MAŁY LEKSYKON HALEMBSKI

 

ABCDEFGHIJKLŁMNOPRSŚTUVWZŹŻ

 

D

 

 

UŻYTE ZNAKI I SKRÓTY

* urodził się

zmarł

odsyłacz

APK Archiwum Państwowe Katowice

czł.  członek

dł. długość

dyw. dywizja

ks. ksiądz

OFM - Franciszkanie

RKS Robotniczy Klub Sportowy

Wlkp. Wielkopolski

tys. tysiąc

zesp. zespół

zob. zobacz

MPJ -  Mistrzostwa Polski Juniorów

MPJM - Mistrzostwa Polski Juniorów Młodszych


DAMROTA ULICA

,w okresie międzywojennym i w l. 1945 - 1958  ulicy ►JADWIGI ŚLĄSKIEJ.

DANECKI HUBERT

(*3.12.1934, Halemba – †23.09.1994, Katowice), OFM, wyśw. (1957), dr., wykładowca w Seminarium oo. Franciszkanów w Panewnikach, prezes konwentu w Chorzowie-Klimzowcu (1974-1980); zał. chóru Seraf przy parafii św. Antoniego  w Chorzowie-Klimzowcu.

Lit.: Z. Graca., Dzieje parafii pod wezwaniem świętego Franciszka z Asyżu w Chorzowie Klimzowcu / Katowice 2012; strony internetowe: polskie cmentarze; Panewniki. Franciszkanie.

DASZEK Edward

(6.04.1915*, Zabrze-†27.12 2003, Halemba), cieśla górniczy, sportowiec, trener; piłkarz: KS Zgoda Bielszowice (1931-1937), Tarnovia Tarnów (1937-1939), GWIAZDA HALEMBA (1946-47), trener tego klubu (1950) i Grunwaldu (zob. GRUNWALD RUDA ŚLĄSKA) Kłodnica (1958), doprowadził do pierwszego w dziejach klubu awansu drużyny piłkarskiej z kl. C do B.; Pochowany na CMENTARZU PARAFIALNYM W HALEMBIE.

Lit. T. Wawoczny, Leksykon piłkarzy GKS Grunwald Ruda Śląska, Ruda Śląska 2005.

DASZYŃSKIEGO IGNACEGO

W l.1946 - 1955 nazwa ►PODLASKIEJ ULICY; do 1959 ►RYBNICKIEJ

DĄBROWSKI MARIAN

,pseud. Nehemiasz (*20.08.1958, Bytom-†30.05.2008, Ruda Śl.), działacz samorządowy, społeczny; absolwent Wydziału Nauk Społecznych  Uniwersytetu Śląskiego (1981); do 1982 nauczyciel historii w Szkole Podstawowej nr 18 w Kochłowicach-usunięty za głoszenie „niesłusznych ideologicznie” poglądów historycznych; w l. 1982-1990 pracownik redakcji „Gościa Niedzielnego”. Wraz z Lidią Kałkusińską doprowadził do wskrzeszenia „Małego Gościa Niedzielnego”; po pierwszych demokratycznych wyborach (1989), jeden z trzech radnych z ► HALEMBY-reprezentował ►KOMITET OBYWATELSKI DLA MIASTA RUDY ŚLĄSKIEJ, KOMITET WYBORCZY► KRAINA RUDZKA; wiceprezydent (1990-1994, 1998-2000) i sekretarz miasta –odpowiedzialny za sprawy oświaty, kultury i kultury fizycznej; działacz Komisji Nazewnictwa Ulic; przyczynił się do powstania aktualnego herbu Rudy Śląskiej; delegat do Sejmiku Samorządowego Województwa Katowickiego, współzał. KOŁA ►ZWIĄZKU GÓRNOŚLĄSKIEGO W  HALEMBIE  (1990) , czł. Rady Wydawniczej Muzeum im. Maksymiliana Chroboka w Rudzie Śląskiej; w l. 2001-2004 następnie także w Katowicach Komunalnego Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej (2005-2008), współred. Eleuterii; związany z ► TRZEŹWOŚCIOWYM RUCHEM –Krucjatą Wyzwolenia Człowieka Diecezji Katowickiej- jej prezes (1997-2008); organizator pielgrzymek, warsztatów, wykładów i rekolekcji (jeden z prelegentów na IV Ogólnopolskich Sympozjum Krucjaty w Katowicach). Prezes Koła Klubu Inteligencji Katolickiej w Rudzie Śląskiej, organizator duszpasterstwa nauczycieli Rudy Śląskiej.. Mieszkał przy ul. PAKUŁY ALBERTA. Pochowany na cmentarzu parafialnym w Nowym Bytomiu.

Lit.: D. Bednarski, Bractwa pobożne, stowarzyszenia i ruchy kościelne w diecezji katowickiej (1945-1989) / Katowice 2011; A. Grajewski, Twój Gość 1923-2008, Katowice 2008; L. Kałusińska, Marian Dąbrowski, Szkic do portretu. Rudzki Rocznik Muzealny 2007, Ruda Śl. 2008; S. Pustelnik, Świecki apostoł Rudy Śląskiej, w: Kalendarz „Z tej ziemi”, na rok 2009, Katowice 2009; A. Wodarczyk, Ruch światło-życie. Osoba założyciela, historia ruchu i rozwój w Archidiecezji Katowickiej Śląskie Studia Teologiczno-Historyczne, r.27/28, Katowice 1994/95.

