MAŁY LEKSYKON HALEMBSKI

 

ABCDEFGHIJKLŁMNOPRSŚTUVWZŹŻ

 

E

 

 

UŻYTE ZNAKI I SKRÓTY

* urodził się

zmarł

odsyłacz

APK Archiwum Państwowe Katowice

czł.  członek

dł. długość

dyw. dywizja

ks. ksiądz

OFM - Franciszkanie

RKS Robotniczy Klub Sportowy

Wlkp. Wielkopolski

tys. tysiąc

zesp. zespół

zob. zobacz

MPJ -  Mistrzostwa Polski Juniorów

MPJM - Mistrzostwa Polski Juniorów Młodszych

 

 

 

EDEN

Dom Przyjęć Okolicznościowych w Rudzie Śląskiej - ►HALEMBIE przy ► PIERWSZEGO MAJA ULICY, zał 1994 w domu Skupnika, całkowicie odnowiony w 2009, z 3 salami (2 duże i 1 mniejszą), urządzeniami klimatyzacyjnymi,  ogródkiem z altanką, małym placem zabaw;  specjalność: klasyczna  śląska kuchnia.

strona internetowa Lokale-wesela pl

EDWIN  HENCKEL VON DONNERSMARCK

(23.01.1865, Ramułowice- †23.03.1929, Nakło Śl.), jeden ze współwłaścicieli ►DWORSKIEGO OBSZARU W HALEMBIE; dziedzic dóbr w Nakle Śl.; poseł do parlamentu pruskiego z ramienia partii Centrum (do 1918); hodowca koni wyścigowych, przywódca katolików niemieckich; w latach 1925-1929 przywódca ►VOLKSBUNDU

Źr.: AKAD, sygn, AL00786; A.Kuzio-Podrucki Henckel von Donnersmarckowie : kariera i fortuna rodu, Bytom 2003.

EICHENDORFSTRAßE

, w l. 1939-1945 nazwa ul. ►NOWY ŚWIAT.

EJBISI

zob. PRZEDSZKOLE EJBISI

ELEKTROWNIA HALEMBA

, zlikwidowany zakład przemysłu energetycznego, zlokalizowany w ►STAREJ KUŹNICY przy PIOTRA ►SKARGI ULICY; w okolicy wytyczonej dla ► GODULLA KRAFTWERK. W 1954 powstała dokumentacja techniczna Energoprojektu w Gliwicach; w 1958 utworzona została Dyrekcja Budowy E.H. oraz projekt wstępny a w  1959 techniczny budowy. Uruchomiona 12.10.1962; osiągnęła moc produkcyjną 200 MW (1964); pod tym względem zajmowała 8  miejsce w); zatrudniała 400 pracowników (1962);  w latach 1962-63 uruchomiono 4 kolejne bloki; (1997); spalała muł, przerosty; była zakładem energetycznym parowym, kondensacyjnym, zawodowym; system chłodzenia – zamknięty, był oparty o chłodnie kominowe;  straty wody uzupełniano w potoku ►ŻABICY. opady składane na terenie wyeksploatowanej piaskowni; od 2000 należała do Pd. Regionu Energetycznego Produkcja: 796 tys MWh (1994);  działy remontowy, rozruchu, gospodarczy, ogólny; ogrodnictwo przyzakładowe; ośrodki wczasowe: w Kołobrzegu, Wiśle, Stryszawie k. Suchej. Z eksploatacji wyłączona 1.04.2012; od 2014 pożary i demontaż urządzeń.

Lit. Goniec Górnośląski 1972, nr: 22 , 26 ; Koziarski S. M. Elektrownie na Śląsku i ziemiach przyległych : rozwój i współczesne działania proekologiczne. Opole 1997  ; Wielka Encyklopedia Powszechna PWN, t.3, Warszawa 1965; Ruda Śląska, Zarys rozowju miasta, red. A. Szefer, Katowice 1970.

Elektrownia Halemba 2010 r

Elektrownia Halemba 2014 rok

Elektrownia w budowie koniec lat 50 XX w.

