MAŁY LEKSYKON HALEMBSKI

 

ABCDEFGHIJKLŁMNOPRSŚTUVWZŹŻ

 

F

 

 

UŻYTE ZNAKI I SKRÓTY

* urodził się

zmarł

odsyłacz

APK Archiwum Państwowe Katowice

czł.  członek

dł. długość

dyw. dywizja

ks. ksiądz

OFM - Franciszkanie

RKS Robotniczy Klub Sportowy

Wlkp. Wielkopolski

tys. tysiąc

zesp. zespół

zob. zobacz

MPJ -  Mistrzostwa Polski Juniorów

MPJM - Mistrzostwa Polski Juniorów Młodszych


 

FAHNROTH JOSEF

(*23.7.1838, Głuchołazy- †30.07.1895, Wrocław), malarz, po studiach w Monachium,  do 1874 tworzył w Bawarii; następnie we Wrocławiu, w okresie świetności tworzył malarstwo religijne pod patronatem biskupa Heinricha Förstera  malował na zamówienie dla kościołów dolno i górnośląskich m.in. kościoły w Bełku, Zabrzu, Pilchowicach, Gorzycach, Szobiszowicach, Sadowie, Bytomiu, Siemianowicach, Bujakowie, klasztoru oo. bonifratrów w Bogucicach); autor  obrazu  ►MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ Z DZIECIĄTKIEM w ►MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ KOŚCIELE W HALEMBIE.

FALKENSTRAßE

, w l.1939-1942 nazwa ul► SOKOLSKIEJ.

FALKUS STANISŁAW

(1824-†17.08.1896, Halemba ), naczelnik ►GMINY HALEMBA, mieszkał przy ul ROLNICZEJ i MORSKIEJ; przewodniczący gminy kościelnej przy ► TRÓJCY ŚW. PARAFII W KOCHŁOWICACH;  czł. Komitetu Budowy ► MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ KOŚCIOŁA W HALEMBIE; od ok 1879 naczelnik gminy; od 1881 czl. Rady Szkolnej; przy współudziale LANDRATURY KATOWICKIEJ doprowadził do przebudowy koryta ► ► KŁODNICY, przyczynił się do wybudowania remizy ►OCHOTNICZEJ STRAŻY POŻARNEJ W HALEMBIE, podarował ►MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ KOŚCIOŁOWI figurę ukrzyżowanego.

A. Ratka, Stanisław Falkus (1824-1986), długoletni przewodniczący gminy Halemba, zasłużony przy budowie kościoła. „Paciorki Nadziei’ 2004 nr 1-2.

FALKUS STANISŁAWA AGNIESZKA

(*21.01.1901, Stara Kuźnica, -†27.01.1945. Mikołów), siostra zakonna SDS (salwatorianka) ; ochrzczona w ►MATKI BOŻEJ RÓŻAŃCOWEJ PW., W HALEMBIE, kościele parafialnym (1901), od 1928 w zakonie: pocz. w Berlinie. Po powrocie do kraju pracowała w Trzebini, Goczałkowicach, Krakowie, a od 1939 w Mikołowie. zastępczyni przełożonej prowincjalnej. Miała duży talent pedagogiczny, doceniany przez młodzież i przełożonych szkolnych. W dniu wejścia 27.01. 1945 wojska sowieckiego do Mikołowa została zamordowana przez żołnierzy wraz z s. Leopoldą Gertrudą Ludwig.w domu przy ulicy Rybnickiej nr 4. Po ekshumacji w 1954 roku została pochowana na cmentarzu parafialnym w Goczałkowicach; Czynione są starania o beatyfikację obydwu zamordowanych zakonnic.

J. Jacewicz, J.Woś, Martyrologium polskiego duchowieństwa rzymskokatolickiego pod okupacją hitlerowską w latach 1939-1945, zeszyt 5, Warszawa 1981; A. Kiełbasa (biogram), Leksykon duchowieństwa represjonowanego w PRL, t. 3, Warszawa 2006.

Falkus Stanisława

 

FELDSTRAßE

, od III 1942 do I 1945 nazwa ul► SOKOLSKIEJ.