Marian Dąbrowski z mikrofonem

DEMOGRAFICZNE STOSUNKI

,osadnictwo w dzielnicy ►HALEMBA, zapocz. w XIV w. ►LUBNIOWIE; ludność prawdopodobnie pochodzenia niem. (świadczyła by o tym onomastyka miejscowości (Niemiecka Kuźnica Deutsche Hammer); jedna z nazw ► HALEMBSKIEJ KUŹNICY (Polska Kuźnica) jest dowodem na pol. osadnictwo od XV w. na pn. brzegu ►KŁODNICY w ► KOCHŁOWICKIM OKRĘGU OSADNICZYM pierwsi osadnicy podlegali bezpośrednio książętom- Cieszyńskiemu (zob. ►CIESZYŃSKIE KSIĘSTWO), Raciborskiemu (► RACIBORSKO-OPAWSKIE KSIĘSTWO), byli dzierżawcami Kuźnic pracujący za opłatę czynszową; w miejsce niem. ludności ►STAREJ KUŹNICY pojawili się Polacy – od XV i XVI w. pionierzy osadnictwa na wsch. jej połaciach (► STARY PANEWNIK ►PANEWNIK, ►KOKOCINIEC, ► WYMYSŁÓW) i położonej po pn. stronie rz. ►KŁODNICY miejscowości ► KŁODNICA; zmiany w statusie ludności wprowadziła od XVI w. gospodarka folwarczna; wykształciła się warstwa chłop. (zob. ► CHŁOPI), zwłaszcza hodowcy (► BYDŁA HODOWLA), ze zróżnicowanym statusem prawnym; jednocześnie uformował się stan szlachecki – ►KAPITANOWIE i ► INSPEKTORZY kuźnic.; ze stanu chłopskiego wywodzili się przedstawiciele ► RZEMIOSŁA (wiejskiego) zaliczono do nich m.in. młynarzy i karczmarzy; pod względem wyznaniowym pierwotna ludność ►HALEMBY, Kłodnicy i Starej Kuźnicy byli katolikami; reformacja i protestanckie wyznanie gorliwie wprowadzana przez ► JERZEGO HOHENZOLLERNA nie do końca przyniosła efekty; świadczyła o tym obecność ►PUSTELNIKA i potrzeba spełniania przez niego posług wg. obrządku rzymskokatolickiego; podobnie niewspółmiernie małe do środków efekty przyniosła działalność religijna ►PROMNITZÓW (zbór w ► MIKOŁOWIE, został najwcześniej ze wszystkich odzyskany przez katolików); od czasów kontrreformacji; wyznanie rzymsko-katolickie stało się dominującym, nie zmienił tego stanu rzeczy przyjazd do Halemby z głębi Niemiec grupy 17 osadników (1717) budowniczych ►CARLSHÜTTE, (po upływie czasu zintegrowanych z miejscową ludnością wyznaniowo i narodowo, (spolszczeniu m.in. uległo nazwisko Höfflich na Heblik), zob. też ►STEUER ; marginalny był też napływ ludności żyd. (XIX w.) , zob. ►ŻYDOWSKA LUDNOŚĆ; zanim zaczął się proces pierwszej industrializacji w Halembie mieszkało: 20 kuźników w tym 5 (kuźników, 3 kuźników- pomocników młynarz,); 93 osoby (9 kmieci, 17 chałupników); w 1840 nauczyciel; 9 zagrodników, 24 chałupników, 46 komorników; 300 mieszkańców (1845), ; od 6 dekady XIX w. liczba ludności w wyniku tzw exodus ruralis wzrosła do 743 (1871), 1326 (1905), 3300 (19360, 4623 (1940), 5,tys (1950); pierwotne centrum osadnicze Halemby stanowił rejon ul ►MŁYŃSKIEJ, ►GRANICZNEJ, ► ROLNICZEJ, pd. cz. ► HALEMBSKIEJ, ►KUŹNIKÓW na styku z ► GOŚCIŃCEM; po jego wsch cz. wyodrębnił się ►DWORSKI OBSZAR HALEMBA-KŁODNICA, w późniejszym czasie na terenie gminy pojawiły się kolonie: I, II, III, IV (zob. ► JADWIGI ŚLĄSKIEJ ULICA, ►ARMII KRAJOWEJ ULICA, ►SOKOLSKA ULICA, ►PAKUŁY ALBERTA ULICA, ►NOWY ŚWIAT; najstarszym obszarem osadniczym Starej Kuźnicy była ►STARA KUŹNICA WSCHODNIA ukształtowana przy Trakcie Bytomsko-Mikołowskim; w XVII w. powstawały kolonie ►DZIERZKOWICE i ►KĘDZIEROWO, ►ARMIS; na pocz. XIX w. osadnictwo objęło ►STARĄ KUŹNICĘ ZACHODNIĄ z kolonią ►KONTY –enklawą na terenie ►BOROWEJ WSI; w Borowej Wsi (►LEŚNA KOLONIA)i jednorodzinnym Mytem na ►WYGODZIE; na Pd. od współczesnej ►SKARGI PIOTRA KSIĘDZA ULICY rozciągał się ►DWORSKI OBSZAR STARA KUŹNICA; w XIX w. w związku z rozwojem przemysłu w Halembie a także w najbliższej okolicy (zob, ►BIELSZOWICE, ►WIREK), po zniesieniu ►PAŃSZCZYZNY i ►UWŁASZCZENIU CHŁOPÓW nastąpił rozwój stosunków kapitalistycznych; powstały warstwy robotnicze – do pocz. XX w. dominowali hutnicy; ich drugim zawodem było ►ROLNICTWO (gł.. HODOWLA); pojawili się też pierwsi rzemieślnicy (zob. ►RZEMIOSŁO); od końca XIX w. pojawili się osadnicy ze zbliżonej do Górnego Śląska Wielkopolski (32,6 % ludności Halemby; (ich przedstawiciele to rodzina Bola, Walenty► GÓRNY, Jan ►LIPOWCZYK, Michał ►ZIMOCH, rodzina Smolis z Kłodnicy i in.); drugim terenem z którego w Halembie osiedlali się osadnicy była Opolszczyzna np. rodzina ►CZAJA; ludzi spod Koźla nazaywano „koźlokami”, zaś spod Raciborza „kapuściorzami” (najczęściej stamtąd dostarczano mieszkańcom warzywa kapustne); napływ urzędników do szkół w Halembie, Kłodnicy i Starej Kuźnicy, nadleśnictwa, wiązał się z procesem germanizacji; zrodził się konflikt narodowościowy, jego przejawem była walka ks. Pawła ► LEXA z Johannesem ►DUSSA; w 1910 w Starej Kuźnicy język polski deklarowało 869 osób niem. od pocz. XX w. po uruchomieniu kopalni w Bielszowicach i otwarciu linii kolejowej ► LIGOTA -Gliwice, pojawiły się nowe zawody (górnik, kolejarz), od 1917 zaś policjanci; po 1922 osiedlili się nieliczni przedstawiciele pochodzący z Galicji i wsch. kresów II Rzeczpospolitej; byli to nauczyciele: (Emil ►KWAŚNY, Marian ►FURGALSKI, Jan ►KOZUB, Józef ►BLICHARCZYK), którzy zastąpili niemiecką kadrę pedagogiczną; ten napływ nie wywoływał konfliktów na tle dzielnicowym; natomiast niezadowolenie z sytuacji społ.-ekon. w okresie II RP, było jednym z czynników pojawienia się postaw separatystycznych, a w l. 30 XX w. także sympatii proniemieckich (koniunkturalni Niemcy) nawet w pol. środowiskach kombatanckich i urzędniczych; zwłaszcza w okresie ► WIELKIEGO KRYZYSU GOSPODARCZEGO (80 % mieszkańców Halemby zatrudnionych w hucie Hugon w Wirku zostało bez pracy); w okresie ►DRUGIEJ WOJNY ŚWIATOWEJ, eksterminacja hitlerowska i działania sowieckie spowodowały śmierć 180 mieszkańców Halemby; przymusowo osiedleni jeńcy i więźniowie reprezentowali: Wielką Brytanię, Francję, Rosję, Włochy (zob. ► WŁOSI W HALEMBIE), żydów z Austrii i Węgier. Mieszkańcy Halemby Kłodnicy, Starej Kuźnicy zostali podzieleni na kategorie ludnościowe; na listę narodowościowa: nr 1 wpisano 3, na nr 2 (32), 3 a (471), 4 (58) osób, – P 36 osób; 114 Niemców bądź rzekomych Niemców przeznaczono do wysiedlonia, bądź zabrano mienie; ich miejsce zajęła ludność napływowa o różnym poziomie kulturowym; w l. 60 XX w. w procesie tym uczestniczyli repatrianci z Rosji (3), z Francji (1) z Belgii (1) najbardziej gwałtowny wzrost liczby mieszkańców z 4,5- 15, tys. mieszkańców (1955-1968) był związany z kolejnym uprzemysłowieniem dzielnicy: napływ ludności zrodził konflikty dzielnicowe, pogłębione po wybudowaniu KOPALNI► HALEMBA-WIREK ►ELEKTROWNI HALEMBA i ►DOMÓW GÓRNIKA; nad zintegrowaniem przybyszy z ludnością miejscową intensywnie pracowało duszpasterstwo ►MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ i ►PODWYŻSZENIA KRZYŻA ŚWIĘTEGO; struktura zawodowa ludności zaczęła się zmieniać 2/3 jej mieszkańców dzielnicy zatrudniało górnictwo, reszta hutnictwo; inteligencja w wyniku rozbudowy osiedli w 1975 liczba ludności wzrosła do 20 tys mieszk. (górnicy, hutnicy, energetycy, kilku rolników , pracownicy Milicji Obywatelskiej , Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego wojskowi, wolne zawody; od 1989 emigracja gł. do Niemiec i wyjazd za chlebem do innych państw Unii Europejskiej; z– 15 tys. mieszkańców na Halembie II (2001), w 2009 pozostało 9,5 tys.; mniejszy odpływ ludności zarejestrowano w Halembie I z 10 tys. do 9, 8 tys.; natomiast stały przyrost dodatni ludności notuje rozbudowująca się Kłodnica z 1626 do 1843 mieszkańców w analogicznym okresie czasu. okres do zakończenia „ludowej Polski” nie sprzyjał osiedlaniu się imigrantów (aczkolwiek jeden z grobów na Cmentarzu Komunalnym o nazwisku Dagestani sugeruje istnienie imigracji z terenów byłego Związku Radzieckiego; likwidacja realnego socjalizmu otwarła drzwi dla wszelkiego rodzaju osadnictwa zagr. Jako pierwsza pojawiła się ludność romska ze Słowacji, Mołdawii i Rumunii; Ukraińcy - handlarze na ►TARGOWISKU. Pojawiła się ludność egzotyczna np. o rysach polinezyjskich, Wietnamczycy (w podobnej roli jak Ukraińcy) czy malajska (w celach matrymonialnych); wśród nowych mieszkańców są też Europejczycy Np. Portugalczycy.; imigracja ta nie jest w stanie zrekompensować ubytków emigracji mieszkańców do państw zachodnich.

Trzy pokolenia Halembian(l.30 XX w)

DEPORTACJE I INTERNOWANIA LUDNOŚCI CYWILNEJ DO ZWIĄZKU RADZIECKIEGO

, wywózki ludności z Górnego Śląska do Donieckiego Zagłębia Węglowego prowadzone od IV 1945 r. w nieprzystosowanych do przewozu ludzi wagonach kolejowych; objęły 10 mieszkańców ►KŁODNICY (Jerzy Bienas, Ewald Chmielarski, Golec Roman, Hybszer Feliks, Hybszer Jan, Kołodziej Augustyn, Smolis Józef, Strzeja Ferdynand, Szeiben Jan), 2 z ►HALEMBY (Antoni Bloch, Wieczorek Henryk,, 73 z ►STAREJ KUŹNICY (► BIEGAŃSKI Stanisław, Błaszczyk Konrad, Bubała Stanisław, Bubała Wiktor, Bura Roman, Chwała Rafał, Ciwis Roman, Drenda Stanisław, Dyrda Alojzy, Fojt Konrad, Frackstein Rudolf, ►GRACKA Franciszek, Gryska Franciszek, Janik Teodor, Jastrzębski Edmund, Kalka Ryszard, Kołodziej Konrad, Kurpas Paweł, Kuźnnik Konrad,Kwieciński Leon,Ludwig Ryszard, Mazurek Ludwik, Mercik Ryszard, Michalski Hubert, Noworzyn Franciszek, Pilch Wiktor, Piłka Jan, Pyka Paweł, Roter Wiktor, Salwiczek Ryszard, Seiler Jan, Skiba Adolf, Skiba Ludwik, Sobanek Paweł, Sobota Paweł, Szczyrba Ignacy, Szołtysek Konrad, Teichgrüber Ryszard, Wieczorek Antoni, Wieczorek Stanisław, Wilk Wiktor, Witała Bernard, Wróbel Oskar, Wyciślik Antoni, Żogała Gerard, Żymła Ludwik),2 z Figlus Kolonia(Leśna kolonia) Kuchta Piotr,Poloczek Bernard

M. Niedurny, Sowieckie internowania i deportacje ludności cywilnej z terenów dzisiejszej Rudy Śląskiej w 1945 roku; w: Materiały do dziejów Rudy Śląskiej / red. nauk. Piotr Greiner i Michał Lubina, Ruda Sl. 2007.

DER SA-STRAßE,

, w okresie okupacji hitler. nazwa halembskiej cz. ul ►KŁODNICKIEJ.