Pion głównego księgowego Elektrowni Halemba

Proporczyk Brygady Pracy Socjalistycznej Elektrowni Halemba

ELEKTRYFIKACJA

, do e. gmin HALEMBA, KŁODNICA i STARA KUŹNICA przyczynił się Robert NOCOŃ; i wynajęta przez niego firma Górnośląska Spółka Elektryczna (OBERSCHLESISCHEN ELEKTRIZITÄTSWERKE ) ; jej pocz. w HALEMBIE nastąpił w 1929, w 1931 objęła pozostałe gminy; w pierwszym rzędzie budynki użyteczności publicznej (budynki gminne, MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ KOŚCIÓŁ); światło elektr. zastąpiło popularne oświetlenie karbidowe; pod koniec l. 60 XX w i w l. 70 XX w. nastąpiła zmiana oświetlenia ulicznego; miejsce drewnianych zastąpiły słupy betonowe; a światło z lamp żarowych zostało zastąpione jarzeniowym, równocześnie zmianie uległ wygląd transformatorów z wysokich, wąskich na niższe i szersze; przez HALEMBSKI LAS i BOROWSKI LAS linie przesyłowe wysokiego napięcia(220 kV) przebiegają przez HALEMBSKI LAS i GÓRNE LASY PSZCZYŃSKIE (relacji Kopanina-Byczyna-Halemba) i BOROWSKI LAS-BIELSZOWKI LAS.
APK, zesp. Wydział Powiatowy Katowice , sygn. 479l; Gazeta Urzędowa Powiatu Katowickiego 1929, nr 28.


ELEMENTARNA SZKOŁA  W HALEMBIE,

, pierwsza placówka edukacyjna dla dzieci w ►HALEMBIE; zał. 1840 na gruntach podarowanych gminie przez ►HENCKEL VON DONNERSMARCKÓW; mieściła się w domku (kamiennym i murowanym) dawnej administracji hutniczej, na pograniczu ul. ► ROLNICZEJ i ► HALEMBSKIEJ, zaadaptowanym przez ► GMINĘ HALEMBA oraz 17 mieszkańców ►KŁODNICY; od 1844 objęła zasięgiem także 17 domostw w ► STAREJ KUŹNICY; Na początku uczęszczało  do niej 120-130 w l .1876-77 - 248 uczniów; pierwotnie dwuklasowa, od 1863 trzyklasowa; od 1876 z obowiązkowym językiem niemieckim. Pierwszy nauczyciel Ignacy ►CHLUBA; kierownicy: Stanisław Watzlaw, Emanuel Mueller, Hruschka, Hyacynt Hermiersch.

Lit. M. Lorens, A. Ratka; D. Świtała-Trybek; 160 lat Szkoły w Halembie. Ruda Śl. 2001.

Budynek Elementarnej Szkoły przy ul.Halembskiej i Rolniczej (wygląd z II połowy XX w.)


ELIASZ I HENCKEL VON DONNERSMARCK

(13.01.1603, Wiedeń ?-27.04.1667, Bogumin), pan na Boguminie; po bezdzietnej śmierci brata Gabriela I Henckel Von Donnersmarck, odziedziczył 1666 ► KOCHŁOWICKI OKRĘG Ziemi Bytomskiej; wraz z synem Eliaszem Andrzejem zapoczątkował krótki do 1673 okres panowania linii bogumińskiej Henckel von Donnersmarck w ►HALEMBIE i ►KŁODNICY.

A.Kuzio-Podrucki, Henckel von Donnersmarckowie. Kariera i fortuna rodu, Bytom 2003.

ELIASZ  I  PISTULKA

, para rozbójników-postaci historycznych działających na terenie Górnego Śląska w l. 70 XIX w.: Karol Pistulka (*4 02.1848 Strzeleczki  - †1875, Bytom lub 28.12. 1876, Racibórz) –czeladnik ślusarski, Wincenty Eliasz lub Elias (*1845 Malina, -†2 04.1918,Racibórz);  ich działalność częściowo obrosła legendą; dwie z nich dotyczą ►HALEMBY, polany przy ►STAREJ DRODZE KOCHŁOWICKIEJ, gdzie obydwoje mieli zakopać zrabowane złoto (wg podań ludowych na takim miejscu nigdy nie wyrośnie żadne drzewo ani krzew);  jest to też miejsce sondażu przeprowadzonego przez E.i P. na ich temat; zła opinia jednej z kobiet zakończyła się karą siedzenia na pineskach, dobra drugiej – nagrodą (wydzieleniem jej cz. łupu zdobytego przez E.i P.)

K.Woźniak O zbójnikach z Bytomia i okolic. http://www.szybkrystyna.pl

ELSAT SP. Z O.O.

operator telewizji kablowej, zał. 1991. Siedziba przy ►KŁODNICKIEJ ULICY 97 Dostawca sygnału telewizyjnego na obszarze: Bytomia, Rudy Śląskiej oraz Radzionkowa. Wraz Sileman SA i Sfera TV tworzy konsorcjum Śląską Grupę  Multimedialną W ofercie programowej Twojej Cyfrowej Telewizji E. znajduje się 145 kanałów (w tym 22 w jakości High Definition)..

Sfer TV kliknij tutaj

ELŻBIETA ŚWIĘTA

Figura w ►MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ KOŚCIELE W HALEMBIE; pochodzi z najstarszego wyposażenia świątyni; do 1950 w głównym ołtarzu, na który w l. 50 i 60 XX w. wracała w okresie bożonarodzeniowym; obecnie w galerii figur na balkonie; figura jest unikatowym, wspólnym z św. Janem Chrzcicielem (dziecko) przedstawieniem świętej.

