno z najstarszych znanych miejsc w ►HALEMBIE; lokalizacja: ►KUŹNICY HALEMBSKIEJ (1453 – poł. XVIII w.); jednego z pierwszych boisk sportowych; teren wielokrotnie zagrożony powodzią. Do l. 50. XX w. stawy rybne; zob. też ►HASIOKI.
AKAD, księga pogrzebowa parafii Matki Boskiej Różańcowej w Halembie; B. Kopiec Ruda Śląska: zarys dziejów. Cz. 3, Kochłowice, Bykowina, Halemba, Kłodnica, Stara Kuźnica, Wirek. Ruda, 2009; fotografia ze zbiorów Marii Ostry.

Stawy przy ul.Granicznej lata 50 XX w.


GRENZSCHUTZ

(niem., dosłownie "ochrona granic wschód" albo "straż graniczna wschód") – powstała w latach 1918-1919 paramilitarna formacja ochotnicza działająca na wsch. rubieżach Republiki Weimarskiej razem z Freikorpsem i Selbstschutzem; 320 osobowy oddział tej struktury pod d-twem płk Tüllemana stacjonował w ► WALDSCHLOß, ,  dopuścił się ►PROWOKACJI HALEMBSKIEJ – jednej z przyczyn wybuchu I Powstania Śląskiego; śmierci JANA► CIPY i ALBERTA ► PAKUŁY (wg JANA STEFANA ►DWORKA w akcji tej brały udział 2 oddziały G.). W 1920 G. został rozwiązany.

J. S. Dworak, Sprawa plebiscytu i powstań śląskich oraz wkład do niej Rudy Śląskiej, Ruda Śl. 1982; Buszman, [et.al.] 40 lecie KWK "Halemba" 1957 – 1997 , Chorzów    1997; Encyklopedia Powstań Śląskich, Opole 1982.

GROBY WOJENNE

, w ►HALEMBSKIM LESIE (żołnierzy niem., poległych w wyniku sowieckiej zasadzki 28.01.1945 przy ul ►PIERWSZEGO MAJA; odkryte przez Erwina ► MERCIKA i małrzeństwo Lucjana i Jadwigi Wodarz (2007), i w rejonie ► HAŁDY PRZYKOPALNIANEJ), resztki pochówku; zlikwidowane G.W. (niem.) z egzekucji; przy ul ►MIKOŁOWSKIEJ w ►STAREJ KUŹNICY WSCHODNIEJ, ►ŚMIŁOWICKIEJ (►STARA KUŹNICA ZACHODNIA; w ►ALODIALNYM LESIE w rejonie ul ►RYBNICKIEJ i ► MAKOSZOWSKIEJ; jeńców włos. (►WŁOSI W HALEMBIE) przy ul ► HALEMBSKIEJ (likwiadacja ok. 1956-1957); żołnierzy radz. (likwidacja 1948) i Polaków rozstrzeliwanych w egzekucjach sowieckich (28.01.1945) na ► CMENTARZU PARAFIALNYM W HALEMBIE. (zob. też ►DRUGA WOJNA ŚWIATOWA).

A. Ratka, Wybaczyć nie znaczy zapomnieć. O tragicznych zdarzeniach w Halembie w czasie przejścia frontu w styczniu 1945 roku, w: Rudzki Rocznik Muzealny z.12, Ruda Śl. 2013, s.226-241; T. Semik, Cisza nad leśną mogiłą http://wisla.naszemiasto.pl/archiwum/cisza-nad-lesna-mogila; Informacje ustne: Stanisława Kiermesa, Wernera Wesołego.

Spis pochowanych w grobach wojennych na terenie Halemby w 1945 r.

GRODZKA

, ulica na Osiedlu w ► HALEMBIE I; ok. 300 m., układ równoleżnikowy; łącznica między ► PIERWSZEGO MAJA i ►HALEMBSKĄ, ULICĄ ; ►URZĄD POCZTOWY, apteka (zob. ►APTEKI), liczne placówki  handlowe; niewielki skwer pierwsze wzmianki w 1959; w 2 poł. l. 40 XX w. Kościelna (zabudowana 2 poniemieckimi barakami) później  (m.in. w Księdze Pogrzebowej ►MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ PARAFII) jako adres podawano numerację poszczególnych bloków mieszkalnych. aleja drzew: głównie jesionów wyniosłych, lip drobnolistnych, klonów zwyczajnych, kilka drzewiastych czeremch amerykańskich, a w końcowym odcinku także jarząbu pospolitego (Sorbus aucuparia L.)