B. Kopiec Ruda Śląska: zarys dziejów. Cz. 3, Kochłowice, Bykowina, Halemba, Kłodnica, Stara Kuźnica, Wirek. Ruda, 2009;

DER SA-STRAßE

, w okresie okupacji hitler. nazwa ►SKOŚNEJ Ulicy

inf. Stanisława Kiermesa

DEUTSCHE HAMMER

, zob. ►KUŹNICA STARA

DĘDEK RÓZA

(*5.04.1941, Nowy Bytom- †15.03 2003), działaczka katolicka w MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ PARAFII W HALEMBIE; aktywistka KOŁA MISYJNEGO, STRAŻY HONOROWEJ NAJŚWIĘTSZEGO SERCA JEZUSOWEGO, sopran chóru AVE , dekoratorka kościoła; matka księdza Krzysztofa D., pochowana na CMENTARZU KOMUNALNYM W HALEMBIE.

 

DIAMO &,

, zespół muzyczny z► HALEMBY, zał. 1992, (Marek Banasik, Tomasz Szefer), doroczny uczestnik festiwalu piosenki relig.; Gaude Fest; zwyciężca w konkursie piosenki religijnej w ramach Duchowej Ścieżki Zdrowia

Muzyka, „Wiadomości Rudzkie” 1995, nr 28.

 

DIETZ d’ARMA Leon

(*22.07.1902, Warszawa  - †1972, Zabrze), śląski architekt okresu modernizmu; abs. Politechniki Warszawskiej; pracownik Urzędu Miejskiego w Katowicach (1929-1931); szef śląskiego Stowarzyszenia Architektów Rzeczpospolitej Polskiej (1933-39 i 1947-49); autor projektu kościoła garnizonowego pw. św. Kazimierza Królewicza w Katowicach, wielu szkół powszechnych w województwie śląskich w tym w (l. 1933-1939) przebudowy i rozbudowy Szkoły Podstawowej w Kłodnicy (zob. ►ZESPÓŁ SZKOLNO-PRZEDSZKOLNY NR 2 ). Aktywny działacz Wojewódzkiego  Komitetu  Odbudowy Warszawy w: Katowicach (1945-49).

APK, zesp. Urząd Wojewódzki Śląski-Wydział Komunikacyjno-Budowlany, sygn., 1251; Lit. Czy wiesz kto to jest pod red. S. Łozy, Warszawa 1983.

DIRSCOWICZ

, zob.DZIERZKOWICE

DŁUGAJCZYK ZYGMUNT

(٭20.06.1943, Kosztowy-†28.08. 2006, Ruda Śląska), , ksiądz, kanonik, proboszcz parafii Bożego Narodzenia w Halembie, uczeń (1957-61) w Niższym Seminarium Duchownym im. św. Jacka w Katowicach; od 1961 przyjęty do Śląskiego Seminarium Duchownego w Krakowie; po święceniach kapłańskich (4 .06. 1967) był  na posłudze duszpasterskiej w Dziećkowicach, Gorzycach; wikariuszem w parafiach św. Michała Archanioła w Suchej Górze (od 2 09.1967), a następnie w parafii MB Różańcowej w Halembie (od 30 08.1971); od  1973 budowniczy kościoła i współtwórca ►BOŻEGO NARODZENIA PARAFII na ► HALEMBIE II, od. 24 09.1980 proboszcz; wicedziekan, dziekan (przez dwie kadencje) ►KOCHŁOWICKIEGO DEKANATU, spowiednik alumnów śląskiego seminarium duchownego w Katowicach oraz asystent kościelny Parafialnego Oddziału ►AKCJI KATOLICKIEJ w Halembie (1997-2006). Czł. Rady Duszpasterskiej Archidiecezji Katowickiej; kanonik honorowym Kapituły Metropolitalnej Katowickiej, a 18.12. 2003 kanonik gremialny. Pochowany w pobliżu kościoła.

Słownik biograficzny duchowieństwa (archi)diecezji katowickiej 1922-2008 / red. nauk. Jerzy Myszor ; współpr. Damian Bednarski [et al.], Katowice 2009.

Dzwony kościelne odbiera proboszcz Zygmunt Długajczyk

DOKSZTAŁCAJĄCA SZKOŁA W HALEMBIE

, placówka oświatowa, typu wiejskiego, zał. 1911 z inicjatywy Johannesa ► DUSSY, Franza Sliwki; pierwotnie jednoklasowa, od 1913 dwuklasowa (oddział przygotowawczy), od 1914 w budynku ►SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 24 IM POWSTAŃCÓW ŚLĄSKICH; opłacana przez ► GMINĘ HALEMBA; grupy zajęć: metalowa (kowalstwo), skórzana (obuwnictwo), drzewna (stolarstwo, kołodziejstwo), włókiennicza (krawiectwo), budowlana (murarstwo), zdobnicza (malarstwo pokojowe), elektrotechniczna (elektromechanika), spożywcza (piekarstwo, masarstwo), handlowa: kier.: Johannes Dussa, Marian ► FURGALSKI, Jan ►KOZUB; nauczyciele: Wiktor ►WAŚ ks. Jan ►NITA; 61 uczniów (1936), wznowiła działalność na krótko w końcu l. 40. XX w.

APK, zesp.: Landratura Katowice, sygn. 720, Starostwo Powiatowe Katowice sygn. 770; Urząd Wojewódzki Śląski Wydział Oświecenia Publicznego sygn. 273; J. Prażmowski, Szkolnictwo w województwie śląskiem : przedszkola, szkoły wszelkiego typu, nauczycielstwo : opracowane na podstawie materiałów urzędowych i innych źródeł, Katowice 1936.

Kurs haftu w 1939 roku


DOLINA KŁODNICY

Nazwa ośrodka wypoczynkowo-rozrywkowego o pow. 9 ha, utworzonego uchwałą dyrekcji HALEMBA-WIREK KOPALNI z 9.05 1969, zaprojektowanego przez zespół architektów bytomskich pod kierunkiem inż. Niewiarowskiego, w miejscu składowisk i zabudowań Zakładu Budowy Sieci Elektrycznych. Tereny rekreacyjne, zagospodarowane i utrzymywane przez KOPALNIĘ WĘGLA KAMIENNEGO HALEMBA-WIREK, z AMFITEATREM, brodzikiem dla dzieci, huśtawkami, asfaltowym boiskiem, (zimą zamienianym w oświetlone lodowisko); obecnie w miejscu tym został wybudowany AQUADROM, HALA SPORTOWA MIEJSKIEGO OŚRODKA SPORTU I REKREACJI.

APK Katowice, zesp. KM PZPR Ruda Śląska sygn. 423.

Basen w dolinie Kłodnicy

Występ zespołu tanecznego w strojach ludowych

DOLINA KŁODNICY

, jednostka geograficzna, ostatnia na pd. krańcu Rudy Śląskiej; rozcina dno ►KŁODNICKIEGO ROWU marginalnie, trzymając się jego pn. części; szerokość od 50- 100 m. do 250 m. w ok. Halemby, 400 m  w zach. cz. Powierzchnia DK jest rozcięta silnie meandrującym biegiem ►KŁODNICY; od ►HALEMBY  koryto uregulowane ; w związku z czym po obydwu stronach rz. występują starorzecza; wyraźna asymetria dolin bocznych wpływających do Kłodnicy; prawobrzeżne-krótkie, płytkie, płaskie obniżenia nieckowate; lewobrzeżne –długie, płaskie, podmokłe, rozcięte meandrującymi potokami ► JAMNA, Ślepotka, Śmiłowicki Potok. W krajobrazie dominują podmokłe łąki, z roślinami chronionymi jak: kukułka szerokolistna (Dactylorhiza majalis), centuria pospolita (Centaurium erythraea), bagno zwyczajne (Ledum palustre) i ptakami:  bogatka (Parus major), kukułka (Cuculus canorus),modraszka (Parus caeruleus), dzięcioł zielony (Picus viridis), bekas kszyk (Gallinago gallinago), derkacz (Crex crex).

Lit. A.Szefer Ruda Śląska.  Zarys rozwoju miasta, Katowice 1970; M. Działoszyńska - Wawrzkiewicz  Koncepcja przyrodniczo-społecznego wykorzystania zalewisk na przykładzie zlewni rzeki Kłodnicy na stronie internetowej edu Katowice-Kłodnica pl.


Dolina Kłodnicy (na drugim planie  kominy Elektrowni Halemba)

DOM GÓRNIKA KOPALNI HALEMBA

, złożony z bloków A.,B,(przy ul. ►KŁODNICKIEJ) budowane w l. 1954-1956 , C (do 1965 tymczasowy przy ►PIERWSZEGO MAJA ULICY nr 5); 1965- 1968 nowy blok C; 450-500 (1960), 600 (1977) mieszkańców; stołówka na 250 osób; W 1969 przejaw buntu przeciw ustrojowi komunistycznemu (podczas wyborów do Sejmu mieszkańcy DG KH korzystali z kotar); ożywienie działalności kulturalnej po 1969; 7-osobowy samorząd (od 1962) z sekcjami: socjalno-bytową, kulturalno-oświatową (m.in. dziecięcy zespół muzyczny Suliko; zespoły młodzieżowe: A’ Conto, Dysonans, Feniks, gra na instrumentach muzycznych), rekreacyjną, sportową (tenis stołowy, siatkówka, od 1969 piłka nożna), początek ►MODELARSTWA (1969), drużyna harcerska, imprez; turystyka; bar Posiłek, bufety, stołówka Instruktor Krystyna Burnecka. Kierownicy: m.in: Alojzy Kraczla, Maria Skop. W 1995 budynki DG Kopalnia ► HALEMBA-WIREK przekazała Archidiecezji Katowickiej (zob.► NAJŚWIĘTSZE SERCE PANA JEZUSA).

APK.zesp.KM PZPR Ruda , sygn. 422, 423, 427, 430; H. Buszman, [et.al.] 40 lecie KWK "Halemba" 1957 – 1997, Chorzów 1997; J.S. Dworak, A, Ratka, Ruda Śląska .   Przewodnik Ruda Śl., 1985.