FELICISSIMUS

, właśc. Stefan Maia Sztyk (*1920, Warszawa- †21.03.2005, Niepokalanów), brat; od 1936 w Zgromadzeniu Zakonnym Franciszkanów, artysta (malarstwo, wielkie kompozycje figuralne: panorama Tysiąclecia Państwa Polskiego, Misterium Męki Pańskiej), współred. Miesięcznika Niepokalanej, honorowy sztygar► KOPALNI HALEMBA-WIREK

S. Kiermes, Zmarł rycerz św. Maksymiliana Marii Kolbe , „Paciorki Nadziei”  2005,      nr 4

 

FENIKS

, młodzieżowy zespół muzyczny: wokalno-instrumentalny, l.70-80 XX w. z siedzibą w ►MŁODZIEŻOWYM DOMU KULTURY W HALEMBIE; Rajmund i Ryszard Polok,  Malarek, Marian Walczuch ,; solistka Małgorzata Zajdel – Bieniek; obsługa imprez kulturalnych kopalni Halemba (m.in. w ośrodku Świerklaniec).

Inf. Justyna Galeja

Zespół Feniks

Więcej zdjęć tutaj

 

FESTYN PARAFIALNY

, impreza charytatywna organizowana od 2000 w ►MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ PARAFII W HALEMBIE. początkowo we IX , od 2003 w V; w programie stoiska: kulinarne, książkowe ; jazda dzieci na koniach – kucach ze stadniny Kandziorów; zabawy, loterie fantowe, prezentacje modeli pływających klubu ►GWAREK, występy najmłodszych akrobatów ►KATOLICKIEGO PARAFIALNEGO KLUBU SPORTOWEGO, ►ORKIESTRY DĘTEJ KOPALNI HALEMBA-NOWY WIREK Mariana Makuli, Capax Dei i in.

Festyn Parafialny (2000)

Weronika Szołtysek konferansjer festynu (2011)

Więcej zdjęć tutaj

Festyn 2012

Więcej zdjęć tutaj


FIGLUS KOLONIA

zob. LEŚNA KOLONIA

FILIA NR 5 MIEJSKIEJ BIBLIOTEKI PUBLICZNEJ W RUDZIE ŚLĄSKIEJ -HALEMBIE,

, nieistniejąca struktura MBP w ►RUDZIE ŚLĄSKIEJ, zał 1959; 19, 3 tys. vol. księgozbioru uniwersalnego (książki, czasopisma); siedziby: przy ul.: ► PIERWSZEGO MAJA 57, 39, ►GRODZKA 9, ►KŁODNICKA 97; (2 pokoje na ►KUKUCZKI Jerzego) kier. Weronika Łajza, Adelajda Rudolf Krystyna Środa Maria Frewicz, Barbara Zagórska, Renata Adamek, Maria ►GRZYWOCZ, Katarzyna Kurzeja; księgozbiór uniwersalny, uległa likwidacji (2001), cz. księgozbioru przejęła ►PARAFIALNA BIBLIOTEKA przy ► MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ KOŚCIELE W HALEMBIE.

Miejska Biblioteka Publiczna w Rudzie Śląskiej. [oprac. i red. Krystian Gałuszka], Ruda Śl.1999.

FILIA NR 8 BIBLIOTEKI PUBLICZNEJ W RUDZIE ŚLĄSKIEJ -HALEMBIE,

, placówka biblioteczna, w ►KŁODNICY , przy  ►KACZMARKA IGNACEGO ULICY 38 (obiekt zabytkowy), przeniesiona na pocz. XXI w. z budynku przy ul ►KŁODNICKIEJ 8; zał.. 1956; 8805 vol. ,530 kaset (1999). Kierownicy: Hilgner Maria Bednarenko, Wyciślik, Helena Martyńczak, Urszula Jojko

Miejska Biblioteka Publiczna w Rudzie Śląskiej. [oprac. i red. Krystian Gałuszka], Ruda Śl. 1999; strona internetowa MBP w Rudzie Śląskiej.

FILIA NR 18 MIEJSKIEJ BIBLIOTEKI PUBLICZNEJ W RUDZIE ŚLĄSKIEJ.

, otwarta w 2011 w ►PAŁACYKU DONNERSMARCKÓW w HALEMBIE; dysponuje przestronną wypożyczalnią połączoną z czytelnią, galerią i salę multimedialną. kawiarnia wykorzystywana jest do różnego typu działań animacyjnych współorganizowanych z lokalną społecznością – stowarzyszeniami, szkołami, liderami środowisk kulturalnych, artystycznych i społecznych;  poza podstawową działalnością biblioteczną organizowane są warsztaty, konferencje, występy, wystawy, spotkania autorskie; połączona z ► MIĘDZYNARODOWYM INSTYTUTEM DIALOGU I TOLERANCJI IM. JANA KARSKIEGO.
http://www.rudaslaska360.pl/