B. Kopiec Ruda Śląska: zarys dziejów. Cz. 3, Kochłowice, Bykowina, Halemba, Kłodnica,

Stara Kuźnica, Wirek. Ruda, 2009.

ul.Grodzka - poł.l.60 XX w.

GROM

, pseud, zob. ►KOZUBEK Ernest

GRÖFLICH SCHAFFGOTSCHE WERKE

, koncern zał. 1848 z siedzibą w Bytomiu; początkowo Zakłady Przemysłowe Schaffgotschów; od 1905 p.n. G, z kapitałem 50 mln Mk;  od 1922 w Gliwicach, po polskiej stronie Górnego Śląska Wirek SA; w l. 1939-1945 powtórne scalenie; w l. 1943-1945 budowa ►GODULLA GRUBE i ►GODULLA KRAFTWERK w ► STAREJ KUŹNICY; w 1945 majątek G. w Starej Kuźnicy przejęła Kopalnia ► WIREK.

M.T.Wilczek, Spółki akcyjne Górnego Śląska i Śląska Cieszyńskiego i ich papiery wartościowe (do 1945 r.), Katowice 2006.


GROTA LOURDZKA

, budowla sakralna, usytuowana za kościołem ►MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ; wg. przekazów wykonana (1940) przez Walentego ►GÓRNEGO i Feliksa Kiermesa, ze szlaki pocynkowej sprowadzonej z Wirku.

Gota Lurdzka

GRUBEN STRASSE,

w okresie okupacji hitlerowskiej nazwa nieistniejącej już ul. ►KOPALNIANEJ W ►KŁODNICY

B. Kopiec Ruda Śląska: zarys dziejów. Cz. 3, Kochłowice, Bykowina, Halemba, Kłodnica, Stara Kuźnica, Wirek. Ruda, 2009.

GRUNWALD    HALEMBA, zob. ►GRUNWALD RUDA ŚLĄSKA

GRUNWALD I

, najstarszy szyb kopalni ►HALEMBA-WIREK, 56 m.; drążony od 1950, połączony (1956) z szybem Wschodnim (zob. ►SZYMON), uruchomiony  1957.

L. Kuś, R.Marek, 10 lat Kopalni Węgla Kamiennego "Halemba" : Ruda Śląska, [b.m.] lipiec 1967 r.

Grunwald I 1957 r

GRUNWALD II,

,szyb Kopalni ►HALEMBA-WIREK, 260 m. na pn.-zach. od ►G.I. ,drążony w l. 1960-1965 przez Przedsiębiorstwo Budowy Szybów w Bytomiu, metodą mrożeniową; służył do transportu pionowego urobku; wiele błędów technicznych w realizacji zadania, znacznie zwiększyło koszty budowy.

H.Buszman,[et.al.] 40 lecie KWK "Halemba" 1957 – 1997 , Chorzów 1997

GRUNWALD III

, szyb KOPALNI ►HALEMBA-WIREK; w jej pd. wyrobiskach, drążony  w l. 1975-1980; 1000 m. ; nowatorskie zastosowania techniczne.  m.in.  basztowa budowa wieży poza rurą szybową ; wraz z szybami ►G IV i ►PÓŁNOCNYM II dał  pocz. ► HALEMBIE GŁĘBOKIEJ.

H. Buszman, [et.al.] 40 lecie KWK "Halemba" 1957 – 1997 , Chorzów 1997. strona internetowa www. kwasa.

GRUNWALD IV

, szyb materiałowo-zjazdowy;kopalni ►HALEMBA GŁĘBOKA, 1057 m. głęb,  przy ul ► SKOŚNEJ; wieża zastrzałowa, dwulin,

B. i A. Podgórscy, Nazwy terenowe i miejscowe w Rudzie Śląskiej : od Abesynii do Żylety : leksykon toponimiczno-ojkonimiczny z antologią tekstów źródłowych, Ruda Śląska, Szczecin 2014; http://eksploratorzy.com.pl/viewtopic.php

GRUNWALD KŁODNICA zob. ►GRUNWALD RUDA ŚLĄSKA.