Podwyższenie hotelu robotniczego

Stołówka w hotelu robotniczym

Domy Górnika na drugim planie

Dom Górnika obecnie Spółdzielnia Mieszkaniowa Nasz Dom

Więcej zdjęć tutaj

 

DOM KATECHETYCZNY W KŁODNICY

,d. parafialny; w PODWYŻSZENIA KRZYŻA ŚWIĘTEGO KOMPLEKSIE SAKRALNYM W  KŁODNICY;  budowany w l. 1990-1992 wg projektu Ireny Dolibóg –Zakrzewskiej i Jacka Leśka, (biblioteka, kuchnia, MATKI BOSKIEJ DOBREJ RADY KAPLICA otoczony parkingiem, poświęcony 24.01.1992.

Budynek domu katechetycznego

DOM KULTURY W HALEMBIE

, instytucja kultury w ►HALEMBIE, podlegała ► GMINIE HALEMBA powstał z inicjatywy Józefa Warzechy ok. 26.07.1945 ; zatwierdzone przez Wydział Propagandy i  Informacji Województwa Śląsko-Dąbrowskiego z siedzibą w lokalu U Zimnego; sekcje: dramatyczna – kółko teatralne- kier. Stefan Soochowski; muzyczna –orkiestra  Józef Ziętek, (sekcja akrobatyczno- baletowa - brała udział w I Zjeździe Domów Kultury Powiatu Katowickiego), chór  Wiktor ►JAGŁA, Ryszard ►BARTNIK, sportowy (reaktywowane gniazdo ►TOWARZYSTWA GIMNASTYCZNEGO SOKÓŁ lub wydział młodzieży koncepcja nie zrealizowana)– Karol ►MRUKWA  występy teatralne na scenie, siedziba m.in. ► TOWARZYSTWA HODOWCÓW GOŁĘBI POCZTOWYCH JASKÓŁKA, chóru ►DZWON, szatnia RKS ► GWIAZDA HALEMBA i. in.. Zlikwidowany w 1949.

APK, zesp. Star. Powiatowe Katowice, sygn.:  251, 265; A. Brzezina [i in.] Halemba. historia i teraźniejszość parafii Matki Boskiej Różańcowej Ruda Śląska 1997.

DOM KULTURY W KŁODNICY

, instytucja kultury w ►KŁODNICY, z siedzibą w remizie ►OCHOTNICZEJ STRAŻY POŻARNEJ W KŁODNICY; zał. 1945, prowadził działalność również w 1946, sekcje: teatralna, muzyczna, biblioteka; kierownik Jan ► MIESZCZANIN.

APK zesp.Starostwo Powiatowe Katowice sygn. 623.

DOM NIEMIECKI

, budynek przy ►MORSKIEJ ULICY nr 1 w ►HALEMBIE; wybudowany ok. 1718 dla pracowników ►CARLSHÜTTE, z przewodami kominowymi na zewnątrz, murami gr. 1 m.; w zmienionym kształcie (z nowymi przewodami kominowymi i dachem) zachował się do dziś (połowa muru zewnętrznego).

A. Brzezina [i in.,] Halemba. historia i teraźniejszość parafii Matki Boskiej Różańcowej , Ruda Śląska 1997.

DOM NIEMIECKI

, zob. ►NIEMIECKI DOM

DOM POMOCY SPOŁECZNEJ W HALEMBIE

, całodobowa placówka wychowawczo-opiekuńcza, przy ul ►KŁODNICKIEJ 103 z programem adresowanym do dzieci i młodzieży z niepełnosprawnością intelektualną; koedukacyjna , 90 mieszkańców, uczestników edukacji szkolnej lub pracujących zawodowo; pracownia Doświadczeń Artystycznych i Edukacyjnych. Kier. Witold Hanke.

 

K.Bąk,.Caritas Archidiecezji Katowickiej : informator 2005 . www.katowice.caritas.pl/.../osrodek-najswietsze-serce-jezusa-w-rudzie-sla

DOM ZWIĄZKOWY MATKI BOŻEJ RÓŻAŃCOWEJ PARAFII W HALEMBIE

(d. . parafialny), budynek, piętrowy, z cegły, wybudowany 1932, przez bezrobotną młodzież (za drobnymi opłatami) pod kierownictwem Walentego GÓRNEGO; pod patronatem Rady Parafialnej, kilkakrotnie przebudowywany; do 1939 i 1945-1949 oraz od 1990 siedziba pol. bractw , stowarzyszeń, ruchów parafialnych, jesienią 1939 przejściowo NSDAP; w l. 1950-1956 i 1961-1989 nauka religii; na piętrze w l. 1953-1985 placówka zgromadzenia SŁUŻEBNIC NIEPOKALANEJ MARYI SIOSTRY.

A. Brzezina [i in.] Halemba. historia i teraźniejszość parafii Matki Boskiej Różańcowej ,Ruda Śląska 1997; J. Galeja, Bractwa i stowarzyszenia w Halembie, w: Rudzki Rocznik Muzealny 2006, Ruda Śl. 2007; S. Kiermes, 60 rocznica zakończenia II wojny światowej „Paciorki Nadzieji” 2005, nr 5.

Przygotowanie kolędników do występu 2015 r

DOMINIK SAVIO

, figura św., od XII 1950, umieszczona w głównym ołtarzu MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ P.W. KOŚCIOŁA W HALEMBIE; (przedstawienie chłopca czytającego otwartą księgę); wraz figurą MARII GORETTI ŚW., zastąpiła figury św. ELŻBIETY I ZACHARIASZA.

AKAD, Katowice, AL 0786, W. Szołtysek , św. Dominik Savio. Chłopiec wyznawca. „Paciorki nadziei” 2003, nr 3

Św.Dominik Savio

DORFSTRAßE

, do 1918 nazwa ROLNICZEJ Ulicy

inf. Justyny Galeja.

 

DREI RITTER STRAßE

, w okresie DRUGIEJ WOJNY ŚWIATOWEJ nazwa SKARGI PIOTRA KS. ULICY
DROBIU HODOWLA

, obejmuje h. kur, kaczek, gęsi, indyków, perlic; drobiu ozdobnego (m.in. pawie); na szerszą skalę zaczęła się w HALEMBIE rozwijać w okresie międzywojennym-słynną na całe województwo śląskie była ferma kurza Alojzego SKUTELLI, przy ul Piłsudskiego (zob. PIERWSZEGO MAJA ULICA), prezentowana m.in. w dodatku ilustrowanym gazety „Polonia”; w 1945 Halemba była największym ośrodkiem h. kur w KATOWICKIM POWIECIE (1611 szt.), rozwinęła się też h. gęsi (1176 szt.), mniejszą rolę odgrywała h. kaczek (177 szt.) i indyków (117); znanym hodowcą pawi był Franciszek Gaździk (przełom l. 60-70 XX w).; na przełomie XX-XXI w. d. ozdobny i egzotyczny hodowano na pograniczu NOWY-ŚWIAT-BIELSZOWSKI LAS

APK, zesp.: Śląska Izba Rolnicza sygn. 205, Związek Samopomocy Chłopskiej, sygn. 85.

Wypas gęsi

Kurza farma Alojzego Skuteli(l.30 XX w.)

DROGA CHUDÓW-ZABRZE

, droga lokalna łącząca miejscowość Chudów w gminie Gierałtowice z Zabrzem; do 1960 na odcinku od pn. brzegu KŁODNICY do pd. krawędzi AUTOSTRADY A-4 (ul. CHUDOWSKA) , najbardziej na zach. wysunięty teren hist. HALEMBY; do 1959 tworzyła granicę NOWEGO BYTOMIA; w 1960 władze miejskie RUDY ŚLĄSKIEJ. przekazały drogę miastu Zabrze.

Most na rzece Kłodnica

DROGA GÓRNICZA,

, szosa wybudowana w 1840 łączyła Orzesze-Bujaków-Paniowy, ► WYGODĘ, ►HALEMBĘ Nową Wieś z ►BYTOMIEM i dalej Tarnowskimi Górami; krzyżowała się z Drogą Następcy Tronu (Kronprinzstraße) biegnącą z Gliwic przez Zabrze, Rudę Południową do Świetochłowic- Wielkich Hajduk i Katowic.

B i A. Podgórscy, Nazwy terenowe i miejscowe w Rudzie Śląskiej : od Abesynii do Żylety : leksykon toponimiczno-ojkonimiczny z antologią tekstów źródłowych, Ruda Śląska, Szczecin 2014.