FILIPA NEREUSZA ŚW. STOWARZYSZENIE

, zał. 1999 w BOŻEGO NARODZENIA PARAFII z inicjatywy OAZY RUCHU ŚWIATŁO ŻYCIE, posiada osobowość prawnokościelną i prawnocywilną; w jej strukturach świetlica socjoterapeutyczna. Celem jest opieka wychowawcza polegająca na wypełnieniu tej funkcji rodziny, które nie mogą być prawidłowo realizowane w określonym czasie i zakresie. W jego strukturach działają placówki: Specjalistyczna Placówka Wsparcia Dziennego św. Filipa Nereusza, Specjalistyczna Placówka Wsparcia Dziennego bł. ks. J. Czempiela, Ognisko Wychowawcze św. Jana Bosco, Kluby Młodzieżowe w: Halembie, Rudzie Śląskiej i Bykowinie, Poradnictwo Prawne.Strona internetowa: nereusz pl

FINDERA PAWŁA ULICA

, W L. 1955-1990 ►BURSZKI PAWŁA  ULICA

FLORIAN ŚWIĘTY,

, figura z prężnego niegdyś w ►HALEMBIE kultu św. F. , patrona hutników (zob. ►HUTNICTWO) i strażaków (►OCHOTNICZA STRAŻ POŻARNA W HALEMBIE, ►OCHOTNICZA STRAŻ POŻARNA W KŁODNICY, ► OCHOTNICZA STRAŻ POŻARNA W STAREJ KUŹNICY), pochodzi z pierwotnego wystroju ►MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ KOŚCIOŁA, wraz z figurą św. ►BARBARY i obrazem św. ►JANA NEPOMUCENA, do 1967 tworzył kompozycję pr. ołtarza bocznego; obecnie w galerii figur na balkonie; postać św. F. w stroju żołnierza rzymskiego gaszącego mlekiem płonący dom.

W. Szołtysek, Święty Florian, Paciorki Nadziei 2003, nr 5.

 


Florian Męczennik

FOLWARK W HALEMBIE

, zał. 1629, na pn. brzegu ►KŁODNICY, wsch. krawędzi gościńca; ośrodek administracyjny w ►ZAMKU HALEMBSKIM ►PAŁACYKU DONNERSMARCKÓW; pierwsi jego właściciele ►HALEMBOWIE, (OK.1527), od 1603 faktycznie od 1629 ►HENCKEL VON DONNERSMARCKOWIE (zarządzany przez zarządcę dóbr), ; od XVIII w. obejmował także ziemie ►FOLWARKU KŁODNICKIEGO: huty ► CARLHÜTTE, ►THURZO, browar, palarnie, ►HALEMBSKI LAS, pola uprawne (pocz. ► ROLNICTWA), pola górnicze ►ALINA, ►ZUFALL, ► KARCZMY.

J. Kołodziej, Jesteśmy z żelaza czyli rzecz o Starej Kuźnicy i Kłodnicy, Ruda Śląska, 2009; L.Musioł, Z dziejów Kochłowic, Halemby, Bykowiny, Kłodnicy oraz Starej Kuźnicy /; wstępem opatrzył i do dr. przygot. Bernard Szczech, Ruda Śl. 2010. W Pana Dworakowym; rudzkim kalejdoskopie historycznym / [red. prowadzący Jerzy Horwat]. Ruda Śl 1994; A. Brzezina [i in.,] Halemba. historia i teraźniejszość parafii Matki Boskiej Różańcowej , Ruda Śląska 1997.

Folwark w Halembie (pałac Donnersmarcków) ; obiekty  gospodarcze oraz ogrodzone pastwisko

FOLWARK W KŁODNICY

,f. powstały (ok. 1598) z podziału► F. W HALEMBIE; pierwotnie należał do rodu ►BUJAKOWSKICH, od poł. XVIII w. do ►BIELSZOWSKICH; przyjacielski pobyt oddziału wojsk Augusta II Mocnego-elektora saskiego, podczas wojny sukcesyjnej; od 1701 wcielony do dóbr ►HENCKEL VON DONNERSMARCK.

J. Kołodziej, Jesteśmy z żelaza czyli rzecz o Starej Kuźnicy i Kłodnicy, Ruda Śląska, 2009; L.Musioł, Z dziejów Kochłowic, Halemby, Bykowiny, Kłodnicy oraz Starej Kuźnicy /; wstępem opatrzył i do dr. przygot. Bernard Szczech, Ruda Śl. 2010.