GRUNWALD RUDA ŚLĄSKA

, Sekcja Piłki Ręcznej, G.R. Ś. zał. 2008, prezes Grzegorz Bronny, pierwszy zarząd tworzyli też Teodor Wawoczny, Bogdan Biernat, Adam Wodarski, Jan Adamczyk; obecnie Aleksander Strzeja (prezes) Franciszek Świtalik, Łukasz  Wodarski; osiągnięcia I liga piłki ręcznej (2010-2011).

strona internetowa SPR Grunwald Ruda Śląska

Drużyna piłki ręcznej GKS Grunwald Ruda Śl.(l 70 XX w)

GRUNWALD RUDA ŚLĄSKA

, Górniczy Klub Sportowy G. R. Ś., zał. 1957, (116 czł.); występował p.n. G. Kłodnica; w l. 1961-1977 G. Halemba przy kopalni Halemba (zob. ►HALEMBA-NOWY WIREK);  kontynuator tradycji  RKS ►GWIAZDA (Widzew) HALEMBA; sekcje:  brydż sportowy (1986), koszykówka (1964-1966), piłka nożna (1957-nadal), piłka ręczna kobiet (1959-1961) i mężczyzn (1959-2004), siatkówka, szachy (1974-2000), tenis stołowy, obecnie jednosekcyjny-piłkarski; kompleks obiektów sportowych- stadion, boisko treningowe, zaplecze gospodarcze; prezesi: Romuald Strzoda, Józef Nogły, Józef Gruth, Stefan Wasiak, Jan Tyras, Andrzej Torka, Tadeusz Głowacz, Gerard Klein, Gerard Zdrzałek, Jan Walczuch, Antoni  Rajwa, Zbigniew Karkoszka, Teodor Wawoczny; działacze Konrad ►MOTAJ, Jan ►SKIBA, Emil Bochnia, osiągnięcia: I liga piłka ręczna (1974-1975, 1986-1988 i 1989-1992), piłka nożna: kl. C (1957-1959), kl B (1959-1961), kl A (1962-1966), kl. Okręgowa (1966-1968). III liga (1968-1973. 1978-1980, 1984-1988); II liga (1998-2001), awans do 1/16 Pucharu Polski (1995); reprezentanci Polski: Krystian  ► KŁOSEK, Ireneusz Nawrocki, Engelbert Szolc; inni czołowi sportowcy: Bernard ► KOZIOŁEK, Zygfryd ► NOCOŃ, Henryk ►POLOCZEK; Mirosław Bąk, Janusz Chrószcz, Tomasz Dragan, Ludwik Gruszczyk, Henryk Janosz, Andrzej Jarkiewicz, Tomasz Kasprzyk, Jan Kluczwski, Ryszard Mach, Czesław Kolon, Engelbert Kurpas, Stefan Oleksa, Gerard Pawlik, Jan Rum, Artur Sobiech, Janusz ►SOBOL, Leszek Starowicz, Sebastian Starowicz, Damian Stemplewski, Ryszard Stondzik, Marek Tokarz; trenerzy Maksymilian Barański, Emil Bochnia, Ryszard ►DASZEK, Grzegorz Kapica,Feliks ►MICHALSKI, Jan ►SUSKI;

A. Steuer, Z dziejów  kultury fizycznej w Halembie (1905-2003), w: Rudzki Rocznik Muzealny 2002, Ruda Śl. 2003; A. Steuer, Z dziejów rudzkiego sportu Ruda Śl. 2004; T. Wawoczny, Górniczy Klub Sportowy Grunwald Ruda Śląska. Sezon sportowy 1990/91;T. Wawoczny, Leksykon piłkarzy GKS Grunwald Ruda Śląska, Ruda Śląska 2005.

Drużyna koszykówki GKS Grunwald Ruda Śl.(l 80-90 XX w)

Odznaka GKS Grunwald Ruda Ślaska

Awers proporczyk GKS Grunwald Ruda Śl.