DROGA KRZYŻOWA ULICAMI HALEMBY

Nabożeństwo organizowane od 1994 przez BOŻEGO NARODZENIA PARAFIĘ I MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ PARAFIĘ, w przedostatni piątek Wielkiego Postu, ze stacjami wyznaczonymi w miejscach szczególnych dla historii dzielnicy; po 7 na każdą parafię ; początek i koniec nabożeństwa organizowany zamiennie przez jedną lub drugą parafię

Droga Krzyżowa ulicami Halemby

DROZD Gerard

, zob. DROZD Jan

DROZD Jan

wł. Gerard (٭10. 10. 1914 Halemba-†25.11.1996, Kraków), dr. teologii biblijnej (1984), ksiądz, salwatorianin; związany z placówką w Krakowie, święcenia kapłańskie przyjął 12 05. 1940. W okresie okupacji hitlerowskiej tworzył struktury tajnego nauczania (wykładowca języka i literatury polskiej). W latach 1945-1948 studiował na Uniwersytecie Jagiellońskim romanistykę, polonistykę, filozofię i teologię będąc jednocześnie przełożonym w Szpitalu Pogotowia Ratunkowego w Krakowie. Do 1950 był przewodniczącym Prowincji Polskiej Salwatorianów, przebywał na placówce salwatoriańskiej w Trzebini. Od 7.11. 1950 był wykładowcą (wprowadzenie do Nowego Testamentu, egzegeza Nowego Testamentu, język polski , język grecki i śpiew, zajęcia ze Starego Testamentu do 1961) i ojcem duchownym (IX 1953-VIII 1954) Wyższego Seminarium Duchownego Śląska Opolskiego w Nysie-Opolu. Zał. Koła Naukowego w Wyższym Seminarium Duchownym Salwatorianów w Bagnie k. Wrocławia. dla poszerzania wiedzy alumnów, wspierania inicjatyw podejmowanych przez alumnów oraz współpraca z innymi kołami zainteresowań); udział (Księga Sędziów, Księga Ezechiela, Pismo , Proroctwo Ozeasza, Proroctwo Joela, oraz Ewangelii św. Jana ) w polskim przekładzie Biblii Tysiąclecia (pierwszym po 350 leatach) z języków oryginalnych, Poznań (1965). Sławę międzynarodową przyniosło mu Orędzie Niepokalanej Historia objawień fatimskich, której pierwsze wydanie ukazało się w Watykanie w latach 80. XX w.; autor Człowiek mocny duchem w czasach niemocy i ucisku” Red. Kalendarza Salwatoriańskiego.

Tekst odczytu (zapis elektroniczny) Antoniego Steuera z 8.08.2013; strona internetowa Gminnej Biblioteki Publicznej w Gierałtowicach

Ks.Jan Drozd w pierwszym rzędzie w środku

DRUGA KUŹNICA

, alternatywna nazwa ►STAREJ KUŹNICY ZACHODNIEJ, nadana przez mieszkańców ►STAREJ KUŹNICY

B i A. Podgórscy, Nazwy terenowe i miejscowe w Rudzie Śląskiej : od Abesynii do Żylety : leksykon toponimiczno-ojkonimiczny z antologią tekstów źródłowych, Ruda Śląska, Szczecin 2014.

DRUGA WOJNA ŚWIATOWA

, światowy konflikt zbrojny, zapoczątkowany 1.09.1939 napaścią hitlerowskich Niemiec na Rzeczypospolitą Polską; OKRES I 31.08-3.09 w stan alarmu bojowego postawione zostały pol. oddziały wojskowe zajmujące fortyfikacje (punkty oporu ►ARTUR, ►KŁODNICA) w ►HALEMBSKIM LESIE-wystawione czujki ► SIEDEMDZIESIĄTEGO TRZECIEGO (73) PUŁKU PIECHOTY z 11 kompanii strzeleckiej kpt. Mariana ►TUŁAKA, dowodzone przez ppor. Herberta Flacha, w rejonie► HALEMBY natknęły się na zmotoryzowany patrol niemiecki złożony z 2 samochodów; (jeden został zlikwidowany, drugi wraz z załogą zdołał zbiec); inny pol. patrol zajmujący posterunek przy moście na rz. ► KŁODNICY, pomiędzy ►STARĄ KUŹNICĄ a ►KŁODNICĄ po wypadzie na ►WYGODĘ wziął do niewoli niem. oficera, w walce poległ kapr. Franciszek Brożek; po powrocie z akcji oddział saperów wysadził ►MOST NA KŁODNICY; do 2.09.1939 wojska pol. walczące w rejonie Fiołkowej Góry i Sośniej Góry (Bujaków) były wspierane przez ostrzał artyleryjski ►DWUDZIESTEGO TRZECIEGO (23) PUŁKU ARTYLERII LEKKIEJ na ►ARTURA WZGÓRZU; atakującymi jednostkami niemieckimi były oddziały ►DWUSTU TRZYDZIESTEJ DZIEWIĄTEJ (239) DYWIZJI PIECHOTY usadowiły się na linii frontu ►STARA KUŹNICA - Paniowy, we współpracy z Oddziałami Straży Granicznej, które wkroczyły do pn. ► HALEMBY. ludność cywilna Halemby ewakuowała się do Kochłowic; mieszkańcy Kłodnicy (pod kierownictwem Jana ►LIPOWCZYKA, Karola ► HUBRICHA i Piotra ► MILICZKA) zamierzały dojścia do Lublina; w ewakuacji posterunku policji w Nowej Wsi brali udział policjanci halembscy: Jan ►KUKLA, Franciszek ►PIASEK, Jan ►PRZYBYŁA, Paweł ►ZDEBEL ( w 1940 zginęli w sowieckiej niewoli). W nieznanych bliżej okolicznościach poległ pol. żołnierz Stanisław Falkus z Kłodnicy; Terror. We IX 1939 pierwszą cywilną ofiarą hitlerowskiego terroru był rozstrzelany w więzieniu katowickim (Roman ►CIPA); Likwidacja wszelkich objawów polskości (►POMNIK POWSTAŃCÓW ŚLĄSKICH), w 1940 seria celowych podpaleń zniszczyła dobytki rodzin pol. przy ►MŁYŃSKIEJ ULICY (Czaja, Gabryś, Cipa Krzykowski, Gabryś). Ruch oporu z różnych względów nie jest dotychczas dobrze rozpoznany naukowo –wiadomo, że pierwsi konspiratorzy ze względu na małe doświadczenie w tego rodzaju pracy zostali szybko zdekonspirowani (zob. ► ADAMIOK Ryszard, ► CZAJA Stanisław, ►ZIMOCH Michał). W wyniku eksterminacyjnej działalności zgineli:► BUREK Tadeusz, ►KACZMAREK Ignacy, Kulik Paweł, Lakota Franciszek, Mika Augustyn, Nowrotek Emil, Piecha Ryszard, ►PYKA Henryk, ►SZCZUDLAK Wawrzyniec, ►ZBROJA Oswald, Zdyń Paweł; z lewicowym ruchem oporu był związany Józef ► BARTOSZEK Wincenty ► PRZELIORZ; ich działalność koncentrowała się poza terenami H. (Bielszowice) Na terenie ►STAREJ KUŹNICY od 1942 funkcjonowała filia obozu koncentracyjnego ► AUSCHWITZ III (Monowice)-ALTHAMMER ARBEITS LAGER; na frontach D W Ś zginęło 160, w hitlerowskich obozach koncentracyjnych 16, w sowieckich kazamatach 4 mieszkańców Halemby; Administracja: Funkcjonowały niemieckie urzędy: (gmina w Halembie Pohl), Kłodnicy (Wypior) i Starej Kuźnicy; (istniał projekt zmiany nazwy Halemby na ►HEINRICHHAMMER; posterunki policji - Schutz Polizei (Hetzich) w Halembie 4-osobowy; niemieckie organizacje: Hitlerjugend, Bund Deutsche Mädel, NSDAP; działalność gospodarcza: budowa ►GODULLA GRUBE (1942), Kraftwerk (► ELEKTROWNIĘ HALEMBA); torów kolejowych z Bielszowic do budujących się obiektów przemysłowych, przy których wykorzystano m.in. jeńców wojennych: angielskich, rosyjskich; ostatni zostali osadzeni w obozie koncentracyjnym-pracowali przy wyrębie lasu na Starej Kuźnicy; (istniał projekt przebudowy Kanału Gliwickiego i połączenia go z ►JAMNĄ); w ręce Treuhändlerów przeszły niektóre, należące do Polaków warsztaty rzemieślnicze oraz placówki handlowe (Ludwik ►CHWOŁA, August Gressler, Maksymilian► HOSZEK, Marta Pyszny, Berta i Franciszek ► SKUPNIK; Gertruda Wieczorek; azylem dla Polaków było probostwo: ks. Hugon► CEDZICH zatrudnił Jana Dworaczka, Józefa Harońskiego), wspierał mieszkańców zesłanych na roboty przymusowe; od 24.01.1945 ewakuacja urzędów  i ludności opowiadającej się za Niemcami; zniszczenia wojenne (pierwsze podpalenia na pocz. l. 40 XX; objęły głównie okolicy ul.: ► GRODZKIEJ (Wieczorek), ►HALEMBSKIEJ -spalone stodoły (Siekiera, Nolepa, Szczygieł, Kandziora), ►MŁYŃSKIEJ (Cipa, Czaja, Gabryś, Janota, Krzykowski) i domy mieszkalne (Wałach, Mryka, Bubała, Wojtyczka); ►NOWY ŚWIAT (Kowol), ►PAKUŁY Alberta (Denke), ► PIERWSZEGO MAJA (Bujoczek), ►ROLNICZEJ (Falkus, Kandziora), ► RYBNICKA (Szołtysek); rabunki (m.in. wóz ►OCHOTNICZEJ STRAŻY POŻARNEJ); zbrodnie wojenne wojsk sowieckich (egzekucja 35 mieszkańców Halemby: Robert ►BANIK, Jan Borkowy, Józef Bubała, Walter Droździok, Piotr Fronczek, Leon Gazda, Paweł Gemza, Stanisław Glenszczyk, Hugon Hadula, Franciszek Ibron, Józef Janoszka, Alojzy Kandzioraa, Franciszek Kandziora, Ludwik Kocur, Alfred Kołeczko, Jan Latko, Wiktoria Latussek, Leon Mann, Eryk Meerttig, Eryk Miller, Jerzy Mrokwa, Aleksander Musioł, Ernest Pastuszka, Franciszek Paszek, Augustyn Płonecki, Alfred Pyka, Stanisław Rożek, Emanuel Staroń, Tadeusz Świecimski, Roman Szczygieł, Ludwik Tatarek, Alojzy Wywioł, Alojzy Związek, Jan Żur w wieku 14-64 lat.; śmierć poniosło ponadto 8 Włochów (zob. też ►ARMII CZERWONEJ DZIAŁALNOŚĆ  W HALEMBIE W 1945); od 120-300 żołnierzy niemieckich (rejon pól kopalni Halemba, ►RYBNICKIEJ i ►PODLASKIEJ ► WYCIĘTE); porzucony zniszczony  sprzęt  wojenny (zob.► HORNISE, wóz bojowy leut. Beyera) , niewybuchy i niewypały ul Pierwszego Maja (od Skośnej do Wirku); cz. wojsk niem. uciekała na wzgórze ►ALINY starty wojenne Rosjan (dwa czołgi, 16 żołnierzy); mięso koni było w pierwszych dniach okupacji sowieckiej rezerwuarem żywności dla obrabowanej ludności miejscowej.