FOLWARK W STAREJ KUŹNICY

, klucz utworzony ok. 1640, jako wielka własność panów na Pszczynie; podporządkowano mu mniejsze f. w ► ŚMIŁOWICACH i w Piotrowicach; obejmował tereny ►LIGOTY, Kostuchny, Nowej Wsi - Boru (zob. ►BOROWA WIEŚ), Łaziska Górne, Łaziska Dolne, ► PANEWNIKI, ► KOKOCINIEC, Podlesie. Piotrowice, ►ŚMIŁOWICE, Wyry, ►ZARZECZE, ►RETA. Zamieszkiwało w nim 77 ►SIODŁAKÓW, 8 ► WOLNYCH LUDZI, 22 ► ZAGRODNIKÓW, 249 ►CHAŁUPNIKÓW, 6 właścicieli ► MŁYNÓW , 2 gospodarstwa puste, 370 posiadłości; m.in. ►BROWAR W STAREJ KUŹNICY, FRYSZARKA, ►GORZELNIA, ►GÓRNE LASY PSZCZYŃSKIE, ► HUTA. Zarządcy (m.in. Jerzy Sargenek), wraz z administracją mieli siedzibę na ►KĄTACH.  Zlikwidowany 1833 ze względów ekonomicznych (m.in. liche gleby); jego tereny zostały włączone do klucza w Wyrach. Zob. też ► DWORSKI OBSZAR STARA KUŹNICA.

H.W.F.Schaeffer, Kronika Wolnego Państwa Stanowego a od 1827 r. Księstwa Pszczyńskiego /; tł. z niem. rękopisu Bronisława Spyra. Cz. 1-3, Pszczyna 1998.

FRANCISZEK LUDWIK HENCKEL VON DONNERSMARCK

(*18.01 1721 r. Klisino k. Głubczyc- †7.05. 1768, Halemba),  młodszy syn ►KAROLA JÓZEFA ERDMANNA ►HENCKEL VON DONNERSMARCK i Marii Józefy von Brunetti. Na podstawie reskryptu królewskiego z 2.08.1746 odzyskał skonfiskowane ojcu dobra (w tym ►HALEMBĘ). Włączył do dóbr rodowych podtarnogórski folwark „Dorota” przemianowany na Carlshof (dziś Karłuszowiec, cz. Tarnowskich Gór); utracił dotychczasową siedzibę rodu bytomski ratusz; fundator kościoła (ołtarz, wyposażenie) w Radzionkowie (1750); eksploatował  galman i kruszce; pochowany zapewne w krypcie bytomskiego kościoła minorytów. W 1827 ekshumowany; szczątki jego zostały pochowane we wspólnej trumnie w krypcie kościoła NMP w Bytomiu.

FRANCISZEK Z ASYŻU

, obraz przedstawiający św.,  z ok. 1890, nieznanego autora; przedstawia świętego w habicie zakonnym z różą bez kolców w ręku; na tle krajobrazu, Ufundowany przez Franciszka LABRYGĘ; wraz z figurami ANTONIEGO PADEWSKIEGO ŚW. i JADWIGI ŚLĄSKIEJ ŚW., do 1967 tworzył kompozycję lewego ołtarza bocznego, obecnie umieszczony nad wejściem do zakrystii.

Lit. W. Szołtysek, Święci  u Matki Bożej Różańcowej, “Paciorki Nadziei”, 2002, nr 4.


św. Franciszek z Asyżu (obraz z 1890)

FRIEDRICHHOFFNUGS GRUBBE.

, kopalnia węgla kamiennego, powstała w 1774 w STAREJ KUŹNICY , trzecia pod względem chronologii (po kopalniach Walenty i Murcki) kopalnia na Górnym Śląsku; należała do księcia pszczyńskiego; odbiorcą węgla była faktoria solna i browar w Raciborzu; w 1788 ze względu na małą dochodowość zakończyła działalność.

J.Jaros, Słownik historyczny kopalń węgla na ziemiach polskich. Katowice  1984;  Kronika Wolnego Państwa Stanowego a od 1827 r. Księstwa Pszczyńskiego, Henryka Wilhelma Fryderyka Schaeffera, [ z niem. Tłumaczyła B. Spyra], Pszczyna1998.