Rewers proporczyk GKS Grunwald Ruda Śl.

Mecz Grunwald Ruda Śląska - GKS Jastrzębie  2015 r

Więcej zdjęć tutaj

GRUNWALDZKA ULICA,

Nazwa nieistniejącej ulicy w ►KŁODNICY zajętej pod budowę kopalni ►HALEMBA-WIREK.

B. Kopiec Ruda Śląska: zarys dziejów. Cz. 3, Kochłowice, Bykowina, Halemba, Kłodnica, Stara Kuźnica, Wirek. Ruda, 2009.

GRUPA FORTECZNA OBSZARU WAROWNEGO KATOWICE

, jednostka wojska polskiego; utworzona w 1939 podlegała Grupie Operacyjnej Śląsk; zadaniem była obrona odcinka fortyfikacji stałych na linii Bobrowniki- ► KOCHŁOWICE ; w jej skład wchodziły: IV Batalion 11 Pułku Piechoty, IV (►CZWARTY) BATALION 73 PUŁKU PIECHOTY, IV(►CZWARTY) BATALION 75 PUŁKU PIECHOTY , ►BATALION OBRONY NARODOWEJ  „CHORZÓW”, IV (►CZWARTY) DYWIZJON 23 PUŁKU ARTYLERII LEKKIEJ. 95 Dywizjon Artylerii Ciężkiej, 64 Dywizjon Artylerii Lekkiej. 1 Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej,  2 plutony pozycjne nr 57 i 58 , (armaty wz.02) były rozmieszczone na skrzydle pd  OWar. "Śląsk/Katowice", i  poza nią; wykraczały (rej. ►ŚMIŁOWIC-►MIKOŁOWA i Wyr).
M. Krwawicz Śląska reduta 1939 /. Warszawa, 1979; wikipedia

GRUPA MODLITEWNA TAIZE PRZY MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ PARAFII W HALEMBIE

, struktura o charakterze ekumenicznym powstała we IX 1995 z inicjatywy Doroty Kubickiej  stosuje m.in. modlitwy w formie śpiewów kanonicznych; członkowie brali udział w międzynarodowych zjazdach ruchu Taize; w końcu lat 90 XX w. opiekunem był ks. Leszek Makówka.

GRUSZCZYK EMANUEL

(*4.02.1898 Kłodnica-† 08?. 1982, Kłodnica) działacz plebiscytowy, powstaniec śląski, mąż zaufania i czł. STRAŻY OBYWATELSKIEJ w STAREJ KUŹNICY, uczestnik TRZECIEGO POWSTANIA ŚLĄSKIEGO, skarbnik grupy ZWIĄZKU POWSTAŃCÓW ŚLĄSKICH  w KŁODNICY; od 1933 czł. Zarządu GMINY KŁODNICA, w okresie okupacji hitlerowskiej na robotach przymusowych. Mieszkał w KŁODNICY przy ul. Ignacego KACZMARKA Brązowy K.Z. (1947). Przewodniczący Rady Parafialnej PODWYŻSZENIA KRZYŻ ŚWIĘTEGO W KŁODNICY. Pochowany na CMENTARZU PARAFIALNYM W KŁODNICY.

AKAD Katowice, AL. 01000, APK, zesp.: Wydział Powiatowy Katowice sygn. 238 ZBOWiD ZO Kat., sygn. 604.

GRUSZKA JAN

(*22.10, 1909, Wielkie Hajduki- 11.11.1974, Glasgow), ,ksiądz. Absolwent Klasycznego Gimnazjum w Królewskiej Hucie (1930), Szkoły Podchorążych w Śremie; podoficer 75 Pułku Piechoty w Królewskiej Hucie. W l. 1931 – 1936 studia w Śląskim Seminarium Duchownym i na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie; po święceniach kapłańskich (1936) był na zastępstwie duszpasterskim w parafii św. Jana Chrzciciela w Pawłowicach. Od IX 1936 wikariusz w parafii MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ P.W. W HALEMBIE. Po wybuchu II wojny światowej był: substytutem w parafii św. Urbana w Woli, wikariuszem w parafiach: św. Antoniego w Dąbrówce Małej i św. Marii Magdaleny w Bielszowicach. W 1942 zadenuncjowany; za słuchanie spowiedzi w języku polskim, został usunięty z parafii i przymusowo wcielony do Wehrmachtu (służył w formacjach sanitarnych na Zachodzie Europy); zbiegł z armii niemieckiej , przedostał się do wojska polskiego; osiadł w Glasgow w Szkocji gdzie duszpasterzował zamieszkałym tam Polakom. Pochowany w Glasgow.