APK, zesp.: Treuhandstelle Ost, sygn.: 6040, 6091-6095, Śląski Instytut Naukowy Katowice, Spis zdawczo-odbiorczy 1, sygn. 2364; BŚl. Zbiory Specjalne, sygn. R. 1041 III; Tablica upamiętniająca na Cmentarzu Komunalnym w Halembie; strony internetowe : www.muzeum-slask1939.pl; www.fortyfikacja.pl ; A. Brzezina [i in.] Halemba. historia i teraźniejszość parafii Matki Boskiej Różańcowej Ruda Śląska 1997; A. Brzezina, Ks. proboszcz Hugon Cedzich (1874-1950) w 50 rocznicę śmierci. „Paciorki Nadziei”, 2000, nr 1; H. Buszman, [et.al.] 40 lecie KWK "Halemba" 1957 – 1997 , Chorzów 1997; S. Kiermes, 55 rocznica halembskiej tragedii II wojny światowe; tenże 60 rocznica zakończenia II wojny światowej „Paciorki Nadziei”. 2005, nr 5, 6; B. Kopiec Ruda Śląska: zarys dziejów. Cz. 3, Kochłowice, Bykowina, Halemba, Kłodnica, Stara Kuźnica, Wirek. Ruda, 2009; J. Przemsza-Zieliński, Śląski front '39 : obrona Śląska i Zagłębia Dąbrowskiego we wrześniu 1939 roku / Sosnowiec-Katowice 1999; A. Ratka. Wybaczyć nie znaczy zapomnieć. O tragicznych zdarzeniach w Halembie w czasie przejścia frontu w styczniu 1945 roku, w: Rudzki Rocznik Muzealny z.12, Ruda Śl. 2013, s.226-241; W Steblik. Armia "Kraków" 1939 , Warszawa 1989.

Druga wojna światowa-wybrzeże półwyspu Jutlandzkiego na warcie Alojzy Steuer

Halemnbianin Jan Mańka w okopach Stalingradu(1942)


Stalingrad 1942 wśród maszerujących żołnierzy Wehrmachtu Jan Mańka z Halemby

Pismo z gminy Halemba z okresu okupacji

Legitymacja członkini Bund Deutscher Osten

Nauka w szkole w czasie II wojny światowej

Legitymacja funkcjonariusza policji z Halemby

Zawiadomienie komendantury amerykańskiego obozu jenieckiego o pobycie Romana Jagły dla żony Anny

Zawiadomienie komendantury amerykańskiego obozu jenieckiego o pobycie Romana Jagły dla żony Anny

DRUGIE POWSTANIE ŚLĄSKIE

, zob.   ►POWSTANIA ŚLĄSKIE W ►HALEMBIE, ►KŁODNICY I ►STAREJ KUŹNICY

DURAZIŃSKI FELIKS

(*11.04.1962 – 21.12. 2005, Ruda Śl. ), przedsiębiorca; właściciel sklepu elektrotechnicznego w Halembie przy ul ►PIERWSZEGO MAJA 33, dzałacz Samoobrony; organizator jej struktur w Rudzie Śląskiej, kandydat w wyborach na radnego; zmarł w dniu wyborów do Samorządu Miejskiego w Rudzie Śl. Pochowany na cmentarzu parafialnym w Halembie.

DUSSA Johannes

(8.03.1860-?), nauczyciel, absolwent gimnazjum w Pyskowicach (1880), od 1895 w Halembie, do 1922 kierownik szkoły stał na czele ►SPIELVEREIN; przeniósł się do republiki weimarskiej, organista kościelny (1891-1915); kier. ►POCZTY (1902-)jedna ze stron konfliktu narodowego z proboszczem ks. Pawłem ►LEXEM (przed 1922 r.).

160 lat szkoły w Halembie, red. M. Lorens, A.Ratka, D.Świtała-Trybek, Ruda Śląska 2001.

Dussa Johannes z klasą przed 1922 rokiem

DUSZNIKI

, ośrodek wczasowy ►KOPALNI HALEMBA-WIREK, przejęty 1960 od Funduszu Wczasów Pracowniczych; opierał się na Domach Wczasowych Cicha I i Cicha II; zaadaptowany 1961 na potrzeby wypoczynkowe; do 1967 – 90, w poł. l. 70 XX  w. 425 miejsc. Do 1967 skorzystało z niego 2842 czł. załogi i ich rodzin. Pozostałością dawnej działalności wypoczynkowej kopalni jest Ośrodek Wczasowy Górnik kopalni Halemba- przy ul Podgórze obecnie samodzielna jednostka gospodarcza.

APK, zesp. KM PZPR, sygn. 427,429,430; L. Kuś, R. Marek, 10 lat Kopalni Węgla Kamiennego "Halemba" : Ruda Śląska, lipiec 1967 r; H. Buszman, [et.al.] 40 lecie KWK "Halemba" 1957 – 1997, Chorzów 1997.

Duszniki ośrodek wczasowy kop.Halemba

DUSZPASTERSTWO LUDZI PRACY W PARAFII MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ W HALEMBI

,powstało w 1984 z inicjatywy Stanisława Kiermesa, za aprobatą ks. Alojzego Brzeziny; skupiało ludzi z zdelegalizowanej NSZZ ►SOLIDARNOŚĆ KOPALNII HALEMBA i in. zakładów pracy; (wśród czł. był m..in. Paweł Nowak); inicjatywy powstanie ►CZARNEJ MONSTRANCJI, spotkania z o. ►FELICISIMUSEM; pielgrzymki: do Częstochowy, na grób błog. ks. Jerzego Popiełuszki; na spotkania z ojcem św. Janem Pawłem II.

A. Brzezina [i in.] Halemba. historia i teraźniejszość parafii Matki Boskiej Różańcowej Ruda Śląska 1997

Kiermes Stanisław i Siboń Jan

DWORAK JAN STEFAN

( *10 .12.1899 r. w Friedenshütte ob. Nowy Bytom -†4.12.1986, Ruda Śl.), powstaniec śląski, działacz plebiscytowy, administracji samorządowej, historyk nieprofesjonalny; wśród prac dotyczących historii dzielnic znajduje się opracowania dotyczące ►HALEMBY, ►STAREJ KUŹNICY I ►KŁODNICY: Dworak Jan Stefan, Halemba (1394-1950), mps., Ruda Śląska 1977. Fragmenty zostały opublikowane w Pana Dworakowym Rudzkim Kalejdoskopie Historycznym.
W pana Dworakowym rudzkim kalejdoskopie historycznym, (red. Z. Horwat) Ruda sl. 1994.


DWOROWY Juliusz

(*7.05.1881-†14.11.1961, Ruda Śląska), rzeźnik, działacz samorządowy, czł. Zarządu Gminy ►STARA KUŹNICA, właściciel sklepu w ►STAREJ KUŹNICY WSCHODNIEJ przy ul. ►MIKOŁOWSKIEJ , ojciec Wilhelma ►D.

APK, zesp. Urząd Wojewódzki Śląski, Wydział Rolnictwa, sygn. 888, inf. Wernera Wesołego.

Rodzina Dworowy

Rodzina uczciła swojego przodka prze umieszczeniem płyty nagrobnej  na swojej posesji

DWOROWY WILHELM

(٭15.06.1912, Huta Antonia ob. Wirek-23.04. 1995. Poznań). Zakonnik, salezjanin; mieszkaniec ►STAREJ KUŹNICY; nowicjat 30.07.1933 w Czerwińsku, pierwsza profesja w okresie ►DRUGIEJ WOJNY ŚWIATOWEJ we Włoszech; święcenia kapłańskie w Bolengo (1942); studia na Gregorianum; dr filozofii – wykładowca tego przedmiotu i historii kościoła w Wyższym Seminarium Duchownym Towarzystwa Salezjańskiego w Krakowie; doradca i sekretarz arcybiskupa Antoniego Bazaniaka, twórca pierwszej poznańskij parafii salezjańskiej w Winogradach. Autor: Zeznanie. Stosunek kard. Hlonda do Stolicy Apostolskiej, [w:] Kardynał August Hlond.Prymas Polski. Współcześni wspominają Sługę Bożego kard. Augusta Hlonda

Lit.: AKAD zesp. sygn.AL 1000; E-ncyklopedia wiedzy o Kościele katolickim na Śląsku.;M. Grychtoł et al. Krzyża znak naszą chlubą : 1949-2009 - 60 lat kościoła pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Kłodnicy / , Ruda Śląska ; Kłodnica, 2010.

ks.dr Wilhelm Dworowy r.1942

 