W. Szołtysek, Święci u Matki Bożej Różańcwej Paciorki Nadziei 2003, nr 6-7.


św. Elżbieta obok Jan Chrzciciel

 

ENERGETYK

, Pracowniczy Ogródek Działkowy; , zał. 1972 przy ►ELEKTROWNI HALEMBA ; od 22 (1972) do 59 ogródków (2002), 1,5 ha: grządki, drzewka owocowe, altanki, plac zabaw, do końca l. 80 XX w. hodowla: króliki, drób (kury), trzoda chlewna; od l. 90 XX w. rekreacja (oczka wodne, świetlica, skalinki, rośliny krzewiaste, figurki krasnoludków; imprezy: Dzień Działkowca, Dzień Dziecka, Sylwester, wycieczki krajoznawcze dzieci, zabawy karnawałowe prezesi Mieczysław Hus, Helmut Gruner, Grzesik.

30-lecie P.O.D. Energetyk w Rudzie Śląskiej. Historia i teraźniejszość. „Paciorki Nadziei” 2002, nr 10.


ENERGETYKÓW

, ulica na osiedlu HALEMBA II, z licznymi rozgałęzieniami; bloki mieszkalne 5 – piętrowe; SZKOŁA PODSTAWOWA NR 15 IM. JANA PAWŁA II, z obiektami sportowymi: Towarzystwa Lekkoatletycznego POGOŃ RUDA ŚLĄSKA, kortami tenisowymi UCZNIOWSKIEGO KLUBU SPORTOWEGO „15”, boiskiem piłkarskim; Rodzinny Ogród Działkowy TYSIĄCLECIA PAŃSTWA POLSKIEGO, przedszkole, plac zabaw, budynek administracyjny RUDZKIEJ SPÓŁDZIELNI MIESZKANIOWEJ,KRZYŻ PRZYDROŻNY.

B.Kopiec, Ruda Śląska : zarys dziejów. Cz. 3, Kochłowice, Bykowina, Halemba, Kłodnica, Stara Kuźnica, Wirek , Ruda Śl. 2009

ENGELSA FRYDERYKA

, w l. 1960-1990 nazwa ►LEXA PAWŁA KSIĘDZA ULICY.

ENKLAWA ZARZECKA

, obszar leśny 12, 66 ha należący pierwotnie do gminy ►ZARZECZE, w pd.wsch. cz. obszaru dworskiego ►STARA KUŹNICA; na pd. od terenu gminy ►PANEWNIKI sięgał od zach. do linii szosy ►LIGOTA -Mikołów. (vis a vis rogatki urzędu celnego i utworzonego koło nich osiedla celnego- obecnie siedziba agencji towarzyskiej). W 1924 wskutek intensywnych zabiegów burmistrza Jana Koja, został wraz z innymi e.: podleską i piotrowicką włączony do Mikołowa.

APK OT Pszczyna , Miasto Mikołów, sygn. 6.

ENPOL

Przedsiębiorstwo Innowacyjno-Wdrożeniowe E. Sp. z o.o. zał.(1989), zatrudnia (pocz. XXI w.) ponad 270 pracowników etatowych - wysoko wykwalifikowanej załogi i kadry inżynieryjno-technicznej. Pierwotnie jednostka badawczo-projektowa przekształcona w przedsiębiorstwo z bogatą bazą produkcyjną i projektową, oferujące kontrahentom realizacje pod klucz. Od 1996 Ministerstwo Przekształceń Własnościowych zaliczyło E. do grona 500 największych pol. przedsiębiorstw.Celem nadrzędnym E jest ochrona środowiska, (ograniczenie emisji, ale również zmniejszenia zużycia surowców energetycznych) budowa i modernizacja nowoczesnych linii i urządzeń produkcyjnych wypierających energochłonne i szkodliwe dla środowiska technologie. monitoring najważniejszych parametrów technologicznych i optymalizacja zużycia energii.W strukturze firmy znajduje się 5 jednostek od 1997 zakład prefabrykacji zlokalizowany w ►WALDSCHLOß.