E-ncyklopedia, Historia Kościoła na Śląsku; A. Brzezina [i in.] Halemba. historia i teraźniejszość parafii Matki Boskiej Różańcowej Ruda Śląska 1997.

GRYMEL JAN

(*18.11.1918, Halemba-†20.04.1942, Stalingrad) piłkarz działacz ►ODDZIAŁU MŁODZIEŻY POWSTAŃCZEJ W HALEMBIE. Osiągnięcia: piłka nożna 1 m w mistrzostwach Oddziałów Młodzieży Powstańczej  (1935), brat Jerzego► G.

T. Wawoczny, Leksykon piłkarzy GKS Grunwald Ruda Śląska, Ruda Śląska 2005.


Grymel Jan

GRYMEL JERZY

(*10.03.1918, Halemba-†15.08.1989, Ruda Śl.), piłkarz działacz ►ODDZIAŁU MŁODZIEŻY POWSTAŃCZEJ W HALEMBIE, Osiągnięcia: piłka nożna 1 m w mistrzostwach Oddziałów Młodzieży Powstańczej  (1935, 1938). Hodowca Gołębi Pocztowych – czł. Towarzystwa Hodowców Gołębi Pocztowych ►JASKÓŁKA i ►V 233. Pochowany na ►CMENTARZU PARAFIALNYM W HALĘMBIE. Brat Jana ►G.

D.Świtała-Trybek, Każdy mo swojego ptoka. O hodowcach gołębi pocztowych w Halembie w: Kultura plebejska w mieście przemysłowym / red. nauk. Teresa Smolińska i Michał Lubina.             Ruda Śl. 2004; T. Wawoczny, Leksykon piłkarzy GKS Grunwald Ruda Śląska, Ruda Śląska 2005

Grymel Jerzy

GRYSZKA WIKTOR

(*12.04.1891, Makoszowy-1972, Ruda Śl.), uczestnik I i II ►POWSTANIA ŚLĄSKIEGO (walczył pod Sośnicą, Gliwicami, Zabrzem); od l. 20. XX w. mieszkaniec ► KŁODNICY, członek miejscowej placówki ►ZWIĄZKU POWSTAŃCÓW ŚLĄSKICH, aresztowany 1944-1945, po ►DRUGIEJ WOJNIE ŚWIATOWEJ w ►ZWIĄZKU WETERANÓW POWSTAŃ ŚLĄSKICH i w ►ZWIĄZKU BOJOWNIKÓW O WOLNOŚĆ I DEMOKRACJĘ; pracownik kopalń Makoszowy i Nowy Wirek. Pochowany na ►CMENTARZU PARAFIALNYM W KŁODNICY.

APK.zesp.ZBOWID ZO Kat.217.Inskrypcja nagrobkowa na Cmentarzu Parafialnym w Kłodnicy.


GRZESICZEK Teodor

, (*11.10.1900, Halemba- †19.02.1941, Buchenwald), powstaniec śląski brał udział w walkach o granice w 1939; aresztowany XI 1939, zginął w Buchenwaldzie (Ru 332). Mieszkał przy ul Bielszowickiej (zob.►HALEMBSKA) ulicy; nawisko upamiętnione na tablicy pamiątkowej ►CMENTARZA KOMUNALNEGO W HALEMBIE

APK, zesp. Śląski Instytut Naukowy, Katowice, sygn. Ru 332, AKAD, Księga pogrzebowa parafii Matki Boskiej Różańcowej w Halembie.

GRZIBOWKA

, teren leśny pomiędzy lasem ►PANIOK i ►KĄTAMI; po wsch. stronie drogi ze ►STAREJ KUŹNICY do ►ŚMIŁOWIC zaznaczony na mapie Pruskiego Sztabu Generalnego z 1827.