DWORSKI OBSZAR HALEMBA - KŁODNICA

, wydzielony obszar administracyjny na Kochłowickiej Ziemi (zob. ► KOCHŁOWICE) przed przyłączeniem Halemby do Polski p.n. Rittergut Halemba; utw. 1629 przez ►ŁAZARZA HENCKEL VON DONNERSMARCKA,, zarządzany w imieniu ►HENCKEL VON DONNERSMARCKÓW przez ►PLENIPOTENTA (z siedzibą w Zamku); pierwotnie obejmował ►FOLWARK W HALEMBIE (od 1701 ►FOLWARK W KŁODNICY), ►HALEMBSKĄ KUŹNICĘ; po wyodrebnieniu w 1802 ► GMINY W HALEMBIE, objął tereny o pow. 512 ha na wsch. od ►GOŚCIŃCA (w tym w XIX w. hutę ►THURZO, ►HALEMBSKI LAS, z ► LEŚNICZÓWKĄ, ►KAMIENIOŁOMY na ►KAMIŃSKIEJ GURZE, Kopalnię Graf ► ARTUR, kopalnie na► KŁODNICY (►HAND SARA i ► STILSTAND); przed 1890 cz. jego obszaru została podarowana gminie Halemba pod budowę ► MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ PW. KOŚCIOŁA, ► CMENTARZ PARAFIALNY, oraz na niewielkie ► BENEFICJUM KOŚCIELNE; w 1920 liczył 80 mieszk. (w tym 9 ► ZAGRODNIKÓW, 24 ► CHAŁUPNIKÓW), w większości głosujących za przyłączeniem do Polski (zob. ►PLEBISCYT GÓRNOŚLĄSKI); hodowla bydła, koni, trzody chlewnej); w l. 1922-1924 D.O. H.-K.; zlikwidowany 1924, jego tereny zostały podzielone pomiędzy gminy w Halembie, Kłodnicy i Kochłowicach.

Lit.: F. Triest,. Topographisches Handbuch von Oberschlesien. Teilbd. 1Sigmaringen : Jan Thorbecke Verlag, Sigmaringen,1984; Schlesisches Guter-Adressbuch. 12. Ausgabe, Verzeichnis samtlicher Ritterguter und selbstandigen Gutsbezirke, sowie der grosseren Landguter der Provinzen Nieder- und Oberschlesien. Breslau 1921. Ustawy Sejmu Śląskiego : 1922-1932. Katowice 1932. L.Musioł, Z dziejów Kochłowic, Halemby, Bykowiny, Kłodnicy oraz Starej Kuźnicy /; wstępem opatrzył i do dr. przygot. Bernard Szczech, Ruda Śl. 2010.

DWORSKI PAWEŁ

(*14.05.1864, Kupy k. Opola—†22.05.1932, Protzan k. Ząbkowic Śląskich), proboszcz w Mikołowie; po święceniach kapłańskich (1887)  był wikarym w Mikołowie, w l. 1892-1902 nauczycielem religii w gimnazjum w Królewskiej Hucie, od 1902 administratorem parafii Rychtal, od 1905 proboszczem w parafii mikołowskiej. Naukowiec rozpoczął kwerendę naukową w archiwum krakowskim na temat  parafii mikołowskiej. Ze względu na proniemiecką postawę w okresie plebiscytu opuścił Mikołów, przedtem wyraził zgodę na przyłączenie ►STAREJ KUŹNICY do ►MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ PARAFII W HALEMBIE. Od 1922 proboszcz we Zwróconej (Protzan), gdzie zmarł.

K. Prus., Z przeszłości Mikołowa i jego okolicy . Mikołów 1997.

DWUDZIESTA TRZECIA (23) GÓRNOŚLĄSKA DYWIZJA PIECHOTY.

,jednostka Wojska Polskiego powstała na bazie VII wielkopolskiej Brygady Rezerwowej; w 1922 z rozkazu władz RP d. na czele z ppłk. Kazimierzem Zentkellerem obejmowała wsch. cz. Górnego Śląska; od 1933  prowadziła (d-ca gen. Jan JAGMIN ►SADOWSKI) budowę fortyfikacji – pocz. 21 km odcinka osłaniającego Chorzów i Katowice (zob. ►KOCHŁOWICE, ►KŁODNICA, ► ARTURA WZGÓRZE), w. l. 1937-1939 przedłużonego na pd (zob. ► PANEWNIKI, ►MIKOŁÓW ► ŚMIŁOWICE,) ; brała udział w rewindykacji Zaolzia (1938); 2.09.1939 (d-ca płk-a dypl. Władysław ►POWIERZA) przesunięta pod Tychy; uczestniczyła w bitwie pod Pszczyną; pod koniec wojny obronnej 1939 odbili z rąk niemieckich Pacanów i Stopnicę. Zakończyła działalność 20.09.1939

www.muzeum-slask1939.pl ; http: //www. Historycy .org/ index .php

DWUDZIESTY TRZECI PUŁK ARTYLERII LEKKIEJ

, (23 pal) – oddział artylerii lekkiej Wojska Polskiego II RP; wywodzi się od sformowanego na pocz. VIII 1920 ochotniczego oddziału artylerii przy baterii zapasowej 14 pułku artylerii ciężkiej; w jego skład wchodziły:  214 ochotniczy Wielkopolski Pułk Artylerii Polowej. Dowództwo pułku oraz dywizjony 1 i 2 ( na Sołaczu), 3 (w Poznaniu), uzbrojony w  niemieckie działa polowe o różnych kalibrach, rozwiązany 1.01. 1921 pułk został rozwiązany. 2 dywizjony zostały wcielone do VII Brygady Rezerwowej, w 1922 przekształcone w 23 Górnośląską Dywizję Piechoty, posłużyły do sformowania 23 P.A.L (nazwa od 1.01.1932) z garnizonem w Będzinie II dywizjon pułku był detaszowany w Żorach, III – objął ►ARTURA WZGÓRZE; 1.09.-3.09.1939 wraz z dywizjonem haubic prowadził działania opóźniające,wspomagał ► BATALION ON MIKOŁÓW, w działaniach zbrojnych na Sośniej Górze (Bujaków-Mokre)  23 pap był organiczną jednostką artylerii ►DWUDZIESTEJ TRZECIEJ (23) GÓRNOŚLĄSKIEJ DYWIZJI PIECHOTY; Pod względem wyszkolenia oddział podporządkowany był dowódcy 5 Grupy Artylerii; 11.09.1939 przekroczył Wisłę pod Baranowem, uczestniczył w pierwszej bitwie pod Tomaszowem Lubelskim, skapitulował 20.09.1939 wraz z ►ARMIĄ KRAKÓW.

W.Steblik: Armia Kraków 1939, Warszawa, 1989

DYLEMAT

, zesp. wokalno-instrumentalny przy ► MŁODZIEŻOWYM DOMU KULTURY W HALEMBIE (zał. 1974; Józef Kurpas „Dzidzio”, Henryk Hain (Hein) „Nora”; Krystyna Całus - Vogel, Weronika Pawlik-Sobol.

 

APK, zesp. Komitet Miejski Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej w Rudzie śl., sygn.: 427; inf. Justyny Galeja.

Dylemat członkinie: Weronika Pawlik, Krystyna Całus (l. 70 XX w.)

DYMARA PAWEŁ

(٭17.01.1899, Stara Kuźnica-?), uczestnik I wojny światowej; żołnierz I pułku strzelców bytomskich; powstaniec śląski; w Trzecim Powstaniu Śląskim w I pułku rybnickim-uczestnik bitwy pod Olzą; P, czł. zarządu (1933) i naczelnik GMINY STARA KUŹNICA (VI-XII1934); członek ZWIĄZKU POWSTAŃCÓW ŚLĄSKICH KOŁO W STAREJ KUŹNICY, w l.1939-1945 robotnik w Lasach Murckowskich w 1945 komendant OBOZU PRACY KOPALNI WIREK pracujących przy rozbiórce GODULLA KRAFT WERKE w STAREJ KUŹNICY; czł. Koła ZWIĄZKU WETERANÓW POWSTAŃ ŚLĄSKICH W KŁODNICY.

APK, zesp.: Sąd Okręgowy Katowice, sygn.,; ZBOWiD ZO Kat., sygn. 630; APK OT Pszczyna, zesp. Wydział Powiatowy Pszczyna sygn. 360, „Trybuna Robotnicza” 1945, nr 149.

DYMARZE

, (szmelcyrze), dawniej: nazwa zawodu osób zajmujących się wytapianiem rudy żelaza w DYMARCE (w HALEMBSKIEJ KUŹNICY I KUŹNICY STAREJ), z zawodu tego wywodzi się występujące w STAREJ KUŹNICY nazwisko Dymara (zob. DYMARA Paweł) oraz Dymarz Paweł (nazwisko kościelnego w MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ PARAFII W HALEMBIE).

DYMITROWA ULICA

Od ok 1959-1990 nazwa ARMII KRAJOWEJ ULICY

AKAD Księga pogrzebowa parafii Matki Boskiej Różańcowej

DYRDA Alfred

, pseud. Ober(31.03.1915*Katowice-†23.06.1999, Ruda Śl.-Halemba), sportowiec-piłkarz ►ODDZIAŁY MŁODZIEŻY POWSTAŃCZEJ HALEMBA (1935-1939), RKS ►GWIAZDA HALEMBA (1934, 1946-1949); mistrzostwa organizacji młodopowstańczych województwa śląskiego: 1 m. (1935,1937), pochowany na cmentarzu parafialnym w Halembie; brat Norbert ►D.