Strona internetowa http://www.enpol.pl/

EPIDEMIA 1882

Dziecięca zaraza dezynterii w ►HALEMBIE;  w okresie 9.07-25.08 pochłonęła 20 ofiar- w kolejności chronologicznej: Antonia Wochnik (9 l), Paweł Grymel (7 l.), Franciszek Krzysteczko (9 mies.), Paweł Bola (5 m.), Rozalia Tomanek (5 l), Anna Besler (5 l), Teodor Krőmer (3,9), Maria Krzysteczko (1,4), Józef Cieślik(2),  Robert Besler(1 r.), Franciszek Besler (7 l), Agnieszka Tomanek (2 l), Agnieszka Świerkta (1,5 l),  Alfons  Żur (1,3 l.)  Aleksander Bula (5,5 l) Bruno Hein (1 r.),  Stanisław Wieczorek (1 r.) Rozalia Krőmer (1r.), August Ociepka (4 l.), Jakub Schmitd (3 l.). Wskutek decyzji władz cesarskich nie zezwalającej na pochowanie dzieci na cmentarzu  w ►KOCHŁOWICACH, pogrzeby odbywały się na  ►CMENTARZU DZIECIĘCYM ; E. legła u genezy ► ŚLUBOWANEJ PIELGRZYMKI HALEMBSKIEJ DO PIEKAR ŚLĄSKICH.

AKAD zesp. Księgi metrykalne sygn. 913.

ERDMANN I LEOPOLD PROMNITZ

(*2.09.1631, Żary- †19.01.1664 ,Żary), baron pszczyński (1654-1664), hrabia Rzeszy, hrabia czeski; przeszedł z luteranizmu na katolicyzm; zlikwidował wyznanie protestanckie w państwie pszczyńskim, do którego powrócił na łożu śmierci; odbudował gospodarczo państwo pszczyńskie - dbał o rozwój rzemiosła cechowego, rozbudował kuźnice w tymKUŹNICĘ STARĄ. Zastosował węgiel do wyt.opu.

Lit. J. Polak, Poczet panów i książąt pszczyńskich / . Cz. 1, Od Heleny Korybutówny do Jana Erdmanna Promnitza.. Pszczyna 2007; Słownik biograficzny Ziemi Pszczyńskiej / [red. Alojzy Lysko], Pszczyna 1994

ERNST PAWEŁ

(*1873-1.07.1952, Halemba), piekarz; naczelnik gminy HALEMBA (1927-1928) z ramienia ZWIĄZKU OBRONY GÓRNOŚLĄZAKÓW (jeden z liderów organizacji), pod koniec l. 20. XX w. został czł. ►VOLKSBUNDU, mieszkał na ul NOWY ŚWIAT.

EWANGELICY W HALEMBIE KŁODNICY, STAREJ KUŹNICY

, zob. PROTESTANCI W HALEMBIE KŁODNICY, STAREJ KUŹNICY.

EXPATRIANCI

, dawniej repatrianci: ludność polska wykorzeniona z terenów II Rzeczpospolitej w II poł. l. 40. XX w. przyłączonych w wyniku ustaleń 3 mocarstw w na  międzynarodowej konferncji w Jałcie w 1944) wskazana do osiedlenia przez Państwowy Urząd Repatriacyjny po uzyskaniu zgody ze strony władz lokalnych: (np.: ►GMINA HALEMBA, ►GMINA KŁODNICA); lokowana na ► PONIEMIECKIM MIENIU; najwcześniej proces osadzania e. miał miejsce w ► KŁODNICY, pierwszym osadnikiem był Stefan Michalski (17.04.1945) z Tarnopola; Mikołaj Szmal ze Stanisławowa, został (12.11.1945), właścicielem domu znanej działaczki hitler. Marty Kuczka z ul Leśnej (zob. ►PANEWNICKA ULICA); większą grupę osadników tworzyli nauczyciele – pierwsza z nich Maria Sokołowska (13.09.1945), ze Stanisławowa została zatrudniona w ► SZKOLE PODSTAWOWEJ NR  25 W KŁODNICY; w 1946 i w kolejnych latach osiedlono dalszych pedagogów: m. in. Wandę Kajdas i jej męża Stefana z rodziną (oprócz mieszkania rodzina ta otrzymała  pole na Kłodnicy), Stefania Kapitain-nauczycielka w Kłodnicy; później Maria Esperhan, Maria Engel), w ► HALEMBIE proces osadzania zaczął się w 1946, ►MŁYN W HALEMBIE objął Stefan Sochowski, ze Lwowa, dom Ludwika Gryski - Adela Sarnowska z Równego, Paweł Klamot z Drohobycza został właścicielem domu Ignacego Herisza przy ul. ►MŁYŃSKIEJ; majątek Alojzego ►SKUTELLI przez dłuższy okres czasu znajdował się pod zarządem  Wojewódzkiego Komitetu Osadniczego, w końcu został przydzielony Annie Marderowicz i jej rodzinie ze Stanisławowa.

APK zesp. Państwowy Urząd Repatriacyjny pow. katowicki, sygn.: 22, 52-53, 57-58.

Wanda Kajdas z Polesia

 



Prześlij wiadomość.

 

 

ABCDEFGHIJKLŁMNOPRSŚTUVWZŹŻ

 

Poprawiony: sobota, 10 października 2015 20:34