Lit. Piotr Greiner, Andrzej Złoty,.Ruda Śląska w dawnej kartografii / Katowice 2006.

 

GRZYŚKA

, ród halembski: rzemieślnicy, rolnicy, wywodzący się z Piotrowic (jeden z przedstawicieli rodu był wójtem ►LIGOTY), zasłużony dla ►MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ PARAFII; 1. Berta G. (zob. ►GRAFIK Berta), 2. Izydor ►G. 3. Teodor ►G, 4. Walenty ►G. 5. Wojciech► G.; z rodu tego wywodzi się też Br. Wincenty G., franciszkanin, przełożony na Górze Tabor.

; A. Brzezina [i in.,] Halemba. historia i teraźniejszość parafii Matki Boskiej Różańcowej , Ruda Śląska 1997.

Rodzina Grzyśka

GRZYŚKA IZYDOR

(٭4.04. 1906, Halemba-†19.10.1973, Katowice-Panewniki), zakonnik OFM, imię zakonne Bernardyn; prowincjał prowincji śląsko-wielkopolskiej; ukończył ► SZKOŁĘ PODSTAWOWĄ NR 24 W HALEMBIE, Niższe Seminarium Duchownym Franciszkanów w Nysie (1919–1922) gimnazjum państwowe w Katowicach. Od 29 .11. 1922 związany  z zakonem franciszkanów; odbył nowicjat w Wieluniu, złożył: trzyletnie śluby zakonne (1. 12. 1923), śluby uroczyste (23 04 1927) w Fuldzie. Po święceniach kapłańskich 22. 12.  1928  pracował w klasztorach franciszkańskiej prowincji śląsko-wielkopolskiej (Prowincji Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny), początkowo w Wielkopolsce, a od 1933 na Śląsku − w Panewnikach i Chorzowie-Klimzowcu, (w 1937 przełożony klasztoru, od 1942 administrator przyklasztornej parafii św. Franciszka). W latach okupacji niósł pomoc osobom poszukiwanym przez hitlerowców oraz rodzinom tych osób, zarówno materialną, jak i udzielając schronienia. Aresztowany przez władze komunistyczne (24 05.1948) pod zarzutem rzekomej przynależności do Stronnictwa Narodowego i prowadzenie działań na rzecz obalenia ustroju. skazany na7 lat wyrokiem Rejonowego Sądu Wojskowego; kary odbywał w więzieniach w Katowicach, Wronkach. Po zwolnieniu (V. 1955), osiadł w klasztorze w Katowicach –Panewnikach: ojciec duchowy i wykładowca z liturgiki i śpiewu gregoriańskiego we franciszkańskim Wyższym Seminarium Duchownym w Katowicach –Panewnikach; spowiednik w klasztorach żeńskich, wizytator klasztorów żeńskich i męskich; prowincjał prowincji śląsko-wielkopolskiej (1968-1974), był  uczestnikiem kapituł generalnych: w Medelin i w Madrycie. redaktorem czasopisma dla tercjarzy franciszkańskich "Szkoła Seraficka" (przez pewien czas jako "Głos św. Franciszka"). Autor artykułu Krótki szkic historyczny Prowincji Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Polsce ("Miesięcznik Franciszkański", 1973, nr 1). pochowany w kwaterze franciszkańskiej na cmentarzu komunalnym w Katowicach-Panewnikach. Jedna z 5 osób (Jan ►DROZD, Józef  ►GARUS, Jan ►GRUSZKA, Paweł ►KOZUBEK) które rozsławiły Halembę poza granicami kraju.

A. Steuer (biogram), w Słownik biograficzny ziemi pszczynskiej, red. Alojzy Lysko, Pszczyna 1994; S. T. Waszecki, Grzyśka Izydor Bernardyn (hasło), [w:] Słownik biograficzny katolickiego duchowieństwa śląskiego XIX i XX wieku, red. M. Pater, Katowice 1996, s. 125-126; K. Banaś, Grzyśka Izydor (hasło), [w:] Leksykon duchowieństwa represjonowanego w PRL w latach 1945-1989, red. J. Myszor, t. 1, Warszawa 2002.