Lit. T. Wawoczny, Leksykon piłkarzy GKS Grunwald Ruda Śląska, Ruda Śląska 2005

Dyrda Alfred

DYRDA LEOPOLD

(13.11.1901* Stara Kuźnica-†31.05.1927, Halemba), sportowiec- piłkarz KS ► GWIAZDA HALEMBA(1920-1921), jeden z pionierów piłki nożnej w ► HALEMBIE; zm. na gruźlicę, pochowany na ►CMENTARZU PARAFIALNYM W HALEMBIE

Lit. T. Wawoczny, Leksykon piłkarzy GKS Grunwald Ruda Śląska, Ruda Śląska 2005

DYRDA  NORBERT

(16.09.1918* Nowa Wieś-†5.03.1999, Ruda Śląska -Kochłowice) sportowiec-piłkarz ►ODDZIAŁY MŁODZIEŻY POWSTAŃCZEJ HALEMBA (1935-1939), RKS ► GWIAZDA HALEMBA (1934, 1946-1949); mistrzostwa organizacji młodopowstańczych województwa śląskiego: 1 m. (1935,1937), na pocz. l.50 XX w. był delegatem klubu do Powiatowego Komitetu Kultury Fizycznej w Katowicach (1950-1951) z misją ratowania organizacji sportowej od likwidacji; pochowany na cmentarzu parafialnym w Kochłowicach.

Lit: APK zesp.Powiatowy Komitet Kultury Fizycznej w Katowicach sygn. 1; T.Wawoczny,
Leksykon piłkarzy GKS Grunwald Ruda Śląska, Ruda Śląska 2005

Dyrda Norbert

DYRDA Wilhelm

(*1869-†10.07.1916, Halemba , działacz samorządowy w ►HALEMBIE, wchodził w skład Rady Gminy Halemba [1903]; właściciel  (pocz. XX w.) pierwszej większej pol. ►BIBLIOTEKI  i czytelni (ok 1900).

AKAD, księga pogrzebowa parafii Matki Boskiej Różańcowej w Halembie; Dziennik Śląski (wycinek), „Katolik” 1900 nr  32.

DYREKCJA BUDOWY KOPALNI HALEMBA

, zob.     ►PRZEDSIĘBIORSTWO BUDOWY KOPALŃ HALEMBA

L.Kuś,R..Marek 10 lat Kopalni Węgla Kamiennego "Halemba" : Ruda Śląska, 1967.

 

DZIECI BOGA

, zob. SCHOLA.


DZIECI MARYI PRZY BOŻEGO NARODZENIA PARAFII

stowarzyszenie D.M. szerzy cześć Najświętszej Maryi Panny Niepokalanej. (obejmuje młode dziewczęta i chłopców, którzy chcą żyć duchem szerzyć cześć Najświętszej Maryi Panny Niepokalanej) Powstało ono pod wpływem objawień Matki Bożej św. Katarzynie Laboure w 1830 w kaplicy Sióstr Miłosierdzia w Paryżu; zatwierdzone przez papieża Piusa IX (1847); korzenie w D.M. przy MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ PARAFII; nowe struktury (w l. 80 XX w.) z inicjatywy ks. Pawła Bubalika, udział w rekolekcjach; wycieczki; 120 czł. (2004)


Dzieci Maryji  przedstawiły misterium o Narodzeniu Jezusa

Dzieci Maryji podczas uroczystości

Dzieci Maryji podczas uroczystości


DZIECI MARYI PRZY PARAFII MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ W HALEMBIE

stowarzyszenie D.M. szerzy cześć Najświętszej Maryi Panny Niepokalanej. (obejmuje młode dziewczęta i chłopców, którzy chcą żyć duchem szerzyć cześć Najświętszej Maryi Panny Niepokalanej) Powstało ono pod wpływem objawień Matki Bożej św. Katarzynie Laboure w 1830 w kaplicy Sióstr Miłosierdzia w Paryżu; zatwierdzone przez papieża Piusa IX (1847); w HALEMBIE pocz. dała schola dziecięca – l.70 XX w. (zajmowała się oprawa muzyczną mszy młodzieżowych) od 1978 Oaza Dzieci Bożych, od 1979 w diecezjalnym ruchu D.M. (pierwsza moderatorka Małgorzata Folkert); 100 osób ( l.80 XX w).; od 1981 podział w związku z powstaniem ► BOŻEGO NARODZENIA PARAFII; przełom w działalności związany z Grażyną Lipowczyk (koordynacja pracy grup wiekowych, udział w 3 dniowych rekolekcjach w Dolinie Miłosierdzia; współpraca z kołem w Pszczynie), udział w organizacji ► DZIECIĘCEGO KOŁA MISYJNEGO; łączą modlitwę-śpiew i zabawę; spotkania formacyjne ( przybliżanie dzieciom życie Jezusa i Maryi), śpiew, seanse filmowe, bajkowe, konkursy, spacery: zabawy andrzejkowe czy karnawałowe Bożonarodzeniowe i Wielkanocne spotkania przy wspólnym stole oraz coroczne jasełka Bożonarodzeniowe; występy na corocznych festynach parafialnych, uczestnictwo w kolędowaniu młodych, dniu chorych, prowadzenie śpiewu w czasie rekolekcji wielkopostnych; wyjazdy w góry i in. aktywistki: Agnieszka Łopatkiewicz , Marta Radzka, Ludwika Kandziora, Anna Latak, Klaudia Bieras, Katarzyna Sobota, Beata Kozłowska i Klaudia Latak.

A. Brzezina [i in.] Halemba. historia i teraźniejszość parafii Matki Boskiej Różańcowej ,Ruda Śląska 1997.

DZIECIĘCE KOŁO MISYJNE W HALEMBIE,

dziecięca, organizacja misyjna zał 1993, (Eugenia Kandziora); z udziałem uczniów SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 24, szkoły podstawowej nr 26, GIMNAZJUM NR 9 IM JANA PAWŁA II;pozyskiwanie środków finansowych na cele Misji Św.. Ze spółdzielni uczniowskiej ,  zgromadzonych przez kolędników misyjnych ; współpraca Z Papieskim

Kolędnicy

DZIEŁO DZIECIĘCTWA JEZUSA

, dziecięca, organizacja misyjno-charytatywna; udzielała wsparcia dobroczynnego i modlitewnego zakładom oświatowym młodzieży w krajach misyjnych; zał. 1843 we Francji, od 1872 na ziemiach polskich; w Halembie powstało 1904 z inspiracji Ojców Misjonarzy pod niemiecką nazwą► KINDHEIT JESU VEREIN, od 1922 pod polską; w 1936 liczyło 192 dzieci; istniała do 1.09.1939, po 1945 nie została wznowiona. Jest uznawana za protoplastę ►KOŁA MISYJNEGO przy ►MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ.

A. Brzezina [i in.] Halemba. historia i teraźniejszość parafii Matki Boskiej Różańcowej Ruda Śląska 1997.

DZIERZKOWICE

Dirscowicz , najstarsza nazwa ►RETY ŚMIŁOWICKIEJ, wzmiankowana 1287; w XV w. wieś zniszczona; w 1527 darowana ►WOJTKOWI NYCE, jako przysiółek ►KUŹNICY STAREJ, używana zamiennie w XVIII w. (jako jedna z części Rety) z terminem Wydzierów.

K. Prus., Z przeszłości Mikołowa i jego okolicy . Mikołów 1997; J. Kołodziej, Jesteśmy z żelaza czyli rzecz o Starej Kuźnicy i Kłodnicy, Ruda Śląska, 2009.

DZIEWANNY ULICA

, zob.►ULICE W HALEMBIE, KŁODNICY I STAREJ KUŹNICY.

DZWON

. chór mieszany, zał. 1.03,1939, od 20.06. 1939 w związku śląskich chórów ; reaktywowany 1.04.1945, w strukturze Związku Śląskich Kół Śpiewaczych ; 1950-1957 przerwał działalność; reaktywowany 1957-1959;  działalność w oparciu o Przedsiębiorstwo Budowy Kopalń; 25 (1939),40 (1945) czł.; w 1961 wykreślony Brał udział w zlotach i zjazdach śpiewaczych, działacze: Ryszard ►BARTNIK, Henryk ►GAZDA, Wiktor ►JAGŁA, Stefan ► KULAWIK, Kukla, Białas.

J. Fojcik , Śląski ruch śpiewaczy 1945-1974, Katowice 1983.

Pismo do Starostwa Katowickiego

Chór Dzwon 1948 r

DZWONY W KOŚCIELE MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ W HALEMBIE

, instrumenty muzyczne; pierwsze dwa: Serce Jezusa wys. 0,72 m i ø=0,54 w dołu, 210 kg, ton a; Serce Maryi 0,59 m wys. i ø=0,42, 120 kg ton cis odlane w firmie R. Hoberg w Pawłowiczkach k. Koźla, pośw. 27.09.1890, zabrane na cele wojenne; trzeci zawieszony nieco później mniejszy pozostał na wieży kościoła; w l.1928-1942 nowe d. o ciężarach: 88, 76, 47 kg, ø=88, 76, 47 cm kategorii a, zawierające 78 % Cu i 22  % Sn, wraz z małym d. z 1890 były zawieszone na konstrukcji wykonanej w HUCIE POKÓJ SA (zachowanej po dzień dzisiejszy), zostały zabrane w okresie DRUGIEJ  WOJNY ŚWIATOWEJ; zastąpione w 1956, d. odlanymi w Czeladzi, od 1970 z napędem elektrycznym wykonanym przez firmę Rduch.

A. Brzezina [i in.,] Halemba. historia i teraźniejszość parafii Matki Boskiej Różańcowej , Ruda Śląska 1997;A. Ratka, Halemba i nasza parafia podczas I wojny światowej 1914-1918, „Paciorki nadziei” 2014, nr 6.

Dzwony kościelne


 

 


Prześlij wiadomość.

 

 

 

ABCDEFGHIJKLŁMNOPRSŚTUVWZŹŻ

 

Poprawiony: środa, 14 października 2015 20:32