FRIEDRICHSTRASSE

, w okresie DRUGIEJ WOJNY ŚWIATOWEJ nazwa ►TRAUGUTTA ROMUALDA ULICA

FRYDERYK ERDMANN ANHALT KÖETHEN

, (27.10. 1731, Köthen-12.12. 1797, Pszczyna), z dynastii askańskiej, herbu własnego, książę pszczyński, (od 1755 prawnie w l. 1765-1797 faktycznie); zał. pszczyńskiej linii dynastycznej Anhalt (zob. ►ANHALTOWIE); zwolennik merkantylizmu; reformator gospodarki i pionier nowożytnego przemysłu; rozwinął ►GÓRNICTWO ( budowniczy kopalni ► FRIEDRICHHOFFNUGS GRUBBE w ►STAREJ  KUŹNICY); zlikwidował nierentowne jednostki gospodarcze Starej Kuźnicy jak ►FOLWARK, Wielki Piec – zamieniony na fryszerkę (1786), ►BROWAR – przekształcony na ►GORZELNIĘ; wprowadził racjonalną działalność gospodarczą w rolnictwie (płodozmian, melioracja, uprawa ziemniaków) i leśnictwie: planowy wyręb drzew i odstrzał zwierząt łownych, podział majątku leśnego (pojęcie ►GÓRNE LASY PSZCZYŃSKIE), dbał o stan dróg i szlaków komunikacyjnych); konserwatystą w sprawach społecznych, swoją polityką wywołał wiele  buntów chłopskich (surowo karanych więzieniami), których podłożem były zwiększone obciążenia feudalne (rozciągnięte na działalność przemysłową); był przeciwnikiem modnego wówczas na zachodzie oczynszowania  chłopstwa; na tle stosunków społecznych był skonfliktowany z królem Fryderykiem II Wielkim.  Przebudował zamek w Pszczynie nadając mu charakter barokowej siedziby rodowej. Doprowadził swe dobra do wielkiego rozkwitu.  Początkowo w armii pruskiej, przeszedł na służbę do armii francuskiej –uczestnik wojny 7 letniej z Prusami. Generał. W 1784  otrzymał indygenat od króla Stanisława Augusta. Utrzymywał kontakty z władcami europejskimi: Ludwikiem XV, Katarzyną II i Fryderykiem Wilhelmem II.

J.Polak Poczet panów i książąt pszczyńskich. Cz. 2, Od Fryderyka Erdmanna Anhalta do Jana Henryka XV Hochberga. Pszczyna 2007.

FRYZJERSTWO

; dział rzemiosła i usług; w ►HALEMBIE I ►STAREJ KUŹNICY został zapoczątkowany w l. 30 XX w.; za pierwszego przedstawiciela tego rzemiosła uchodził Paweł Pękała; z aktywności społecznej znany był Walter Krajczy-działacz ►TOWARZYSTWA GIMNASTYCZNEGO SOKÓŁ W HALEMBIE; w czasie ►DRUGIEJ WOJNY ŚWIATOWEJ f. nie prowadzili działalności gospodarczej; po jej zakończeniu ok. 1949 f. był Żogała  (ul ►PIERWSZEGO MAJA), w następnych latach:  Promny; Leon Wyciślik, Hubert ►KĘPKA, Henryk Polok; Aktualnie f. prowadza działalność w punktach usługowych Usługi Fryzjerskie Ilona Kuta (ul. ► SOLIDARNOŚCI), Grażyna (ul ► ZAMENFOFFA LUDWIKA), Styl (► JADWIGI ŚLĄSKIEJ), Roksana (► BRODZIŃSKIEGO Kazimierza), Robert Wołocka (► KŁODNICKA 97), Zakład F.-Kosmetyczny (Olszynowa), Salon F. (► PIERWSZEGO MAJA  25), Kosmyk (► HALEMBSKA 8).

FURGALSKI Marian

(*1888, Stare Sioło k. Lwowa-†po 1939), nauczyciel, od 1927 starszy kierownik szkoły (zob. ►SZKOŁA PODSTAWOWA NR 24 im POWSTAŃCÓW ŚLĄSKICH ) w Halembie; prezes koła ►TOWARZYSTWA CZYTELNI LUDOWYCH W HALEMBIE.

APK, zesp. Towarzystwa Czytelni Ludowych sygn. 1; J. Prażmowski, Szkolnictwo w województwie śląskiem : przedszkola, szkoły wszelkiego typu, nauczycielstwo : opracowane na podstawie materiałów urzędowych i innych źródeł, Katowice  (1936).

Marian Furgalski z klasą

 

 

 

 

Prześlij wiadomość.

 

 

ABCDEFGHIJKLŁMNOPRSŚTUVWZŹŻ

 

Poprawiony: piątek, 25 września 2015 10:25