 

GRZYŚKA Teodor

(*26.03.1936, Halemba- †13.09.1996, Ruda Śl.), wieloletni (1976-1996) zakrystian w ►MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ KOŚCIELE i przełożony róż męskich ►ŻYWEGO RÓŻAŃCA PARAFII MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ, pochowany na► CMENTARZU PARAFIALNYM W HALEMBIE.

A. Brzezina [i in.,] Halemba. historia i teraźniejszość parafii Matki Boskiej Różańcowej , Ruda Śląska 1997; inskrypcja nagrobkowa na cmentarzu parafialnym w Halembie.

Teodor Grzyśka w towarzystwie Róży Dędek i ks.Januarego Liberskiego


GRZYŚKA Walenty

(*1.02.1860, Halemba†- po 1945), senior rodu ►G. zasłużonego dla► MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ PARAFII W HALEMBIE, jeden z budowniczych kościoła; długoletni zakrystian (do l. 30. XX w.), i czł,  Rady Parafialnej; założyciel ►ZWIĄZKU ŚW. RODZINY,  TRZECIEGO ZAKONU FRANCISZKAŃSKIEGO W HALEMBIE. Ojciec. Izydora ►G.; ofiarował kościołowi obraz ►WALENTEGO ŚWIĘTEGO.

AKAD, zesp AL. 786.


GRZYŚKA Wojciech

(*11.04.1931, Halemba-†26.02.2011, Ruda Śl.), krawiec, górnik, rolnik, z rodziny zasłużonej dla parafii ►MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ PARAFII; przełożony róż męskich ►ŻYWEGO RÓŻANCA. Pochowany na ► CMENTARZU PARAFIALNYM W HALEMBIE.

A. Brzezina , [i. in.], Halemba. Historia i teraźniejszość parafii Matki Boskiej Różańcowej, Halemba 1997; inskrypcja .nagrobkowa na cmentarzu parafialnym w Halembie.

GRZYWOCZ MARIA

(*2.07.1938-†21.11.2011, Ruda Śl.) , bibliotekarka; kierownik filii ►Miejskiej Biblioteki Publicznej nr 5 w Rudzie-Śląskiej Halembie (zob.. ►FILIA NR 5 MIEJSKIEJ BIBLIOTEKI PUBLICZNEJ W HALEMBIE, ► PARAFIALNEJ BIBLIOTEKI   przy ►MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ  parafii ; przełożona żeńskich róż różańcowych. (zob. ►ŻYWY RÓŻANIEC)

Grzywocz Maria w towarzystwie Eugeniusza Marszałka i Antoniego Steuer

 

GUSTAW=FREYTAGSTRAßE

, w czasie ►DRUGIEJ WOJNY ŚWIATOWEJ nazwa ul ►ROLNICZEJ.

Inf. Justyny Galeja

GWAREK

, Stowarzyszenie Klubów Modelarskich Halemba z siedzibą przy ►LEXA PAWŁA KS. ULICY nr 14(►GIMNAZJUM NR 8), Zał. 2002 (Jan Kazimierz Ratajczak, Jacek Szkudlarek, Józef Lis, Mirosław Bartoszek, Dariusz Pieczka) strukturę G. tworzą Klub Modelarski Modeli Plastykowych,  Klub Modelarski Modeli Kartonowych przy ►ZESPOLE SZKOLNO-GIMNAZJALNYM nr 2 W ►KŁODNICY, Klub Modelarski Modeli Redukcyjnych Pływających przy ► GIMNAZJUM NR 8, Klub Modelarski Modelarstwa Lotniczego przy Szkołach Podstawowych nr: 40, 20 i 24 (w Halembie). Sukcesy międzynarodowe: Jacek Szkudlarek, Adam Rolnik, Tomasz Rolnik, Ireneusz Kurka, Aleksander Kocik, Kazimierz Ratajczak, Bogdan Beracz, Klaudia Szkudlarek. Zob. też ► KARLIK, ►MODELARSTWO.

A. Steuer, Z dziejów  kultury fizycznej  w Halembie, Rudzki Rocznik Muzealny 2002, Ruda Śląska 2003; B. Kopiec Ruda Śląska: zarys dziejów. Cz. 3, Kochłowice, Bykowina, Halemba, Kłodnica, Stara Kuźnica, Wirek. Ruda, 2009.

GWIAZDA HALEMBA

, klub sportowy, zał. V 1920 (Piotr ►MIKA, Paweł ►MOROŃ, Augustyn ► WICIK), rozwiązany 1924; w l. 1931-1934 RKS G.H., w 1934 Widzew Halemba, 1946-1949, RKS G.H. w 1949 fuzja z KS ►UNIA KŁODNICA; jesienią 1950 występował jako Koło Sportowe Ludowych Zespołów Sportowych G. przy SAMOPOMOCY CHŁOPSKIEJ W HALEMBIE, rozwiązany (1950). Sekcje: palant (1920-1921), piłka nożna (1920-1950); czł. Górnośląskiego Związku Piłki Nożnej (występy w obwodzie zabrzańskim), tworzył podwaliny pod Górnośląski Związek Palanta (1921); działacze: Konrad ►MOTAJ, Paweł (Steuer) ►SZTAJERSKI, Ryszard ► WAWRZYNEK, Adolf ►WIDUCH; sportowcy: Augustyn ►ANTOŃCZYK, Tadeusz ► BUREK, Ryszard► DASZEK, Alfred ► DYRDA, Leopold ►DYRDA, Norbert ►DYRDA Roman ►HERISZ, Alojzy ►KULIGA, Edmund ► RZEPKA, Roman ► RZEPKA. Hubert ►SPYRA, Alojzy ► STEUER, Alojzy ►TYRAŁA, Franciszek ►TYRAŁA, Wiktor ►WAŚ; osiągnięcia – udział w rozgrywkach klasie C. Z tradycjami G.H. identyfikuje się GKS ►GRUNWALD RUDA ŚLĄSKA. Stowarzyszenie Rekreacyjno-Sportowe G. Ruda Śląska

A. Steuer: Z dziejów kultury fizycznej w Halembie (1905-2003). Rudzki Rocznik Muzealny 2002. , Ruda Śląska 2003; T. Wawoczny, Leksykon piłkarzy GKS Grunwald Ruda Śląska, Ruda Śląska 2005; „Dziennik Zachodni – Wieczór” 1950 nr  218

RKS Gwiazda Halemba –drużyna piłki nożnej (l.40 XX w.)

Odcisk pieczątki klubowej z 1946 roku

GWIAZDA  RUDA ŚLĄSKA

Stowarzyszenie Rekreacyjno – Sportowe G. zał. 28 08 2000 z udziałem 25 osób, do 2003 Stowarzyszenie Sympatyków Piłki Nożnej Pięcioosobowej w Rudzie Śląskiej z siedzibą przy ul. ►BRODZIŃSKIEGO 3 a/1 obecnie ul Pawła ► BURSZKI; sekcje futsalu: mężczyźni (przejętej z Fribexu), kobiety (2008): piłki nożnej żeńskiej; zespół  cherladerek  Współorganizator Miejskiej Halowej Ligi Piłki Nożnej;organizator pierwszej na Śląsku Szkółki Piłkarskiej dla dzieci w wieku od 5 lat – obecnie 250 dzieci w grupach wiekowych w rocznikach 1995 - 2007 i młodsi  oraz zespołów juniorów w futsalu; od 2003 największego Międzynarodowego Turnieju Piłki Nożnej na Śląsku na 11-latków. Prezes - Grzywaczewski Arkadiusz; osiągnięcia:    Futsal:  Ekstraklasa (2008-2013), piłka nożna kobiet II liga (2012-nadal); reprezentant Polski Rafał Krzyśka; sportowcy Paweł ►HAINC,

Strona internetowa stowarzyszenia;  B. Kopiec Ruda Śląska: zarys dziejów. Cz. 3, Kochłowice, Bykowina, Halemba, Kłodnica, Stara Kuźnica, Wirek. Ruda, 2009.

Mistrz I ligi w futsalu 2008 rok

Więcej zdjęć tutaj

 


 

. Prześlij wiadomość.

 

 

ABCDEFGHIJKLŁMNOPRSŚTUVWZŹŻ

 

Poprawiony: sobota, 13 sierpnia 2016 22:19